Jesienią 1942 roku w Biłgoraju mieszkało jeszcze około 1,5 tysiąca Żydów. W ciągu kilku tygodni większość z nich została wypędzona, pobita, rozstrzelana lub wywieziona w transportach śmierci. Zagłada Żydów w Biłgoraju była procesem rozpisanym na etapy: administracyjne decyzje, przemoc bezpośrednią, deportacje i systematyczne polowania na ocalałych. Biłgoraj nie był wyjątkiem […]
Artykuły historyczne
Carl Fredriksens Transport. Tajna akcja ratunkowa w okupowanej Norwegii
Nie planowali akcji ratunkowej ani udziału w ruchu oporu. Był poranek, strach i kilku ludzi, którzy nagle musieli zdecydować, czy ryzyko ma granice. Carl Fredriksens Transport wyrósł z chaosu okupowanej Norwegii i z prostego faktu, że czasem nie ma dobrych wyborów. Są tylko konieczne. Historie ratowania Żydów w czasie II […]
Źródła kobiecej niezależności. Coco Chanel i Schiaparelli
Nie każda niezależność zaczyna się od buntu, a nie każdy sukces od biedy. Drogi Chanel i Schiaparelli biegną równolegle, choć startują z zupełnie różnych miejsc. W obu przypadkach źródła kobiecej niezależności rodzą się wcześniej, niż pojawia się moda, pieniądze i legenda. Historia mody bywa opowiadana jak katalog ikon i przełomów: […]
Ostatni świadkowie Stutthofu. Zeznania, które przyszły zbyt późno
Nie było ich wielu. Zostali do samego końca, gdy pamięć zaczęła przegrywać z czasem, a sprawiedliwość przyszła spóźniona jak ostatni pociąg. Ostatni świadkowie Stutthofu mówią nie po to, by domknąć historię, lecz by ją jeszcze raz otworzyć. Już bez złudzeń, bez nadziei na ulgę. Procesy zbrodni nazistowskich od dawna nie […]
Dlaczego USA weszły do wojny? Od neutralności do interwencji
Stany Zjednoczone nie weszły do I wojny światowej z dnia na dzień ani pod wpływem jednego wydarzenia. Proces ten był długi, pełen złudzeń, półśrodków i dyplomatycznych prób, które coraz wyraźniej rozmijały się z realiami wojny totalnej. Dlaczego USA weszły do wojny dopiero wtedy, gdy neutralność przestała być możliwa? Amerykańska neutralność […]
Samochody w PRL. Luksus, talony i codzienność na czterech kółkach
Samochody w PRL nie były neutralnym środkiem transportu. Były obietnicą, nagrodą, czasem łapówką, a czasem jedynym sposobem, by poczuć, że świat jest większy niż rozkład jazdy PKS-u. Jacek Piekara nie opowiada o silnikach i osiągach, tylko o systemie, który na czterech kółkach budował marzenia, frustracje i społeczne hierarchie. Dzisiaj samochód […]
Międzypokoleniowa trauma, która pozostała do dziś. Jak II wojna światowa odcisnęła piętno na ludzkości
Tematyką psychicznych i fizycznych konsekwencji wojny zajmują się do dziś badacze z różnych dziedzin, takich jak historia, socjologia, psychologia i wiele innych. Ekstremalne sytuacje, z jakimi musieli się mierzyć wówczas ludzie, wpłynęły nie tylko na ich życie, a także na kolejne pokolenia, które nastąpiły po nich. Curzio Malaparte, a właściwie […]
Wojenne historie zapisane w miejskim pejzażu – pamięć o II wojnie światowej w perspektywie historii regionalnej Szamotuł
Wojna pozostawiła w Polsce głębokie ślady, które najpełniej widać w przestrzeni miast – to właśnie w ich pejzażach zapisane są historie, których mieszkańcy nie zapomnieli i o których wciąż warto pamiętać. Regionalne historie wojenne są fundamentem naszej tożsamości i to właśnie dzięki pielęgnowaniu tych świadectw budujemy most między przeszłością a […]