Bardo – figura Matki Boskiej najstarszą w Polsce?

Kult maryjny był od wieków ważnym aspektem polskiego katolicyzmu, nadając mu niepowtarzalny polski koloryt. Cześć wobec Maryi znajdowała swoje odbicie w tworzeniu wielu figur i obrazów przedstawiających Matkę Boską. Według najnowszych badań, prawdopodobnie najstarszą figurą Matki Boskiej w Polsce jest figura znajdująca się w Bazylice Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Bardzie.

W ostatnich latach zdecydowano się na wykonanie prac konserwatorskich ze względu na zniszczenia warstw polichromii i złoceń (wykonane podczas poprzedniej renowacji w roku 1926) – wówczas potwierdzono, iż nie potrzebna jest interwencja w struktury drewna, gdyż zachowała się ona w bardzo dobrym stanie. Jednak pewne wątpliwości pojawiły się w związku z czasem powstania rzeźby, co wykazały wykonane podczas prac zdjęcia RTG – na podstawie wyników badań naukowcy wskazują, iż mogła ona powstać na początku XI w., choć jak mówi konserwator Marcin Ciba, nie było to jedyna zaskoczenie podczas badań: naukowcy wskazali rok 1101 z tolerancją błędu +/- 26 lat. Przyjęty margines oraz fakt, iż data ta odnosi się do momentu pozyskania surowca można zakładać, że pierwszą możliwą do zaakceptowania datą powstania figurki jest rok 1060, przy czym do dzisiaj uważano, że wykonano ją w XIII lub XII w. Badania te w 2015 r. prowadził Marcin Ciba, konserwator i kustosz zbiorów artystycznych Klasztoru OO. Dominikanów w Krakowie, a dotacja przyznana przez Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków pozwoliły na ich sfinansowanie. Figura Matki Boskiej Bardzkiej jest na Dolnym Śląsku najstarszą, zachowaną rzeźbą romańską, od wieków będącą celem licznych pielgrzymek. W Bardzkiej Księdze Cudów (do dziś przechowywanej w archiwum miejscowej parafii) skrzętnie odnotowano wszystkie łaski i cuda wyproszone za jej przyczyną. Do tej pory twierdzono, iż mierząca 43,3 cm. wysokości figurka wykonana została z drewna lipowego i wielu badaczy (z elitą historyków sztuki przedwojennego środowiska naukowego Wrocławia na czele), stawiało wiele tez dotyczących nie tylko przybliżonego okresu jej powstania, ale również jej faktycznego pochodzenia. Figura ta zaliczona jest do typu „Madonn Tronujących”, jest ona przedstawieniem siedzącej na tronie Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus na kolanach, która w prawej dłoni trzyma jabłko królewskie (symbol władzy), zaś Dzieciątko jedną ręką księgę opartą na kolanie, a drugą unosi w geście błogosławieństwa. Obie postacie spoglądają w dal i delikatnie się uśmiechają. Jednak Bardo nie było jedynym miejscem jej pobytu: przebywała m.in. w Kłodzku (przewieziona w 1425 r. dla ochrony przed napadem wojsk husyckich, a także podczas wojny 30-letniej) czy w klasztorze cystersów w Kamieńcu Ząbkowickim do 1606 r., dokąd trafiła po pożarze w Bardzie w 1711 r., do którego powróciła i jest tam czczona do dziś. Godnym uwagi jest fakt koronacji tej figury, która miała miejsce 3 lipca 1966 r., a aktu koronacji dokonał arcybiskup wrocławski ks. kardynał Bolesław Kominek. Dziś znajduje się ona w zwieńczeniu wykonanego w 1715 r. głównego ołtarza. W roku 1906 umieszczono figurkę na drewnianej podstawie, w której umieszczono cząstkę Domu Loretańskiego, do której z czasem dołączono także relikwie  świętych wywodzących się ze zgromadzenia redemptorystów: Alfonsa, Klemensa i Gerarda.

Źródło: radiowroclaw.pl

Fot.: Romańska figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem, tzw. Tronująca Madonna. Fot. Wikipedia Commons.

Agata Śródkowska

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*