W pobliżu wioski Melsonby archeolodzy natrafili na niezwykłe znalezisko, które może na zawsze zmienić naszą wiedzę o starożytnej Brytanii. Wśród ponad 800 artefaktów znalezionych w ziemi kryje się tajemniczy skarb, który nie tylko fascynuje, ale i budzi wiele pytań. To właśnie tam, na skraju historii, odnaleziono skarb Melsonby – jeden z największych i najważniejszych skarbów z epoki żelaza.
W 2021 roku, w pobliżu wioski Melsonby w hrabstwie North Yorkshire (Wielka Brytania), odkryto jeden z największych i najbardziej fascynujących skarbów z epoki żelaza. Skarb, nazwany Skarbem Melsonby, zawiera ponad 800 artefaktów pochodzących sprzed około 2000 lat. Znalezisko to jest wyjątkowe nie tylko pod względem liczby przedmiotów, ale także ich charakterystyki, co czyni je jednym z najważniejszych odkryć archeologicznych w tym okresie.
Co zawiera skarb Melsonby?
W skład skarbu wchodzą różnorodne artefakty, które świadczą o złożoności ówczesnej kultury oraz jej kontaktach z innymi regionami. Wśród znalezionych przedmiotów znajdują się:
- części pojazdów – w tym elementy wozów lub rydwanów, w tym 28 żelaznych kół,
- kociołek i misa, które prawdopodobnie służyły do mieszania wina,
- kunsztowna uprząż dla koni oraz wędzidła uzdy,
- ceremonialne włócznie.
Niektóre elementy uprzęży, jak np. ozdoby wykonane z czerwonego koralu śródziemnomorskiego oraz kolorowego szkła, wykazują wpływy z różnych regionów, co może sugerować szerokie sieci handlowe i kontakt z odległymi kulturami. Dodatkowo, niektóre z tych przedmiotów są większe niż te, które zwykle występowały w tamtych czasach, co wskazuje na ich wyjątkowy charakter.
Co ciekawe, duża część skarbu została spalona lub połamana, co sugeruje, że przedmioty te zostały zniszczone w sposób celowy. W archeologii takie zniszczenie przedmiotów o dużej wartości często ma wymiar symboliczny – może to być wyrazem siły i statusu osoby, która je posiadała. Istnieje przypuszczenie, że przedmioty te mogły zostać spalone na stosie pogrzebowym przed pochówkiem, jednak nie znaleziono żadnych ludzkich szczątków w tym miejscu.
Zasięg elit i bogactwo regionu
Profesor Tom Moore, specjalista ds. epoki żelaza i kierownik Wydziału Archeologii na Uniwersytecie w Durham, zwraca uwagę, że osoba lub grupa, do której należały te przedmioty, była częścią sieci elit, które rozciągały się nie tylko na Brytanię, ale również obejmowały część Europy oraz świat rzymski.
Zniszczenie tylu cennych przedmiotów w jednym miejscu jest zjawiskiem rzadko spotykanym w Wielkiej Brytanii w okresie żelaza, co świadczy o potędze elit północnej części wyspy, które były równie wpływowe jak ich południowi odpowiednicy.
Skarb Melsonby – wykopaliska i analizy
Skarb Melsonby został po raz pierwszy odkryty przez wykrywacza metali, Petera Headsa, w grudniu 2021 roku, kiedy to, za zgodą właściciela terenu, przeprowadzał on badania na polu. Odkrycie skarbu skontaktowało się z profesorem Moore’em, który zorganizował zespół archeologów, a w wykopaliska zaangażowano również Muzeum Brytyjskie oraz specjalistów z różnych instytucji. W 2022 roku rozpoczęły się właściwe wykopaliska, które ujawniły, że znalezisko ma niezwykłą skalę i rozmiar, które są wyjątkowe nie tylko dla Wielkiej Brytanii, ale i całej Europy.
Zespół badawczy wykorzystał nowoczesną technologię, aby lepiej zrozumieć skład i pochodzenie znalezionych przedmiotów. Artefakty, po wydobyciu z ziemi, zostały poddane skanowaniu CT (tomografii komputerowej), co pozwoliło stworzyć wirtualny model 3D bloku ziemi z artefaktami. Dzięki tym skanom badacze mogli dokładniej zanalizować, jakie uszkodzenia mogły powstać na skutek spalenia i rozbicia przedmiotów.
Skarb Melsonby – znaczenie odkrycia
Odkrycie Skarbu Melsonby jest nie tylko wyjątkowe pod względem liczby artefaktów, ale także pod względem ich jakości i rzadkości. Tom Moore podkreśla, że skarb ten może zmienić naszą perspektywę na temat bogactwa i statusu w epokach prehistorycznych. W szczególności, odkrycie to może pomóc w lepszym zrozumieniu roli, jaką pojazdy odgrywały w społeczeństwach epoki żelaza, w tym w kontekście obrzędów i ceremonii.
Ochrona skarbu i zabezpieczenie
Po wykopaliskach, artefakty zostały przeniesione do Uniwersytetu w Durham, gdzie poddano je dalszej konserwacji i rejestracji. Dzięki środkom z dotacji od Historic England oraz wsparciu ze strony Muzeum Brytyjskiego, skarb jest zabezpieczony i przechowywany w odpowiednich warunkach. Wkrótce rozpoczęta zostanie kampania zbierania funduszy na zabezpieczenie skarbu dla narodu, aby artefakty mogły zostać udostępnione szerokiej publiczności, być może w formie wystawy w Muzeum Yorkshire.
Skarb Melsonby to jedno z najważniejszych odkryć archeologicznych w Wielkiej Brytanii, które rzuca nowe światło na społeczne struktury, handel oraz kulturę epoki żelaza. Dzięki zaawansowanym technologiom i współpracy z wieloma instytucjami, możemy dziś lepiej zrozumieć, jak wyglądało życie elit w tej odległej epoce. To odkrycie może stanowić kluczowy punkt w badaniach nad historią Wielkiej Brytanii, Europy oraz ich związkami z ówczesnym światem rzymskim.
Źródła:
- Archaeologists unearth one of the UK’s largest Iron Age hoards, Durham University [dostęp: 27.03.2025].
- Geggel Laura, ‘Exceptional’ hoard of 800 Iron Age artifacts found mysteriously burned and buried in UK field, Live Science [dostęp: 27.03.2025].
Fot. Department of Archaeology/Durham University
