Przegląd nadchodzących wydarzeń!

Poniżej przedstawiamy przegląd nadchodzących wydarzeń. Zobacz co warto zobaczyć i gdzie warto być!

 

Miejsca pamięci w Austrii. Obóz Mauthausen-Gusen i metody upamiętniania

Jakie metody upamiętniania ofiar obozów koncentracyjnych są najdopowiedniejsze? Austriackie Forum Kultury, Ambasada Republiki Austrii w Polsce oraz Dom Spotkań z Historią zapraszają na dyskusję panelową pt. Obóz koncentracyjny Mauthausen-Gusen: nowa wiedza, nowa struktura, która odbędzie się w Austriackim Forum Kultury, ul. Próżna 7/9 w poniedziałek 23.11, o godz. 18.

W tym roku mija 70. rocznica wyzwolenia niemieckiego obozu koncentracyjnego w Mauthausen na terenie Austrii. Najliczniejszą grupą narodową pośród więźniów byli Polacy. Mimo tak długiego upływu czasu, metody upamiętniania, szczególnie w sztolniach obozu Gusen wciąż nie są oczywiste. Na terenie obozu znajduje się miasteczko, zaś brama wejściowa do obozu jest obecnie prywatną willą. W ostatnich latach powstały tam nowe miejsca pamięci, a obecnie Austria pracuje nad ustawą dotyczącą odpowiedzialności Republiki za miejsca pamięci stworzone w hołdzie ofiarom obozów koncentracyjnych. Na te i inne aktualne tematy dotyczące badań oraz państwowej reorganizacji miejsc pamięci będą dyskutować: Barbara Glück odpowiedzialna za upamiętnianie ofiar obozów z ramienia austriackiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, Martha Gammer działająca lokalnie od kilku dekad na rzecz upamiętnienia ofiar obozów, dr Piotr Filipkowski – historyk, który współpracował m.in. przy projekcie Mauthausen Survivors Research Project na Uniwersytecie Wiedeńskim. Spotkanie poprowadzi dr Piotr Paziński – redaktor naczelny magazynu Midrasz.

Mauthausen to jeden z najcięższych nazistowskich obozów koncentracyjnych. Przez obóz i jego filie przeszło 335 tysięcy więźniów (w tym ok. 40 procent Polaków), z czego – wedle bardzo zróżnicowanych szacunków – 71 do 122 tysięcy zostało zamordowanych lub zmarło z wycieńczenia i głodu.

Dom Spotkań z Historią od lat pracuje na rzecz pamięci o losach Polaków w tych obozach i współpracuje ze środowiskiem byłych więźniów. DSH jest współwydawcą (wraz z Ośrodkiem KARTA) książki „Ocaleni z Mauthausen (seria Historia Mówiona, Warszawa 2011). Wystawa pod tym samym tytułem eksponowała przede wszystkim losy warszawiaków, którzy w różnych okresach II wojny, a przede wszystkim w czasie Powstania Warszawskiego, trafili do Mauthausen-Gusen. Relacje byłych więźniów są wykorzystywane stale w pracy edukacyjnej, w prezentacjach multimedialnych i montażach wideo. W Archiwum Historii Mówionej Ośrodka KARTA i Domu Spotkań z Historią dostępna jest kolekcja ponad 170 relacji biograficznych (wraz z archiwaliami) b. więźniów Mauthausen-Gusen z całego kraju.

O swoich obozowych przeżyciach opowiadali zarówno więźniowie, którzy spędzili tam 5 lat, jak Leon Ceglarz, przedwojenny nauczyciel z Płocka, od maja 1940 uwięziony w Gusen, jak i najmłodszy więzień obozu – Jan Wojciech Topolewski, wywieziony w wieku 12 lat, wraz z rodzicami, z Woli w czasie Powstania Warszawskiego, najpierw do Auschwitz, a potem do Mauthausen-Gusen.

Jan Wojciech Topolewski: „Z początku człowiek chciał od tego wszystkiego — od obozu — być jak najdalej. Ale nie, to samo wraca. Teraz, gdy jestem na emeryturze, to myśli o obozie, wspomnienia wciąż wracają. Nie mogę się z tego wyrwać. Są chwile, kiedy jestem w towarzystwie, że się odrywam od tamtej rzeczywistości, ale kiedy jestem sam, to te myśli przychodzą, cały czas przychodzą. Tego się nie da zapomnieć.”

Katarzyna Madoń-Mitzner, redaktor książki Ocaleni z Mauthausen: „Słuchając historii życia byłych więźniów ma się poczucie bliskiego emocjonalnego kontaktu z pojedynczymi ludźmi, trwale naznaczonymi, a czasem wręcz ukształtowanymi przez to traumatyczne doświadczenie.”.

[divider]
Drugie spojrzenie. II wojna światowa w filmie montażowym – Niedokończony film (Izrael, 2011, 88’), reż. Yael Hersonski

Dom Spotkań z Historią zaprasza na pokaz dokumentu Niedokończony film w cyklu prezentującym najlepsze filmy montażowe: 24 listopada (wtorek), godz. 18.00, Kino Apolonia, Al. Solidarności 62. Gościem spotkania będą: prof. Jacek Leociak (Instytut Badań Literackich PAN, Centrum Badań nad Zagładą Żydów) oraz Maciej Drygas, reżyser i dokumentalista. Partnerem cyklu jest Muzeum Niepodległości.

W maju 1942 roku do warszawskiego getta przybyła ekipa filmowa Urzędu Propagandy III Rzeszy. Operatorzy rejestrowali i inscenizowali sceny z życia getta –  kręcili je m.in. na ulicach miasta, wchodzili do zabiedzonych podwórek i wykwintnych restauracji, kreując świat kontrastów w dzielnicy żydowskiej, pracowali nad filmem propagandowym. Nakręcono ponad godzinę materiału filmowego, a rolki zostały zabrane do Berlina. Film został jedynie wstępnie zmontowany. Materiały odnaleziono zaraz po wojnie i przez lata uważano je za prawdziwy portret życia w warszawskim getcie.

Reżyserka Yael Hersonski postanowiła zbadać okoliczności powstania filmu, uparcie analizując materiały źródłowe. Z jej filmu dowiadujemy się m. in. o okolicznościach powstania każdego ujęcia i o tym, które sceny są inscenizowane. Na „Niedokończony film” składają się wspomnienia i komentarze ocalonych, fragmenty materiałów nakręconych przez niemieckich operatorów, a także zeznania jednego z członków ekipy filmowej, Willy’ego Wista. Dzięki temu oglądamy odkłamany obraz warszawskiego getta. „Niedokończony film” to – jak napisał Zdzisław Pietrasik z „Polityki” – doskonałe studium nieudanej manipulacji.

Drugie spojrzenie – II wojna w filmie montażowym” to autorski cykl Macieja Drygasa przygotowany z okazji 70. rocznicy zakończenia II wojny światowej i prezentowany przez Dom Spotkań z Historią. W cyklu pokazujemy znakomite filmy dokumentalne, w których wykorzystano istniejące już materiały archiwalne poddane ponownemu montażowi, czasem wzbogaca się je efektami dźwiękowymi, sugestywną muzyką czy wprowadzeniem koloru. Found footage films często łączą wartości artystyczne z dokumentacyjnymi. Projekt współfinansowany przez Polski Instytut Sztuki Filmowej.

[divider]
Panna wyklęta

Miała siedemanście lat kiedy, w 1946 roku, UB wydało na nią wyrok śmierci. Ponad pół wieku później ukazuje się książka Luizy Łuniewskiej „Szukając Inki. Życie i śmierć Danki Siedzikówny” (wyd. The Facto). To oparta na faktach historia młodej sanitariuszki AK, rozstrzelanej przez pluton egzekucyjny. Z autorką książki będzie się można spotkać już we wtorek, 24 listopada, w Empiku w łódzkiej Manufakturze.

Szukając Inki” to brawurowy debiut Luizy Łuniewskiej opowiadający o bohaterskiej sanitariuszce V Wileńskiej Brygady AK – Danusi Siedzikównie. Autorka jako pierwsza podejmuje próbę odtworzenia prawdziwych losów nastolatki, której powojenna propaganda przypięła łatkę „mrocznej zabójczyni”. O tym, jak naprawdę zginęła Danka i gdzie została pochowana, nikt nie wiedział.

Na początku lat 90. pani Stasia z Narewki pociągnęła za łokieć miejscowego nauczyciela. „W tym domu mieszkała dziewczyna zamordowana przez UB, musi pan o tym dzieciom opowiadać” – powiedziała. Jednocześnie w Gdańsku, historycy z IPN-us, zaczęli szukać śladów tajemniczej sanitariuszki od Łupaszki. Ksiądz Marian Prusak z gdańskiej parafii, odetchnął – w końcu mógł komuś opowiedzieć, co naprawdę zdarzyło się w sierpniową noc 1946 roku.

Luiza Łuniewska – dziennikarka i reporterka – podczas łódzkiego spotkania opowie o niezykłej historii Danusi oraz fascynującym procesie powstawania jej biografii.

24 listopada, godz. 18:00

Empik Manufaktura

Łódź, ul. Karskiego 5

[divider]

Dominikanie: obiekt inwigilacji permanentnej

Przystanek Historia Centrum Edukacyjne IPN im. Janusza Kurtyki zaprasza na dyskusję z cyklu Krakowska Loża Historii Współczesnej w Warszawie. O książce Marka Miławickiego (OP) i Michała Wenklara Komunistyczny aparat represji wobec Polskiej Prowincji Dominikanów rozmawiać będą dr Łucja Marek i o. prof. Józef Puciłowski (OP). Prowadzenie: Roman Graczyk. Spotkanie odbędzie się 25 listopada (środa) o godz. 17:30 w Przystanku Historia przy ul. Marszałkowskiej 21/25 w Warszawie.

Link do wydarzenia na Facebooku: https://www.facebook.com/events/1723467711223757/

O stopniu zainteresowania Służby Bezpieczeństwa zakonem dominikanów decydował jego wpływ na świadomość społeczną – a szczególnie na świadomość polskiej inteligencji. Komuniści – całkiem słusznie – oceniali, że synowie duchowi św. Dominika stanowią dla ich ideologii duże zagrożenie. I stosownie do tej konstatacji zbudowali odpowiedni system operacyjnego rozpracowania.

SB interesowała się wszystkim w życiu polskich wspólnot dominikańskich: od małego seminarium w Jarosławiu do władz polskiej prowincji w Krakowie (od 1958 r. w Warszawie). Od treści kazań i wykładów dominikanów do ich kontaktów z dziedziny życia prywatnego (prawdziwych lub wymyślonych). Ta permanentna inwigilacja pozwalała też uzyskiwać realny wpływ na decyzje Zakonu – w pewnym momencie nawet na obsadę personalną jego władz.

Jak SB rozgrywała różnice zdań wśród dominikanów na temat Soboru i Prymasa Wyszyńskiego?

Jak Zakon bronił się przed uzależnieniem od władz?

Jakie motywy kierowały tymi spośród dominikanów, którzy zdecydowali się na tajną współpracę z SB?

Na te oraz inne pytania spróbujemy odpowiedzieć podczas spotkania.

[divider]

25 listopada spotkanie z Jakubem Szamałkiem w Stacji Muranów

W środę, 25 listopada o godz. 18.00 w Stacji Muranów (ul Andersa 13) odbędzie się spotkanie z Jakubem Szamałkiem, autorem kryminałów. Spotkanie będzie dotyczyło jego najnowszej książki – „Czytanie z kości”.

Poniżej oraz w załączniku znajdą Państwo informację na temat książki oraz zdjęcie okładki.

Dwa morderstwa. Dwa śledztwa, które dzieli dwa i pół tysiąca lat… Kto jest zabójcą?

Jakub Szamałek, pisarz nominowany dwukrotnie do Nagrody Wielkiego Kalibru, a w 2011 roku laureat Nagrody Wielkiego Kalibru Czytelników, powraca z trzecim kryminałem o starożytnym detektywie Leocharesie. Autor buduje świat na dwóch poziomach: w czasach współczesnych i w starożytności. Mistrzowsko wciąga czytelnika w misternie skonstruowaną fabułę i pozwala, by to on przejął rolę detektywa.

Veii, 421 rok przed naszą erą. Leochares podejmuje się ostatniego zadania: ma odkryć, kto stoi za zabójstwem etruskiego króla. Jednak sprawy znacznie się komplikują i nic nie idzie tak, jak powinno.

Londyn, 2015 rok naszej ery. Młoda archeolożka, Inga Szczęsna przygotowuje prezentację na konferencję naukową. Niespodziewanie odkrywa tajemnicę, do której kluczem są liczące ponad dwa tysiące lat kości.

W zetknięciu z prozą Szamałka, czytelnik nie może odegrać swej tradycyjnej roli – niezobowiązująco przewracać kolejnych kartek i spokojnie czekać na to, co wydarzy się na następnej stronie. Autor wciąga czytelnika w sam środek wydarzeń. Pozwala uczestniczyć w śledztwie, stopniowo buduje napięcie, pobudza wyobraźnię i ostatecznie doprowadza do zdemaskowania zabójcy. Pisarz, jak sam twierdzi, daje tylko subtelne wskazówki w rekonstruowaniu przebiegu zdarzeń, pozostawiając czytelnikowi dużą swobodę.

Jakub Szamałek – urodzony w 1986. Pisarz, starszy scenarzysta studia CD PROJEKT RED (producenta gier Wiedźmin). Absolwent University of Oxford, doktor archeologii śródziemnomorskiej University of Cambridge, stypendysta Fundacji Billa i Melindy Gatesów. Jego poprzednie książki o starożytnym detektywie Leocharesie, ,,Kiedy Atena odwraca wzrok” oraz ,,Morze Niegościnne”, zostały nominowane do Nagrody Wielkiego Kalibru. Książka kiedy ,,Atena odwraca wzrok” została uznana przez czytelników za najlepszy kryminał roku 2011 na Międzynarodowym Festiwalu Kryminału we Wrocławiu. W 2014 autor został zaliczony przez fundację Res Publica, Google i Financial Times do grona stu młodych liderów Europy Centralnej i Wschodniej.

[divider]

TUMULT! Teatr w Muzeum – Spektakl „Festiwal Pamięci”

Czym dla młodych pokoleń jest pamięć? Czy pamięć historyczna jest nam w ogóle potrzebna? W „Festiwalu Pamięci” – drugiej premierze realizowanej w ramach cyklu „TUMULT! – Teatr w Muzeum” – zastanowimy się, czy nieustanne przywoływanie przeszłości nie odwraca naszej uwagi od konieczności reagowania na problemy współczesności i kształtowania naszej przyszłości.

Premiera 26 listopada godz. 20.00, spektakle 27-29 listopada w Muzeum POLIN, wstęp wolny

Spektakl „Festiwal Pamięci” wymyka się ramom klasycznie rozumianej teatralności. Widzowie będą mieli okazję spojrzeć na kwestię pamięci historycznej nie tylko z różnych perspektyw, ale przede wszystkim poprzez różne formy artystycznej ekspresji. W miejscu linearnej narracji pojawi się doświadczenie festiwalu jako kontrolowanej.

Twórcy spektaklu będą badać pamięć o odległych dla młodego pokolenia wydarzeniach XX w., takich jak: Zagłada czy II wojna światowa. W pracy nad Festiwalem Pamięci twórcy sięgali do różnych form upamiętnienia doświadczenia II wojny światowej oraz Zagłady, m.in. do prozy Idy Fink, przemówień towarzyszącym oficjalnym obchodom rocznicowym, architektury pamięci i przede wszystkim sztuk wizualnych podejmujących problem pamięci i doświadczenia o II wojnie światowej i Zagładzie.

Festiwal Pamięci” w twórczy sposób wykorzysta przestrzeń Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, odkrywając teatralny potencjał jego przestrzeni oraz badając relacje między teatrem, a muzeum. Reżyser zderzy ze sobą różne formy – film, koncert, akcja teatralna, performance i sztuki wizualne – by poddać także krytycznej refleksji istotę instytucji, jaką jest muzeum historyczne.

Jednym z elementów pracy nad Festiwalem Pamięci był wyjazd zrealizowany z udziałem trójki licealistów i twórców, którego celem było zmierzenie się z różnymi formami upamiętniania doświadczenia II wojny światowej oraz zbadanie roli i miejsca pamięci historycznej w dzisiejszym świecie. W ciągu kilku dni odwiedzili oni m.in. Muzeum Byłego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, Muzeum Żydowskie w Berlinie, Pomnik Pomordowanych Żydów Europy w Berlinie oraz Dokumentationszentrum Prora położony na wyspie Rugia – były nazistowski ośrodek dla młodzieży.

W Festiwalu Pamięci biorą udział twórcy działający w różnych obszarach kultury: filmie, teatrze, muzyce, kulturze klubowej, tańcu współczesnym, performansie i sztukach wizualnych.

TUMULT! Teatr w muzeum to projekt, którego celem jest stworzenie sceny teatralnej adresowanej do młodego widza. Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Teatrem Powszechnym im. Z. Hübnera w Warszawie i Korporacją Teatralną zapraszają młodych ludzi do laboratorium, w którym zostaną poddane twórczej analizie takie tematy, jak społeczne wykluczenie, dyskryminacja oraz pamięć historyczna.

[divider]

Konferencja naukowa „Porządek publiczny i bezpieczeństwo w okupacyjnej Warszawie” – Warszawa, 26 listopada 2015 r.

Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Warszawie zaprasza na konferencję naukową „Porządek publiczny i bezpieczeństwo w okupacyjnej Warszawie”.

Sesja odbędzie się w czwartek, 26 listopada br., w godz. 10.00–17.30, w Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki Przystanek Historia, przy ul. Marszałkowskiej 21/25 w Warszawie.

Polskie Państwo Podziemne przeciwstawiało się patologiom społecznym, stało na straży moralności społeczeństwa polskiego żyjącego pod okupacją. Powstał kompleksowy system ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego odwołujący się do prawa przedwojennego.

Referenci przedstawią, jak ten proces przebiegał w okupacyjnej Warszawie. Jak struktury podziemne radziły sobie z problemami przestępczości pospolitej, bandytyzmu, szmalcownictwa i współpracy zdrajców z okupantem. W jaki sposób funkcjonował cywilny i wojskowy wymiar sprawiedliwości i jak egzekwowano orzeczenia sądów podziemnych. Kto trafiał na tzw. listy proskrypcyjne. Jak problem porządku publicznego w mieście postrzegał okupant niemiecki. Które z tych zagadnień znalazły swoje odbicie w powojennym filmie polskim. To tylko wybrane zagadnienia do omówienia podczas spotkania.

Szczegółowe informacje: dr Robert Spałek, tel. 22 860 70 42

Wstęp na konferencję jest bezpłatny.

[divider]

Zaproszenie na spotkanie z Brendanem Simmsem, autorem książki „Taniec mocarstw. Walka o dominację w Europie od XV do XXI wieku”

Instytut Historyczny Uniwersytetu Warszawskiego i Wydawnictwo Poznańskie zapraszają na spotkanie z Brendanem Simmsem.

Temat debaty: walka o dominację w Europie od XV do XXI wieku.

Miejsce: Sala Kolumnowa, Instytut Historii Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, Warszawa

Data: piątek 27.11.2015
Godzina: 11:00

Udział wezmą: prof. Brendan Simms, prof. dr hab. Dariusz Kołodziejczyk, prof. dr hab. Grzegorz Kucharczyk, Piotr Buras

Wstęp wolny

[divider]

Poza oficjalnym obiegiem. Niezależna sztuka polska lat 80.

Wernisaż: 4 grudnia 2015 (piątek), godz. 18.00

Czas trwania wystawy: 4 grudnia 2015–28 lutego 2016

Miejsce: Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, gmach przy pl. Jana III Sobieskiego 2

Kurator: Agnieszka Bartków

Wydarzenia sceny politycznej, jakie rozegrały się w latach 80. XX stulecia, miały ogromne przełożenie na sytuację środowisk artystycznych zrzeszających twórców z całego kraju. Ówczesny dramat człowieka i jego sprzeciw wobec odebranej mu wolności zrodził w plastycznych wypowiedziach chęć walki o ludzką godność.

Opublikowanie protestu warszawskich twórców pod niezwykle wymownym tytułem Głos, który jest milczeniem był reakcją na zawieszenie działalności licznych stowarzyszeń i likwidację zrzeszającego ponad dwanaście tysięcy członków Związku Polskich Artystów Plastyków. Postawa artystów była kontestacją wobec wprowadzonego stanu wojennego i tłumienia ich niezależności od sterowanej przez władzę polityki kulturalnej. Sytuacja w stolicy stała się tylko preludium do dalszych wydarzeń na obszarze całej Polski, nie wyłączając terenu Śląska.

Ekspozycja przygotowana w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu pokazuje, jak złożonym tematem jest sztuka tego okresu – sztuka, która powinna podlegać ocenie o charakterze całościowym. Błędem jest traktowanie tego zagadnienia wybiórczo poprzez permanentne uwypuklanie konkretnych zjawisk tego czasu. W centrum uwagi stanął artysta – wartościowano jego postawę wobec otaczającej rzeczywistości, a nie jego pracę, którą zamknięto w ramach sztucznie wykreowanego schematu, nadając mu etykietę mesjanizmu. Zarzucano brak estetycznych walorów, skoncentrowanie się na tematach biblijnych, stworzono obraz artysty szukającego jedynie schronienia pod parasolem Kościoła.

Prezentowane na wystawie prace m.in. grupy Wprost, Gruppy, Jacka Sempolińskiego, Tadeusza Boruty, Aldony Mickiewicz, Jarosława Kawiorskiego, Jacka Sroki czy Jerzego Beresia udowadniają, że działalność drugiego obiegu oparła się przede wszystkim na ukazaniu sensu sztuki – jej związku z człowiekiem. Wobec podejmowanych tematów artysta potrafił zachować należyty dystans, który dziś próbuje się zasłonić wyimaginowaną mgłą patosu.

Pluralistyczny charakter organizowanych w latach 80. wystaw miał do spełnienia misję opierającą się na trzech płaszczyznach – protestu, refleksji nad problemem człowieczeństwa, a także odpowiedzi na pytanie, co nowego dzieje się w sztuce polskiej. Bytomska ekspozycja pokazuje, że twórczość tego okresu nie była antykomunistyczną propagandą, lecz pełniła formę dziennika, w którym zapisane przeżycia artysty były doświadczeniami całego społeczeństwa.

***

Obok prac malarskich, grafik, rysunków oraz prac przestrzennych na wystawie pokazane zostaną charakteryzujące się wysokim poziomem artystycznym plakaty ze zbiorów prywatnych, jak i muzealnych, a także fotografie z organizowanych wystaw, zaproszenia, foldery i zeszyty „złotych myśli”.

Na ekspozycji odbędzie się premierowa projekcja filmu Więzienie w Pińczowie w reż. Jarosława Migonia. Jest to krótka forma dokumentalna będąca jedną z części cyklu filmowego Jacka Sroki – Historie obrazów, realizowanego od 2014 roku. 6-minutowy dokument zawiera animacje i archiwalia związane z historią prezentowanego na wystawie obrazu Jacka Sroki Więzienie w Pińczowie, opatrzone komentarzem samego artysty i muzyką Marcina Gałażyna z zespołu Motion Trio.

Wystawie towarzyszyć będzie szereg wydarzeń edukacyjnych poświęconych sztuce lat 80., w tym spotkanie z Jerzym Brukwickim, organizatorem większości wystaw drugiego obiegu.

Wydarzenia towarzyszące:

8 grudnia 2015, godz. 17.00 – Wolnym być… Sztuka niezależna lat 80. – spotkanie z Jerzym Brukwickim 

13 grudnia 2015, godz. 11.00 – oprowadzanie kuratorskie 

13 stycznia 2016, godz. 16.30 – oprowadzanie kuratorskie 

24 stycznia 2016, godz. 12.00 – oprowadzanie kuratorskie 

10 lutego 2016, godz. 16.30 – oprowadzanie kuratorskie 

28 lutego 2016, godz. 12.00 – oprowadzanie kuratorskie

W trakcie ustaleń: spotkania z artystami, wydarzenia edukacyjne

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*