Skarb średzki we wrocławskim Muzeum Narodowym

Do 29 grudnia we wrocławskim Muzeum Narodowym można oglądać wystawę, na której zaprezentowano elementy skarbu średzkiego, jednego z najcenniejszych znalezisk archeologicznych XX wieku.

Skarb ten znaleziono w 1988 roku na podmiejskim wysypisku w Środzie Śląskiej. Odnalezione wtedy złote przedmioty trafiły tam wraz z ziemią i gruzem z prac rozbiórkowych na terenie Starego Miasta. Miejsce i prawdopodobny czas ukrycia drogocennych przedmiotów i monet (przed połową XIV wieku) oraz charakter klejnotów pozwalają przypuszczać, że stanowiły one bankowy depozyt zastawny, pochodzący ze skarbca Luksemburgów, z czasów panowania Karola IV. Władca zastawił kosztowności u żydowskiego bankiera. Ten jednak, podczas epidemii dżumy, opuścił Środę Śląską i nigdy już tam nie powrócił, tracąc zakopany w piwnicach swojego domu skarb.

Korona ze Środy Śląskiej. Poszczególne jej segmenty zdobione są naprzemiennie trójlistnymi plakietami z barwną emalią i dużymi szafirami oraz mniejszymi granatami, akwamarynami, szmaragdami, spinelami, tektytami i perłami. Segmenty zwieńczone są figurami orłów trzymających w dziobach pierścienie i połączone szpilami, z których każda zakończona jest kwiatonem. Fot. Wikimedia commons

Najcenniejszym elementem skarbu jest przepiękna korona, zamówiona z okazji ślubu (na co wskazują trzymane przez orły pierścienie). Prawdopodobnie jej ostatnią właścicielką była Blanka de Valois, pierwsza żona Karola IV, która zmarła w 1348 roku. Jest to jedyna istniejąca korona tego rodzaju. Została wykonana w XIV wieku.

Drugim najcenniejszym przedmiotem jest zapona, ozdobiona pośrodku kameą z chalcedonu, z przedstawieniem orła. Dookoła kamei oraz na zewnętrznym kręgu zapony umieszczone są szlachetne kamienie – granaty i szmaragdy. W kręgu zewnętrznym zachował się szafir oraz perły w wieńcach szmaragdów i granatów. Zapony tego typu służyły do spinania ceremonialnych płaszczy dworskich oraz szat koronacyjnych i liturgicznych.

Oprócz tego można zobaczyć złote zawieszki z końca XII wieku, które używano jako ozdobę głowy kobiecej, złote pierścienie, sygnet z motywem półksiężyca i gwiazdy, taśma zdobnicza przeznaczona do okuwania cennych przedmiotów oraz część odnalezionych złotych monet.

Elementy skarbu, znajdujące się w muzeach we Wrocławiu i Środzie Śląskiej warte są ok. 250 mln zł. Po raz pierwszy skarb zaprezentowano w 1997 roku w Muzeum Narodowym we Wrocławiu. Następnie znalazł się, jako stały depozyt, na ekspozycji w Środzie Śląskiej. Koronę i inne zabytki prezentowano na wystawach w Warszawie, Dreźnie, Valladolid i Brukseli.

Anna Stypułkowska

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*