Tego dnia 1603 roku po bezpotomnej śmierci Elżbiety I Tudor, Jakub VI Stuart został ogłoszony królem Anglii i Irlandii jako Jakub I
Śmierć Elżbiety I Tudor otworzyła drzwi do przełomowej zmiany, która na zawsze odmieniła losy Wielkiej Brytanii. Jakub VI Stuart, który stał się Jakubem I, zasiadł na tronie niosąc ze sobą nie tylko nadzieje, ale i ogromne wyzwania. Jego panowanie, pełne politycznych zawirowań, zjednoczyło Szkocję i Anglię, tworząc nową erę.
Jakub Karol Stuart był kluczową postacią w historii, pełniąc funkcję króla Szkocji przez niemal całe swoje życie, a później obejmując również tron Anglii. Jako syn królowej Marii I Stuart i Henryka Stuarta Darnleya, Jakub stanowił część jednej z najważniejszych dynastii europejskich. Zarówno jego matka, jak i ojciec, byli prawnukami króla Anglii Henryka VII, co nadawało jego pochodzeniu wielką polityczną wagę.
Zaledwie rok po jego narodzinach, 24 czerwca 1567 roku, jego matka Maria Stuart została zmuszona do abdykacji w wyniku zamachów politycznych i przetrzymywania w zamku Lochleven, a sama ucieczka z kraju zakończyła się jej 19-letnim okresem niewoli w Anglii.
Jakub VI (bo takie imię przyjął po koronacji) został koronowany na króla Szkocji zaledwie 29 lipca 1567 roku, mając zaledwie rok. Ceremonia miała miejsce podczas protestanckiego nabożeństwa w kościele Holy Rude w Stirling, gdzie towarzyszył mu wpływowy reformator John Knox. Sam Jakub, wówczas jeszcze niemowlę, nie rozumiał w pełni, jak ogromną odpowiedzialność na siebie wziął.
Wychowanie i trudne początki panowania
Dzieciństwo Jakuba było pełne politycznych niepokojów. Protestancka szlachta, obawiająca się wpływów katolickich, szybko odizolowała chłopca, dbając o to, by dorastał w duchu protestanckim. George Buchanan, szkocki teolog i reformator, był jego nauczycielem i wpoił mu gruntowną wiedzę zarówno teologiczną, jak i klasyczną. W wyniku tego Jakub wychowywał się w atmosferze silnego protestanckiego wpływu, a jego matka, będąca katoliczką, miała niewielki wpływ na wychowanie syna.
Jednak mimo młodego wieku i trudnych początków, Jakub potrafił odnaleźć się w politycznej rzeczywistości Szkocji. Po śmierci swojego ojca, który został zamordowany w tajemniczych okolicznościach, Jakub odzyskał kontrolę nad Szkocją. Zdołał zgromadzić lojalne siły, co pozwoliło mu przejąć pełnię władzy w kraju. Jednak do momentu, kiedy udało mu się zdobyć Edynburg i zacząć sprawować pełną kontrolę nad Szkocją, minęło kilka lat.
Jakub VI Stuart i koronacja na króla Anglii
Pomimo wielu zawirowań politycznych, Jakub utrzymywał bliskie więzi z Anglią, gdzie poszukiwana była osoba, która mogłaby zostać następcą ostatniej monarchini z dynastii Tudorów, Elżbiety I. Elżbieta nie miała potomków, co spowodowało, że koronę mogła odziedziczyć tylko osoba z dynastii Stuartów, a Jakub, jako prawnuk Henryka VII, miał prawo do tronu angielskiego.
Po śmierci Elżbiety I w 1603 roku, Jakub objął tron Anglii jako Jakub I. Był to początek nowej ery, ponieważ połączył on rządy Szkocji i Anglii, stając się pierwszym monarchą z dynastii Stuartów. Z racji pochodzenia, Jakub I był także tytularnym królem Irlandii.
Jakub VI Stuart jako Jakub I – król Anglii i Szkocji
Po śmierci Elżbiety I w 1603 roku, kiedy monarchini zmarła bezpotomnie, tron Anglii przypadł Jakubowi VI Szkockiemu, który po objęciu władzy w Anglii przyjął tytuł Jakuba I. Anglia i Szkocja pozostały niezależnymi państwami, jednak zostały połączone unią personalną, co oznaczało, że jeden monarcha rządził obiema krainami, ale miały one odrębne systemy prawne i administracyjne.
Jakub I od samego początku starał się wprowadzić absolutyzm w Anglii, co oznaczało dążenie do pełnej kontroli w rękach monarchy. Chciał wzmocnić pozycję Kościoła Anglii, który był protestancki, ale w polityce zagranicznej bardziej interesowały go sojusze z katolickimi potęgami Europy. Jakub był gorliwym protestantem, ale jego pragnienie umocnienia pozycji Anglii w Europie skłaniało go do rozważania sojuszy z katolickimi monarchami.
W 1604 roku zawarł pokój z Hiszpanią, co miało na celu zakończenie trwającej od lat wojny, a także otworzenie drogi do dalszej współpracy z katolickimi krajami. Król dążył do zawarcia związków dynastii, które miały umocnić jego wpływy. W 1622 roku, Jakub zaproponował, aby jego drugi syn, Karol, późniejszy król Karol I, poślubił hiszpańską księżniczkę Marii Annę. Ostatecznie, Karol ożenił się z Henriettą Marią z Francji, a próba zawarcia małżeństwa z Hiszpanką wywołała spór i zerwanie z parlamentem.
Po objęciu tronu Jakub I starał się przeprowadzić reformy, które miały zjednoczyć Anglię i Szkocję. Chciał, by te dwa państwa funkcjonowały na równych zasadach, co miało symbolizować powstanie nowego królestwa – Wielkiej Brytanii. Nowo powstała unia miała wspólne prawa, choć Anglia była zdecydowanie bogatsza i bardziej rozwinięta. Jakub zaprojektował również nową flagę, którą uznaje się za symbol unii obu narodów – była to flaga Unii.
Ponadto, Jakub I starał się umocnić swoją władzę wśród szlachty szkockiej, przekazując jej ziemię, posiadłości oraz pieniądze. Choć król cieszył się pewną popularnością, jego polityka nie zawsze była dobrze odbierana przez parlament i społeczeństwo, które zaczynały mieć wątpliwości co do jego rządów.
Konflikty z parlamentem
Pomimo swoich starań, Jakub I szybko znalazł się w konflikcie z parlamentem. Parlament nie zgadzał się na jego próby przejmowania pełnej kontroli nad polityką, zwłaszcza w zakresie podejmowania decyzji finansowych i wydatkowania pieniędzy z podatków. Jakub dążył do absolutyzmu, co nie spotkało się z akceptacją ze strony przedstawicieli parlamentu.
W wyniku tego konfliktu, Jakub I dwukrotnie rządził bez parlamentu, co miało miejsce w latach: 1611–1614, 1614–1621 oraz 1622–1624. Jednak, gdy zaczęło mu brakować funduszy, zmuszony był do zawierania kompromisów z parlamentem, by zdobyć niezbędne środki finansowe do utrzymania rządu. W tym czasie, pomocną dłoń wyciągał do niego Noël de Caron, ambasador Holandii, który kilkakrotnie dostarczał królowi funduszy.
Biblia Króla Jakuba i zainteresowania intelektualne
Jakub I był monarchą, który interesował się nie tylko polityką, ale także szeroko pojętą intelektualną działalnością. Uważany jest za jednego z najbardziej uczonego monarchów w historii Anglii. Jako utalentowany pisarz, Jakub opublikował kilka książek po łacinie i tłumaczył teksty, m.in. z języka francuskiego. Był także autorem wielu pism, które traktowały o kwestiach religijnych, politycznych i filozoficznych.
Jego najważniejszym osiągnięciem w tej dziedzinie było zlecenie stworzenia nowego, angielskiego przekładu Biblii, który miał na celu ujednolicenie tekstu świętego dla wszystkich protestantów w Anglii. Biblia Króla Jakuba, bo o niej mowa, została opublikowana w 1611 roku. Jest to jeden z najbardziej znanych i wpływowych przekładów Biblii na język angielski, który do dziś jest szeroko używany w krajach anglojęzycznych.
Wierzenia Jakuba I
Jakub I, będąc głęboko wierzącym monarchą, był przekonany o istnieniu czarownic i demonów. W 1597 roku opublikował książkę pt. Daemonologie, w której szczegółowo omawiał swoje teorie na temat czarownic oraz ich wpływu na społeczeństwo. Przedstawił w niej również swoje poglądy na temat Prawa Krwi, które miało dowodzić istnienia Boga poprzez średniowieczną doktrynę.
Jakub wierzył, że czarownice miały moc wpływania na życie ludzkie, co doprowadziło do brutalnych prześladowań niewinnych kobiet i mężczyzn w Anglii oraz Szkocji. Jego działania związane z tzw. polowaniem na czarownice doprowadziły do licznych procesów, które często kończyły się tragicznymi wyrokami.
Jakub I, mimo że zapisał się w historii jako monarcha o wybitnych osiągnięciach intelektualnych, nie uniknął kontrowersji związanych z jego rządami, zwłaszcza w zakresie religii i polityki. Jednak jego wkład w rozwój angielskiego języka i kultury, a także wpływ na kształtowanie monarchii, pozostają niezatarte.
Rodzina Jakuba I
Jakub I ożenił się z Anną Duńską, córką króla Danii Fryderyka II oraz Zofii Meklemburgii-Güstrow, która miała wówczas zaledwie czternaście lat. Ich ślub odbył się 23 listopada 1589 roku w Oslo, a z małżeństwa tego narodziło się siedmioro dzieci. Troje z nich dożyło wieku dorosłego. Ich dzieci to:
- Henryk Fryderyk (19 lutego 1594 – 6 listopada 1612) – książę Walii w latach 1603-1612.
- Elżbieta (19 sierpnia 1596 – 13 lutego 1662) – żona Fryderyka V Palatynackiego, babka przyszłego króla Jerzego I.
- Małgorzata (24 grudnia 1598 – marzec 1600).
- Karol Stuart (ur. 19 listopada 1600, zm. 30 stycznia 1649) – król Anglii, Szkocji i Irlandii, który zginął na szafocie w 1649 roku.
- Robert (18 stycznia 1602 – 27 maja 1602).
- Maria (8 kwietnia 1605 – 16 grudnia 1607).
- Zofia (czerwiec 1606).
Chociaż Jakub miał liczną rodzinę, jego panowanie naznaczone było także tragicznymi wydarzeniami, jak śmierć wielu dzieci w młodym wieku, w tym jego najstarszego syna Henryka Fryderyka, który zmarł w 1612 roku. Mimo to, Jakub I nie zrezygnował z władzy i kontynuował rządy nad Anglią i Szkocją aż do swojej śmierci w 1625 roku.
