Archiwizowanie przeszłości. Historia Częstochowy i jej okolic, w maszynopisach Edwarda Jóżefa Grygosińskiego, do druku przygotowała, wstępem i komentarzem zaopatrzyła Anna Czerniecka-Haberko
Do obowiązków przypisanych obywatelom należy troska o swój kraj w wymiarze ogólnym, jak i lokalnym. Wyrazem dbania o lokalną społeczność jest poznawanie historii danego miasta czy regionu. Przykładem może być Edward Józef Grygosiński, który jako urzędnik i amator historii, opisał dzieje Częstochowy.
Jest to pierwsza recenzowana przeze mnie książka Wydawnictwa Naukowego Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie. Pochodzi z zeszłego roku – 2025. Wskazuję na wysoką wartość merytoryczną pracy Grygosińskiego, skoro takie wydawnictwo raczyło się podjąć jego ukazania.
Tzw. Teki Grygosińskiego to materiał zgromadzony w Archiwum Archidiecezji Częstochowiej im. ks. Walentego Patykiewicza. Składają się na nie „Monografia Ziemi Częstochowskiej”, „Powstanie styczniowe w Ziemi Częstochowskiej”, a także „Charakterystyka struktury gospodarczej Częstochowy i okolicy”.
Czy społecznik – amator może napisać wartościową książkę?
Owszem, może, a nawet tym bardziej. Mając dostęp do archiwów, Grygosiński jako urzędnik przeprowadzał kwerendy. Stworzył dzieło, które składało się z 32 jednostek archiwalnych – 2920 kart. Już od 1931 roku, kiedy przeszedł na emeryturę, tworzył z większą pasją.
Monografia. Częstochowa – o czym warto wiedzieć?
Zazwyczaj pisząc o tym mieście, zwraca się uwagę na klasztor Jasna Góra. Nic więc dziwnego, gdyż to tutaj przybywa najwięcej pielgrzymów. Także ofert wydawniczych o tym miejscu najwięcej się tworzy.
Jednak już przed II wojną światową Grygosiński wygłosi wykład pt: „Historia ziemi częstochowskiej”. Był to tylko początek twórczości, kontynuując później tworzenie materiałów o historii tego regionu.
Co się tyczy monografii, którą autor opisał, należą do niej działy: geograficzno-przyrodniczy, historyczny, organizacyjny, ekonomiczny i kulturalno-oświatowy.
Ciekawy czytelnik znajdzie tutaj informacje, które zgromadził autor. Są to wiadomości przydatne.
Powstanie styczniowe na ziemii częstochowskiej
Grygosiński wnikliwie opisuje dwa główne obozy powstańcze: „Czerwonych” i „Białych”. Nie pominięto także problemu uwłaszczenia włościan. Ukazano bitwy toczone na tym terenie. Wszystko na temat powstania jest starannie opisane, więc zachęcam każdego zainteresowanego do przeczytania tych wiadomości. Jak wpomniałem wcześniej, część o powstaniu styczniowym, tworzy z resztą treść tej recenzowanej.
Ciekawostki o historii gospodarczej
Niejednej starszej osobie, a mieszkającej w Częstochowie, zrobi się smutno. Chodzi tu o opisanie historii zakładów przemysłowych. Jak przedstawiają je przypisy, podano także te, które już obecnie nie istnieją. Ich działalność zakończyła się w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Dużo miejsca poświęca się tematowi bezrobocia, religii czy istnieniu partii politycznych.
O książce
Jak czytamy w Nocie edytorskiej: „pozostawiono oryginalną pisownię, stylistykę, gramatykę, interpunkcję i ortografię”.
Należy także zaznaczyć, że materiał opracowała dr Anna Czerniecka-Haberko. Związana z Uniwersytetem Jana Długosza w Częstochowie, specjalizuje się w historiografii polskiej oraz historii XIX i XX wieku.
Doceńmy wysilek podwójnny autorów: Grygosińskiego za opracowanie historii oraz panią adiunkt za przygotowanie całości.
Te 222 strony poświęcone historii lokalnej, tylko potwierdzą o wielkiej ich wartości. Początek stanowi Wstęp,
Nota edytorska, Powstanie styczniowe w ziemi częstochowskiej, później Charakterystyka struktury gospodarczej Częstochowy i okolicy, Monografia Ziemi Częstochowskiej. Dalej znajdują się Aneksy, Streszczenie, Abstract, Bibliografia, Indeks nazw geograficznych oraz Indeks osobowy.
Dlaczego warto przeczytać tę książkę?
Mocną stroną tej książki jest bogactwo treści – informacji o mieście i regionie częstochowskim. Wiem, że w dobie internetu da się wszystko szybko wyszukać. Jednak z tradycyjnej formy książki papierowej wynika, że zaletą jest samo w sobie to czytanie. Inni recenzenci także się o niej pozytywnie wypowiedzieli.
Podsumowując, polecam do przeczytania tej historii ze względu na jej unikatowość. Świdomość, że autor Grygosiński poświęcił wiele wysiłków do jej stworzenia, zobowiązuje do docenienia tego faktu.
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie
Ocena recenzenta:4/6
Paweł Marek
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa UJD. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
