Zanim został Antoine’em de Paris i czesał kobiety znane na całym świecie, był Antkiem Cierplikowskim z Sieradza. W 1894 roku miał dziesięć lat, psa Kiki i bardzo dużo pomysłów. Mieszkał w niewielkim mieście, pomagał rodzinie i jeszcze nie wiedział, że za kilka lat wyruszy w drogę, która zaprowadzi go do Paryża.
„Antoine. Najsłynniejszy fryzjer świata” Marty Orzeszyny to książka biograficzna dla młodych czytelników poświęcona Antoniemu Cierplikowskiemu, jednemu z najbardziej znanych polskich fryzjerów XX wieku. Pierwsze wydanie ukazało się w 2026 roku nakładem Wydawnictwa Literatura. Okładkę i ilustracje przygotowała Anna Wielbut, a tekst uzupełniają fotografie oraz materiały związane z życiem i działalnością bohatera.
Autorka zaczyna historię od dzieciństwa Antka. Ważnym motywem staje się niebieski kolor. Wszystko rozpoczyna się od psa Kiki, paczki francuskiego barwnika bleu pastel i katastrofy na sieradzkim rynku. Antek i jego pies zostają pokryci intensywnie niebieskim proszkiem. Niedługo później chłopiec siedzi z Kiki nad Żegliną i opowiada mu o Francji oraz Paryżu, do którego pewnego dnia zamierza pojechać.
Paryż początkowo jest dziecięcym marzeniem, szczególnie trudnym do zrealizowania w rodzinie, która widzi dla Antka zupełnie inną przyszłość. Chłopiec nie pasuje do oczekiwań ojca i braci. Nie interesuje go rodzinny warsztat szewski. Lubi natomiast obserwować matkę przy pracy, układa włosy siostry i wykorzystuje ścinki tkanin do własnych pomysłów. Kiedy pojawia się możliwość nauki fryzjerstwa u wuja w Łodzi, zgadza się natychmiast.
Książka pokazuje zawód fryzjera jako pracę wymagającą talentu, wiedzy, praktyki i ciągłego uczenia się. Antek zaczyna jako pomocnik, obserwuje bardziej doświadczonych fachowców, zdobywa kolejne umiejętności i szuka własnych rozwiązań. Łódź szybko okazuje się dla niego za mała. Później jest Warszawa, gdzie rozpoczyna naukę u Leopolda Lauera, fryzjera warszawskich teatrów rządowych. W 1903 roku otrzymuje świadectwo ukończenia nauki i kupuje bilet do Paryża. W jedną stronę.
Paryż nie oznacza natychmiastowego sukcesu. Młody Cierplikowski jest cudzoziemcem, słabo mówi po francusku i zaczyna od pracy w perukarni. Dopiero podczas katarzynek otrzymuje możliwość czesania klientek salonu. Wykorzystuje okazję i nie wraca już do pracy w piwnicy.
Książka czeka na Twoje dziecko tutaj:
W kolejnych rozdziałach młody czytelnik obserwuje rozwój jego kariery, ale poznaje również świat mody, teatru i sztuki początku XX wieku. W książce pojawiają się Coco Chanel, Josephine Baker, Sarah Bernhardt, Pablo Picasso, Amedeo Modigliani, Mela Muter, Tamara Łempicka, Artur Rubinstein i wiele innych postaci związanych z kulturą tamtych czasów. Na końcu publikacji znalazły się krótkie informacje biograficzne pomagające uporządkować te nazwiska.
Istotny jest również sposób przedstawienia samego Antoine’a. Bohater nie czeka, aż ktoś pozwoli mu realizować własne pomysły. Uczy się francuskiego, później wyjeżdża do Londynu, żeby poznać angielski, obserwuje pracę innych, odwiedza Luwr i interesuje się sztuką. Kiedy istniejące rozwiązania mu nie odpowiadają, próbuje znaleźć własne.
Jednym z najważniejszych wydarzeń w jego karierze jest ostrzyżenie aktorki Ève Lavallière. Antoine proponuje jej bardzo krótką fryzurę, która w 1909 roku była rozwiązaniem odważnym i nietypowym. Sukces aktorki sprawia, że uczesanie zwane à la garçonne, czyli „na chłopczycę”, zaczyna zdobywać popularność. Podczas I wojny światowej krótkie włosy stają się również wygodniejsze dla kobiet podejmujących pracę wykonywaną wcześniej przez mężczyzn.
Orzeszyna nie ogranicza działalności Cierplikowskiego do fryzjerstwa. Antoine interesuje się kosmetykami, projektowaniem i sztuką. Tworzy własne produkty, prowadzi laboratorium, współpracuje z artystami, rozwija salony i szkołę dla fryzjerów oraz kosmetyczek. W książce pojawia się nawet jego pomysł na samochód inspirowany kubizmem.
Dzięki temu „Antoine. Najsłynniejszy fryzjer świata” jest także książką o szukaniu własnej drogi zawodowej. Jej bohater wcześnie odkrywa, co go interesuje, ale nie otrzymuje gotowego planu ani powszechnej aprobaty. Musi zdobywać umiejętności, wyjechać z domu, nauczyć się języków i zaczynać od najprostszych zajęć. Talent ma znaczenie, jednak książka równie mocno pokazuje pracę, ciekawość i gotowość do podejmowania kolejnych prób.
Biografia została napisana z myślą o młodszym odbiorcy. Historyczne postacie, dawne obyczaje i trudniejsze pojęcia pojawiają się w związku z konkretnymi wydarzeniami, a część z nich została dodatkowo objaśniona. Archiwalne fotografie zestawiono z ilustracjami, dzięki czemu czytelnik może zobaczyć prawdziwego Antoniego Cierplikowskiego, jego pracę, klientów i przedmioty związane z marką Antoine de Paris.
Historia prowadzi od Sieradza przez Łódź, Warszawę, Paryż, Londyn i Stany Zjednoczone, a później ponownie do Polski. Cierplikowski zdobywa międzynarodową sławę, pracuje dla gwiazd kina, artystów i przedstawicieli europejskich elit. Pod koniec lat 30. XX wieku, jak podkreślono w książce, uchodzi już za najlepszego fryzjera na świecie.
„Antoine. Najsłynniejszy fryzjer świata” może zainteresować dzieci, które lubią biografie, historię mody, sztukę i opowieści o ludziach wybierających mniej oczywistą drogę. To także dobry punkt wyjścia do rozmowy o dawnych zawodach, emigracji, nauce fachu, zmieniającej się pozycji kobiet oraz polskich twórcach, którzy zdobywali międzynarodową sławę.
Agnieszka Cybulska
Wydawnictwo Literatura
