20 kwietnia odbyła się ceremonia wręczenia medali Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata w Teatrze Królewskim – Starej Oranżerii w Łazienkach Królewskich rodzinom Polaków ratujących Żydów podczas II wojny światowej. Pośmiertnie przyznano je 10 osobom.
W imieniu swojej mamy Florentyny Danuty Krzeszewskiego oraz babci – Florentyny Józefy Krzeszewskiego odznaczenie odebrała pani Marta Nowińska. W czasie wojny udzieliły one pomocy Stefanowi A. Reicherowi Carterowi. W liście skierowanym do gości ceremonii napisał o nich, że błyszczały jak świecie w ciemności, która objęła Europę. Kolejne odznaczenie odebrał wnuk państwa Romana i Anieli Lipskich, Jan Tomasz Lipski. Zostali oni uhonorowani za pomoc udzielonej Zofii Lewinównie oraz jej wujostwu – rodzinie Kohanów. Ambasador Anna Azari wraz z prof. Avi Rivkind, synem ocalałej Lei Rivkind wręczyli odznaczenie dla Zofii Modzelewskiej jej córce, pani Salomei Jelinowskiej. Matka profesora, Lea Rivkind była koleżanką Zofii w gimnazjum w Grodnie. Podczas uroczystości córka Zofii Modzelewskiej powiedziała, że dla mamy zawsze najważniejszy był człowiek, któremu należy się szacunek, pomoc i życzliwość. Taką postawę nam – dzieciom – przekazała. Cieszę się, że ta jej postawa została zauważona i nagrodzona.”
Medal Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata trafił również do rodziny doktora Tadeusza Stępniewskiego. Był warszawskim lekarzem. W czasie wojny został działaczem Rady Pomocy Żydom „Żegota”. Pomagał Żydom, leczył chorych i wykonywał zabiegi likwidujące skutki obrzezania. W jego imieniu odznaczenie odebrała jego córka, Ewa Morycińska-Dzius.
Kolejna z odznaczonych, Natalia Tomczak przed wojną pracowała jako niania u żydowskiej rodziny Engel. W okupacji pomogła swojej pracodawczyni i jej synowi. Medal i dyplom odebrał jej syn, Bogumił Tomczak.
Państwo Topolewscy oraz Antonina Hofman przez dwa lata ukrywali w swoim domu w Bieżuniu Miriam Kirszenbaum. Syn ocalałej skierował do uczestników uroczystości list, w którym dziękował za udzieloną pomoc. W imieniu Topolewskich i pani Hofman odznaczenie odebrał Sławomir Topolewski.
Podczas uroczystości przypomniano, że tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata przyznano już ponad 26,5 tys. osób. Polacy stanowią wśród nich najliczniejszą grupę liczącą ponad 6,7 tys. I jak zaznaczono liczba ta stale rośnie.
W ceremonii, oprócz rodzin osób pośmiertnie honorowanych, udział wzięli reprezentanci Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych wśród Narodów Świata i Stowarzyszenia „Dzieci Holocaustu”, przedstawiciele parlamentu, w tym wicemarszałek Sejmu RP Małgorzata Kidawa-Błońska, Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska, sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Jan Dziedziczak, sekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Michał Dworczyk, przedstawiciele instytucji państwowych oraz uczniowie warszawskich szkół.
Ceremonia zorganizowana została przez Ambasadę Izraela w Polsce we współpracy z Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w partnerstwie z Muzeum Łazienki Królewskie.
Tytuł Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata przyznawany jest przez jerozolimski Instytut Yad Vashem osobom niosącym pomoc Żydom w czasie II wojny światowej. Z wnioskiem mogą występować ocaleni oraz ich krewni. Odznaczenie jest tytułem honorowym, a wyróżnieni mogą dodatkowo ubiegać się o przyznanie honorowego obywatelstwa Izraela.
Według szacunków historyków, co najmniej kilkaset tysięcy Polaków, zarówno dorosłych, jak i dzieci, w różnorodny sposób udzielało podczas II wojny pomocy Żydom, za co wówczas groziła kara śmierci. Liczbę uratowanych Żydów ocenia się na kilkadziesiąt tysięcy. Polacy pomagali indywidualnie i w ramach aktywności konspiracyjnej, w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego, w tym Rady Pomocy Żydom “Żegota”.
Źródła: dzieje.pl, lazienki-krolewskie.pl, sprawiedliwi.org.pl, kombatanci.gov.pl
Fot.: Wikimedia Commons
Emilia Ostapowicz
