We wschodniej Hiszpanii, w głębokich, częściowo zalanych korytarzach jaskini Cova de les Dones, archeolodzy dokonali przełomowego odkrycia. Badacze z uniwersytetów w Alicante i Saragossie znaleźli 1900-letnie rzymskie sanktuarium, piętnaście rzymskich inskrypcji oraz monetę z czasów cesarza Klaudiusza.
Wśród wapiennych formacji skalnych znaleźli starożytne rzymskie inskrypcje oraz monetę liczącą niemal 1900 lat, którą ktoś przed wiekami celowo umieścił między stalaktytem a szczeliną w sklepieniu jaskini. To znalezisko dostarcza kolejnych dowodów na istnienie rzymskiego sanktuarium w tym miejscu.
Odkrycie ukrytej monety i tajemniczych inskrypcji
Podczas eksploracji głębokich partii jaskini naukowcy natrafili na starożytną monetę z czasów cesarza Klaudiusza, który panował nad Cesarstwem Rzymskim w latach 41–54 n.e. Moneta nie znalazła się tam przypadkowo – badacze są przekonani, że została złożona jako dar ofiarny, co sugeruje, że jaskinia była miejscem rytualnym.
Oprócz monety odkryto także 15 rzymskich inskrypcji wyrytych w skale przez ludzi zamieszkujących Półwysep Iberyjski podczas rzymskiej okupacji. Choć ich dokładne znaczenie wciąż pozostaje zagadką, to w połączeniu z innymi znaleziskami potwierdzają one, że Cova de les Dones pełniła funkcję sanktuarium przez wiele pokoleń.
Jaskinia Cova de les Dones od dawna intrygowała badaczy. Jej nazwa, która w języku katalońskim oznacza Jaskinię Kobiet, sugeruje, że odgrywała istotną rolę w lokalnej kulturze. Już w latach 60. XX wieku odkryto tam ceramikę z epoki żelaza oraz prehistoryczne malowidła naskalne, w tym wizerunki głowy tura oraz jelenia. Badanie opublikowane w 2023 roku w czasopiśmie Antiquity skatalogowało ponad 110 jednostek graficznych znajdujących się w głębi jaskini.
Co więcej, na ścianach odkryto ślady pazurów niedźwiedzia jaskiniowego (Ursus spelaeus), co sugeruje, że sztuka naskalna mogła powstać ponad 24 000 lat temu, czyli w czasie, gdy ten gatunek wciąż zamieszkiwał Europę.
Rzymskie rytuały w głębi jaskini
Najnowsze odkrycia wskazują, że Rzymianie również wykorzystywali jaskinię do celów rytualnych. Ślady ich obecności odnaleziono około 200 metrów od wejścia, a sama jaskinia rozciąga się na głębokość 500 metrów.
Aitor Ruiz-Redondo, profesor prehistorii na Uniwersytecie w Saragossie, który współkierował badaniami, podkreśla znaczenie znaleziska: To odkrycie potwierdza ciągłość rytualnego wykorzystania jaskini przez różne kultury na przestrzeni tysiącleci.
Jaskinia była już wcześniej klasyfikowana jako iberyjskie sanktuarium, jednak dotychczasowe znaleziska jedynie częściowo wskazywały na obecność Rzymian. Dopiero nowe odkrycia – w tym rzymskie inskrypcje oraz moneta – potwierdzają, że miejsce to było przez nich aktywnie użytkowane.
Rzymskie sanktuarium i przyszłość badań
Mimo licznych odkryć duża część jaskini pozostaje niezbadana. Do tej pory naukowcy szczegółowo przeanalizowali zaledwie 20% malowideł naskalnych, co oznacza, że w przyszłości mogą pojawić się kolejne przełomowe znaleziska.
Eksploracja jest częścią projektu badawczego DONARQ, mającego na celu zrozumienie roli sanktuarium jaskiniowego i jego kontekstu archeologicznego. Pracami kierują Virginia Barciela González z Uniwersytetu w Alicante, Aitor Ruiz-Redondo z Uniwersytetu w Saragossie oraz Ximo Martorell Briz, archeolog związany z Terytorialną Służbą Kultury Walencji.
W badaniach uczestniczyli również wybitni specjaliści w dziedzinie epigrafii, w tym Víctor Sabaté Vidal z Uniwersytetu w Walencji oraz Javier Velaza Fredes z Uniwersytetu w Barcelonie, a także eksperci zajmujący się konserwacją monet, Trinidad Pasíes Oviedo i Carles Ferrer z Muzeum Prehistorii w Walencji.
Historia Cova de les Dones jest wyjątkowa – od najstarszego paleolitycznego sanktuarium na wschodzie Półwyspu Iberyjskiego, przez miejsce kultu Iberyjczyków i Rzymian, aż po współczesne eksploracje. Pomimo ogromu już zdobytej wiedzy, naukowcy są przekonani, że jaskinia nadal skrywa wiele tajemnic, które mogą rzucić nowe światło na historię rytuałów i wierzeń starożytnych cywilizacji.
Źródła:
- Descobreixen un santuari romà en la cova de les Dones, un dels majors jaciments d’art rupestre de la península Ibèrica, Universitat d’Alacant [dostęp: 06.02.2025].
- Pare Sascha, 1,900-year-old Roman sanctuary and coin found in flooded Spanish cave, Live Science [dostęp: 06.02.2025].
Fot. A. Ruiz-Redondo, V. Barciela & X. Martorell
