W lesie Derbyshire, gdzie natura skrywa niejedną tajemnicę, archeolodzy dokonali odkrycia, które na zawsze zmieniło nasze rozumienie prehistorycznego krajobrazu Anglii. Okazało się, że to, co uważano za samotny kamień, jest tylko małą częścią ogromnego, rytualnego kompleksu sprzed 3700 lat. Kamienny krąg w lesie Derbyshire, z wyjątkową ceremonialną platformą i unikalnym układem kamieni, odsłania nieznane dotąd ślady dawnych społeczności. To odkrycie przywraca do życia historie sprzed wieków, które czekały, by zostać ujawnione.
W lesie Derbyshire, w pobliżu miasta Matlock, odkryto kamienny krąg sprzed około 3700 lat. Zespół archeologów, który przeprowadził wykopaliska w ramach współpracy z organizacją Forestry England oraz zespołem Time Team, odkrył, że wcześniej uważany za pojedynczy kamień w lesie, kamień Farley Moor, w rzeczywistości jest częścią dużo większego prehistorycznego kompleksu.
Okazało się, że w tym miejscu znajdował się nie tylko sam monolit, ale także ceremonialna platforma oraz kilka innych dużych kamieni, tworzących kamienny krąg. Dzięki badaniom udało się również ustalić, że kompleks ten pochodzi z wczesnej epoki brązu, a dokładniejsze datowanie węglowe wskazało na okres około 1700 roku p.n.e..
Kamienny krąg w lesie Derbyshire – przełomowe odkrycie
Pierwotnie wysoki na dwa metry kamień, znany jako Farley Moor stone, był uznawany za samotny monolit. Znajdował się na wrzosowiskach Gritstone Moors, w rozciągających się przez Peak District i Yorkshire Dales. Był to trzeci pod względem wielkości kamień w tym regionie. Jednak po przeprowadzeniu wykopalisk okazało się, że obok niego znajdowała się ceremonialna platforma, z której główny kamień został umieszczony nad naturalnym źródłem wody.
W najbliższym otoczeniu wykryto także pięć innych kamieni, które prawdopodobnie tworzyły kamienny krąg o wymiarach 25 metrów na 23 metry. Takie ustawienie wskazuje na istnienie rytualnego miejsca kultowego, które mogło być wykorzystywane przez prehistoryczne społeczności przez setki lat.
Woda jako symbol i centrum rytuałów
Jednym z kluczowych aspektów tego odkrycia jest znalezienie naturalnego źródła wody w pobliżu kompleksu kamiennego. Dr Lawrence Shaw, główny doradca ds. środowiska historycznego w Forestry England, podkreślił, że obecność wody miała ogromne znaczenie dla społeczności z epoki brązu.
Jak stwierdził, to odkrycie ma ogromne znaczenie i zmienia nasze rozumienie stanowiska Farley Moor. Kamienna platforma poprzedza sam stojący kamień, co sugeruje ciągłe rytualne wykorzystanie tego miejsca przez setki lat, silnie związane z wodą i znaczeniem, jakie miała dla społeczności epoki brązu. Woda była wówczas symbolem życia i odgrywała kluczową rolę w wielu religijnych oraz rytualnych praktykach.
Kamienne kręgi – powszechne zabytki epoki brązu
Kamienne kręgi, takie jak ten odkryty w Farley Moor, należą do najczęściej spotykanych zabytków ceremonialnych z drugiego i trzeciego tysiąclecia p.n.e. Są to miejsca kultu, w których odbywały się rytuały związane z cyklem życia, astronomią czy kultem przodków. Nowo odkryty krąg w Farley Moor jest jednym z 25 kamiennych kręgów znajdujących się w regionie Peak District.
Dalsze badania krajobrazowe wskazują również, że w tym obszarze znajduje się wiele innych prehistorycznych stanowisk archeologicznych, które czekają na odkrycie. Jak podkreślił Dr Derek Pitman, profesor nadzwyczajny archeologii na Uniwersytecie w Bournemouth: To spełnienie marzeń, aby móc pracować nad tak znaczącym prehistorycznym zabytkiem. Skala aktywności, która prawdopodobnie istniała w tym krajobrazie, podkreśla wpływ życia rytualnego z epoki brązu daleko wykraczający poza nagłówki gazet, takie jak Stonehenge.
Znaczenie lasów narodowych i ochrona dziedzictwa
Znalezienie tego zabytku w lesie, który jest pod opieką Forestry England, pokazuje, jak ważne są lasy narodowe w ochronie i zachowywaniu prehistorycznych miejsc. Jak zauważył Dr Shaw, lasy te nie tylko pełnią funkcję ochrony środowiska naturalnego, ale również chronią ok. 100 000 znanych stanowisk archeologicznych w Anglii. Lasy są żywymi archiwami chroniącymi prawie 100 000 znanych stanowisk archeologicznych. To bogate dziedzictwo, które chcemy ożywić i z którym chcemy łączyć ludzi – mówił Shaw.
Dzięki opiece nad tym obszarem udało się zachować zarówno kamienny krąg, jak i pozostałości stojącego kamienia. Forestry England będzie kontynuować zarządzanie tym terenem, dbając o jego ochronę i zgodność z brytyjskim standardem leśnym dotyczącym zrównoważonego zarządzania lasami.
Archeolodzy planują powrócić na miejsce wykopalisk latem 2026 roku, aby przeprowadzić bardziej szczegółowe badania, które pozwolą odpowiedzieć na wiele pytań dotyczących historii tego miejsca. Zespół chce dowiedzieć się, kiedy dokładnie to miejsce zostało założone i jak rozległy był kompleks rytualny, który znajdował się w tym obszarze. Jest to kolejny krok w odkrywaniu tajemnic prehistorycznego krajobrazu.
Warto dodać, że George Bird, lokalny entuzjasta archeologii, od dłuższego czasu sugerował, że Farley Moor stone może być częścią większego pomnika. Jego badania skłoniły do przeprowadzenia wykopalisk, które ujawniły ten fascynujący kompleks.
Źródło: Forestry England
PC: Time Team
