Jesienne konferencje w Zamku Królewskim w Warszawie upłyną pod znakiem historii, nauki i debat. Wspólnie z partnerami uczelnianymi i muzealnymi instytucja zaplanowała cykl spotkań poświęconych polskim królewskim małżeństwom, magnackim frakcjom politycznym oraz przemianom architektury XVII wieku. Jak podkreślają organizatorzy, to okazja nie tylko do wymiany wiedzy, lecz także do popularyzacji badań nad dawną Rzecząpospolitą i jej miejscem w kulturze europejskiej.
Pierwszym wydarzeniem w ramach jesiennych konferencji w Zamku Królewskim w Warszawie będzie sesja naukowa „Familia Czartoryskich i Poniatowskich – pierwsza partia polityczna w Rzeczypospolitej?”, zaplanowana na 13–14 listopada 2025 roku. Współorganizatorem spotkania jest Wydział Historii Uniwersytetu Warszawskiego.
Jak czytamy w komunikacie Zamku, celem konferencji będzie stworzenie spójnego obrazu działalności tego niezwykle wpływowego środowiska politycznego, które działało na przestrzeni panowania trzech władców – Augusta II, Augusta III i Stanisława Augusta Poniatowskiego.
Organizatorzy podkreślają, że „konferencja naukowa będzie pierwszą próbą usystematyzowania i spopularyzowania wiedzy na temat stronnictwa Czartoryskich i Poniatowskich (nazwanego w epoce „Familią”), które jako jedyne środowisko polityczne w Rzeczypospolitej w tak długiej przestrzeni czasowej zachowało czołową pozycję wśród innych frakcji magnackich i wywierało realny wpływ na sytuację w obu członach polsko-litewskiej Rzeczypospolitej”.
Sesja ma też odpowiedzieć na pytanie, czy „Familię” można uznać za pierwszą nowoczesną polską partię polityczną. W wydarzeniu weźmie udział 20 badaczy z czołowych instytucji naukowych i kulturalnych, którzy przyjrzą się roli Czartoryskich i Poniatowskich w kształtowaniu polityki, gospodarki i życia kulturalnego XVIII wieku.
Konferencja odbędzie się w salach Zamku Królewskiego. Wstęp jest wolny, a wydarzenie otwarte dla wszystkich zainteresowanych historią polityczną Rzeczypospolitej.
Architektura XVII wieku i „srebrny wiek” rezydencji
Drugim wydarzeniem naukowym będzie konferencja „Zamki srebrnego wieku – stare i nowe w budownictwie rezydencjonalnym w Rzeczypospolitej XVII stulecia”, zaplanowana na 11–12 grudnia 2025 roku. Spotkanie stanowi kontynuację cyklu Colloquia castrensia, organizowanego cyklicznie przez Zamek Królewski.
Jak podaje Zamek Królewski, cykl ten poświęcony jest prezentacji i konfrontacji badań nad rozwojem murowanego budownictwa obronnego i rezydencjonalnego w Polsce od XIII do XVII wieku. Tegoroczna edycja skoncentruje się na okresie panowania dynastii Wazów, kiedy architektura rezydencjonalna przechodziła istotne przemiany.
„Wiekiem srebrnym zwykło się nazywać stulecie XVII, a zwłaszcza jego pierwszą połowę – epokę panowania Wazów. W budownictwie rezydencjonalnym był to czas dynamicznych przemian i stopniowego odchodzenia od łączenia funkcji reprezentacyjno-mieszkalnych z obronnymi. Elementy architektury o genezie militarno-obronnej – wieże i baszty – przekształcają się w dekoracyjne – ryzality i alkierze” – podkreślają organizatorzy.
W programie zaplanowano referaty poświęcone:
- ewolucji form architektonicznych w XVII wieku,
- relacjom między funkcją reprezentacyjną a militarną rezydencji,
- porównaniom polskich zamków z budownictwem rezydencjonalnym sąsiednich krajów.
Jak wskazują organizatorzy, konferencja będzie otwartym forum dla badaczy z różnych dyscyplin – od architektury, przez historię sztuki, po archeologię.
Wiedza, badania i popularyzacja – wspólna przestrzeń nauki
Zamek Królewski w Warszawie konsekwentnie rozwija swoją działalność naukową, łącząc rolę muzeum i ośrodka badawczego. Jesienne konferencje w Zamku Królewskim w Warszawie wpisują się w ten nurt, tworząc przestrzeń do prezentacji nowych wyników badań, wymiany doświadczeń i współpracy między uczelniami a instytucjami kultury.
Wszystkie wydarzenia mają charakter otwarty, a udział w nich jest bezpłatny. Jak zapowiadają organizatorzy, „więcej informacji o poszczególnych konferencjach naukowych, w tym ich programy, będą dostępne na stronie internetowej Zamku Królewskiego w Warszawie”.
