Lubelszczyzna między lipcem 1944 a styczniem 1945. Wybrane zagadnienia, red. Tomasz Osiński, Justyna Dudek, Wioletta Woś
U schyłku II wojny światowej Polska znalazła w bardzo trudnej sytuacji. Kraj zniszczony wojną i okupacją znalazł się w sowieckiej strefie wpływów. Nie była to może najczarniejsza godzina w dziejach narodu Polskiego, ale niewątpliwie jedna z najtrudniejszych.
Recenzowana książka jest dziełem wielu autorów – pracowników Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie. Redakcji tego dwutomowego dzieła podjęli się dr Tomasz Osiński, dr Justyna Dudek oraz dr Wioletta Woś. Oprócz wymienionych osób autorami tekstów są dr Alina Gałan, dr hab. Jacek Wołoszyn, Paweł Chojna, dr Daniel Piekaruś, dr Artur Piekarz, Łukasz Pasztaleniec, dr Paweł Sokołowski, dr Alicja Gontarek, dr Janusz Kłapeć, dr Renata Lesiakowska, dr Małgorzata Choma-Jusińska oraz dr Marcin Dąbrowski.
Autorki i autorzy wyżej wymienieni są specjalistami w swojej tematyce, dlatego osobne omawianie ich dotychczasowego dorobku byłoby zbędne. Wątek ten poszerzę w dalszej części tekstu.
Zawartość i wydanie
Głównym celem Autorów niniejszej publikacji było opracowanie, na podstawie dostępnej literatury i materiałów źródłowych, wybranych aspektów tragicznego w skutkach przełomowego roku 1944. Zakończenie okupacji niemieckiej i rozpoczęcie rządów w Polsce przez ludzi narzuconych przez Moskwę miało dramatyczny przebieg. Staraliśmy się przedstawić kluczowe aspekty tego okresu oraz oddać panujące wówczas nastroje (…) i dalej: Publikacja Lubelszczyzna między lipcem 1944 a styczniem 1945 przedstawia historię województwa lubelskiego w okresie Polski lubelskiej. Tak sami autorzy zaprezentowali cel i treść dość obszernego opracowania.
Publikacja składa się z dwóch tomów. W pierwszym, opatrzonym podtytułem „System władzy Polski lubelskiej” znajdziemy siedem artykułów, w drugim „Władza a społeczeństwo” jest ich osiem.
Wszystkie teksty mają aparat krytyczny i są dość bogato ilustrowane. W obydwu tomach można znaleźć liczne zdjęcia dokumentów archiwalnych, fotografie, plakaty, obwieszczenia czy nawet wycinki z gazet. Oczywiście nie brakuje również wielu ciekawych cytatów ze źródeł archiwalnych.
Książka ukazała się nakładem wydawnictwa Instytutu Pamięci Narodowej. Uwagę zwraca duży format – A4. W tym przypadku znakomicie dobrany, biorąc pod uwagę bardzo dużą ilość zdjęć i ilustracji.
Mimo miękkiej oprawy, która w zależności od gustu może być wadą lub zaletą, obydwa tomy są bardzo ładnie wydane. Edycja tego obszernego opracowania nie budzi żadnych zastrzeżeń.
Na końcu drugiego tomu znaleźć można kalendarium, obszerną bibliografię, wykaz skrótów oraz indeksy nazwisk i miejscowości.
Na stronie Wydawnictwa Instytutu Pamięci Narodowej dostępny jest także e-book.
Okładki może szczególnie nie przyciągają uwagi, ale biorąc pod uwagę wspaniałą oprawę graficzną i wielowątkowy wymiar całości pracy, naprawdę nie jest to problem.
Ocena
Niewątpliwie jest to publikacja naukowa. Zespół autorów oraz aparat krytyczny doskonale tego dowodzą. Z całą pewnością publikacja ta ma też na celu popularyzowanie wiedzy – szczególnie w kontekście jakże dziś modnej historii regionalnej.
W kontekście oceny trudno doszukiwać się w tej książce jakiś minusów. Jest to o prostu bogata w źródła, ciekawie napisana i rzetelna porcja historii – odniesionej do historii regionalnej, ale i adekwatnej do szerszego kontekstu burzliwych dziejów końca II wojny światowej w Polsce. Jej największą zaletą jest bogata baza źródłowa, co czyni z niej kapitalną lekturę dla osób, które chcą bardziej zagłębić się w tejże tematyce.
Książkę polecam przede wszystkim osobom zainteresowanym historią regionalną. Ale jestem przekonany, że powinna się znaleźć także na półce każdego, kogo ciekawią okoliczności w jakich w Polsce kształtował się i „utrwalał” system stalinowski.
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 6/6
Maciej Kościuszko
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
