Aleksandra Przegalińska , Dariusz Jemielniak, AI w strategii: rewolucja sztucznej inteligencji w zarządzaniu
Sztuczna inteligencja nie puka już do drzwi – ona siedzi przy stole obok nas. W salach zarządów, w codziennych decyzjach, w sposobie, w jaki myślimy o strategii. Książka AI w strategii pokazuje, że to nie science fiction, lecz realny partner, który potrafi zarówno pomóc, jak i wywrócić nasze schematy myślenia. Przegalińska i Jemielniak nie uczą, jak się przed AI bronić – tylko jak z nią sensownie rozmawiać.
AI jest tutaj. Co teraz? – to pytanie, które wybrzmiewa z kart tej książki niczym dźwięk ostrzegawczego dzwonka, ale bez histerii. Raczej jak zaproszenie do rozmowy przy kominku o przyszłości, która właśnie weszła do pokoju. Wyobraź sobie scenę: sala zarządu, kawa, wykresy, a między nimi trzeci uczestnik – algorytm. Nie śpi, nie ma ego, ale zadaje pytania, które potrafią rozłożyć strategię firmy na czynniki pierwsze. Czy można współpracować z maszyną? A jeśli tak – kto w tym duecie naprawdę podejmuje decyzje?
Książka AI w strategii powstała w momencie, gdy sztuczna inteligencja przestała być mitem rodem z filmów science fiction, a zaczęła realnie wpływać na świat pracy, zarządzania i nauki. To czasy, gdy kultura technologiczna przenika każdą dziedzinę życia – od ekonomii po sztukę – i domaga się nowych definicji kompetencji, zaufania, odpowiedzialności. Autorzy nie obiecują cudów, nie straszą też katastrofą. Zamiast tego oferują coś znacznie cenniejszego – spokojny, dobrze uargumentowany przewodnik po tym, jak AI może wrosnąć w nasze strategie, decyzje i codzienność.
O autorach
Za książką stoją dwa nazwiska, które w Polsce od lat wyznaczają rytm dyskusji o przyszłości technologii. Aleksandra Przegalińska – filozofka i socjolożka, badaczka z Akademii Leona Koźmińskiego, związana również z MIT i Harvardem – od dawna zajmuje się relacjami człowieka i maszyny, humanoidalną sztuczną inteligencją i robotami społecznymi. Jej styl rozpoznaje się natychmiast: łączy naukową precyzję z humanistyczną empatią, a każdą tezę potrafi zamienić w opowieść, w której jest miejsce i na dane, i na refleksję.
Dariusz Jemielniak, profesor zarządzania i ekspert komunikacji internetowej, znany z książek Życie wirtualnych dzikich oraz Społeczeństwo współpracy, od lat obserwuje, jak cyfrowe wspólnoty zmieniają logikę działania instytucji i firm. Współpracuje z Harvardem, jest członkiem korespondentem PAN i jednym z tych naukowców, którzy potrafią pisać o złożonych zjawiskach w języku zrozumiałym dla praktyków.
Ich wspólne dzieło ma więc solidny fundament. Ona wnosi perspektywę filozoficzną, on – strategiczną. Razem tworzą duet, który zamiast walczyć o prymat wizji, szuka wspólnego języka między etyką a efektywnością.
O książce i jej celu
AI w strategii to książka o tym, jak sztuczna inteligencja przenika zarządzanie – nie w teorii, ale w praktyce. Autorzy opisują realne przypadki wykorzystania algorytmów i uczenia maszynowego w firmach, analizują modele organizacyjne, które dzięki AI zyskały przewagę, a także te, które poniosły porażkę, uwiedzione technologicznym marketingiem. Zwracają uwagę na to, jak łatwo można wpaść w pułapkę “AI-entuzjazmu”, gdy każda firma nagle staje się „opartą na sztucznej inteligencji”, choć w rzeczywistości wdrożyła jedynie prosty skrypt.
Celem tej książki nie jest zachwyt ani przestrach, ale realizm. Przegalińska i Jemielniak pokazują, jak włączać AI w strategię biznesową, by nie zatracić człowieka w równaniu z danymi. Stawiają pytania o równowagę: jak podejmować decyzje, gdy obok nas pracują systemy, które uczą się szybciej, niż my zdążymy wyciągnąć wnioski? Jak tworzyć zespoły, w których maszyny i ludzie naprawdę współpracują, a nie tylko egzystują obok siebie?
Co ważne, autorzy przyznają, że w proces powstawania książki sami zaprosili sztuczną inteligencję. Fragmenty tekstu były współtworzone z modelem GPT-3, a jego rola nie jest ukrywana. To odważny gest – nie tylko formalny eksperyment, ale też konsekwentne wcielenie idei współpracy człowieka z AI.
Struktura i wydanie książki AI w strategii
Książka liczy 144 strony i jest wydana przez MT Biznes w estetycznej, miękkiej oprawie ze skrzydełkami. Ma dziewięć zwięzłych rozdziałów poprzedzonych wprowadzeniem i zakończonych wnioskami. Każdy rozdział skupia się na innym aspekcie strategii opartej na AI – od języka naturalnego w marketingu, przez technorealizm, po współpracującą sztuczną inteligencję.
Wyróżnia ją klarowny układ i czytelna typografia. Co kilka stron pojawiają się akcenty formalne, takie jak syntetyczne podsumowania „TL;DR” generowane przez AI – zabieg ciekawy, choć nie zawsze potrzebny. Czasem bawi, czasem przypomina zbyt szkolny eksperyment, ale z pewnością wpisuje się w ideę książki o współtworzeniu.
Brakuje tu rozbudowanych ilustracji czy wykresów – to lektura bardziej tekstowa niż wizualna, jednak dzięki przejrzystemu składowi czyta się ją lekko. Uwagę zwraca także konsekwentne stosowanie przypisów i bibliografii, które nadają publikacji charakter naukowo-publicystyczny, a nie popularnonaukowy.
Analiza: styl, wartości i ograniczenia
Styl Przegalińskiej i Jemielniaka można określić jako publicystyczno-analityczny. Piszą z werwą, często w formie dialogu z czytelnikiem, wplatają pytania, krótkie zdania, rytmiczne powtórzenia. Dzięki temu książka nie nudzi, mimo że opowiada o temacie, który łatwo mógłby ugrzęznąć w żargonie technologicznym. W ich narracji AI staje się partnerem rozmowy, nie tylko tematem do wykładu.
Największą siłą tej publikacji jest równowaga. Autorzy unikają dwóch skrajności: technoentuzjazmu i katastrofizmu. Zamiast tego proponują coś, co sami nazywają „technorealizmem” – postawę, w której sztuczna inteligencja jest narzędziem, a nie bogiem, szansą, ale i wyzwaniem. To ujęcie daje poczucie spokoju, tak rzadkiego w debacie publicznej o technologii.
Książka imponuje też aktualnością. Przykłady generatywnych modeli językowych, w tym GPT-3, są omówione nie jako ciekawostka, lecz jako przełom w sposobie, w jaki tworzymy wiedzę. Przegalińska i Jemielniak pokazują, że AI nie jest już dodatkiem do biznesu, lecz jego częścią – wchodzi w marketing, zarządzanie zasobami ludzkimi, projektowanie strategii.
Nie jest to jednak dzieło bez wad. Zwięzłość, która jest zaletą, bywa też ograniczeniem. Niektóre tematy – jak kwestie etyczne, dane wrażliwe czy lokalne przykłady z Polski – pojawiają się jedynie na marginesie. Czytelnik może mieć niedosyt konkretnych case studies z naszego rynku. Fragmenty generowane przez AI, choć interesujące, momentami rażą sztucznością. Zdarza się, że „cyfrowy współautor” brzmi jak student pierwszego roku, który właśnie odkrył słownik synonimów.
Pod względem wizualnym książka nie zachwyca – brak ilustracji i schematów sprawia, że całość ma bardziej charakter eseju niż praktycznego poradnika. Dla niektórych to zaleta, dla innych – strata.
Na tle światowych pozycji, takich jak The Second Machine Age Erika Brynjolfssona i Andrew McAfeego czy Prediction Machines Agrawala i Gansa, książka Przegalińskiej i Jemielniaka jawi się jako bardziej humanistyczna i mniej techniczna. Tam, gdzie inni skupiają się na wskaźnikach ROI i tabelach wdrożeń, oni mówią o relacjach, kulturze organizacyjnej i etyce. To różnica zasadnicza – zamiast podręcznika dla menedżera dostajemy esej dla świadomego decydenta.
Jednocześnie w polskim kontekście AI w strategii wypełnia ważną lukę – była jedną z pierwszych rodzimych prób systematycznego opisania, jak sztuczna inteligencja zmienia biznes. W tym sensie to książka pionierska, potrzebna, nawet jeśli nieidealna. Ale takich książek będzie więcej i więcej, a AI będzie się tylko rozwijać.
AI w strategii – podsumowanie i ocena
Czy warto? Tak, zdecydowanie. AI w strategii to lektura, która nie daje gotowych recept, ale uczy myśleć – i to jej największa wartość. Pozwala spojrzeć na sztuczną inteligencję bez lęku, ale i bez złudzeń. Czyta się ją z przyjemnością, bo autorzy piszą z pasją i intelektualnym luzem.
Nie jest to książka wyłącznie dla specjalistów. To propozycja dla każdego, kto czuje, że AI zaczyna dotykać jego pracy, branży, życia – od menedżerów po studentów. Dla tych, którzy chcą zrozumieć, jak tworzyć strategie, które współpracują z technologią zamiast z nią konkurować.
Wydawnictwo MT Biznes
Ocena recenzenta: 5/6
Agnieszka Cybulska
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem MT Biznes. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
