Król Władysław II Jagiełło był czterokrotnie żonaty. Jego żonami były kolejno: Jadwiga Andegaweńska, Anna Cylejska, Elżbieta Granowska i Zofia Holszańska. Kobiety te trwały u jego boku aż do swojej śmierci, poza ostatnią. Zofia Holszańska przeżyła Jagiełłę. A co z matkami owych królowych? Czy najdłużej panujący król Polski spotkał się kiedykolwiek ze swoimi teściowymi? W niektórych przypadkach odpowiedź jest twierdząca, a niekiedy trudna do ustalenia z powodu braku informacji w źródłach, ale nie w przypadku Elżbiety Bośniaczki. Matka Jadwigi Andegaweńskiej nigdy nie przyjechała do Polski, ani na Litwę. Musiała gasić „pożar”, który „płonął” na Węgrzech. Spotykali się jedynie z nią posłowie Jagiełły.
Elżbieta Bośniaczka – pierwsza teściowa Jagiełły
Jadwiga Andegaweńska początkowo miała wyjść za mąż za Wilhelma Habsburga, który był synem Leopolda III Habsburga. Ślub dziecięcy, sponsalia de futuro odbył się w 1378 roku, gdy Jadwiga miała cztery lub pięć lat. Prawo kanoniczne wymagało, żeby osoby zawierające sponsalia de futuro miały co najmniej 7 lat. W związku z tym całą uroczystość powtórzono w Zwoleniu w 1380 roku.
W 1378 roku zmarła Katarzyna Andegaweńska. Okoliczności jej śmierci nie są znane. W tym wypadku królem Polski miała zostać Maria Andegaweńska, a na Węgrzech miała rządzić Jadwiga. Tymczasem we wrześniu 1382 roku zmarł po długiej chorobie król Ludwik Węgierski i zostawił żonę z tym problemem samą. Polska szlachta nie zaakceptowała Zygmunta Luksemburskiego jako króla Polski, z którym była zaręczona Maria. Dano temu wyraz, podczas zjazdu szlachty w Radomsku w 1382 roku. Podjęto tam uchwałę, że Zygmunt Luksemburski ma nie być królem Polski. Wobec tego do Polski została wysłana najmłodsza córka owdowiałej Elżbiety Bośniaczki – Jadwiga Andegaweńska. W chwili śmierci ojca miała zaledwie 8 lat, dlatego trzeba było na nią jeszcze trochę poczekać. Ostatecznie do Krakowa dotarła na jesieni 1384 roku i 16 października 1384 roku została koronowana na króla Polski.
Na jej męża został wybrany wielki książę litewski Władysław II Jagiełło. Początkowo Elżbieta Bośniaczka była przeciwna temu związkowi, ale ostatecznie dała się przekonać i 14 sierpnia 1385 roku w Krewie podpisano umowę przedmałżeńską, w której Jagiełło zobowiązywał się przyjąć polską koronę, ochrzcić Litwę i spłacić Habsburgów, którym należało się odszkodowanie za zerwane zaręczyny z Amdegawenką.
Ślub Jadwigi Andegaweńskiej i Władysława II Jagiełły odbył się 18 lutego 1386 roku i rozpoczął wojnę Habsburgów z Jadwigą i Jagiełłą. Pierwsza żona polsko-litewskiego władcy była nazywana prostytutką. Habsburgom wtórowali Krzyżacy. Gniewosz z Dalewic, który współpracował z Władysławem Opolczykiem i propagował te kalumnie o niewierności Jadwigi Andegaweńskiej, zdaniem Jana Długosza miał doigrać się surowej kary. Podobno został zmuszony do wejścia pod stół i odszczekania jak pies wszystkich oszczerstw!
W momencie, gdy Jadwiga Andegaweńska zostawała królem Polski, a potem stawała na ślubnym kobiercu z Jagiełłą, Elżbieta Bośniaczka przebywała ze swoją starszą córką na Węgrzech i walczyła z opozycją. Karol III z Durazzo zwany Małym doprowadził do jej detronizacji, a ona zleciła jego morderstwo. Została za to uwięziona wraz z córką i skazana na śmierć poprzez uduszenie. Egzekucji dokonano w styczniu 1387 roku. Władysław II Jagiełło, który dopiero od niespełna roku zasiadał na polskim tronie, nie miał szans widzieć się osobiście ze swoją pierwszą teściową.
Anna Kazimierzówna – druga teściowa Jagiełły
Anna Kazimierzówna była córką króla Kazimierza Wielkiego i jego czwartej żony Jadwigi Żagańskiej. Po śmierci ojca i odesłaniu matki z królewskiego dworu do Legnicy przez Andegawenów, została wywieziona wraz z siostrą na Węgry przez Ludwika Andegaweńskiego. Poślubiła hrabiego Cylejskiego Wilhelma, z którym doczekała się córki – Anny Cylejskiej. Po śmierci pierwszej żony Jagiełły – Jadwigi Andegaweńskiej, która zmarła 17 lipca 1399 roku, Anna Cylejska przybyła do Polski, 16 lipca 1401 roku. Pierwsze spotkanie z Jagiełłą nie należało do najprzyjemniejszych. Polski król zamknął przyszłą żonę w klasztorze. Miała tam uczyć się języka polskiego. Jednak to był tak naprawdę tylko pretekst, bo Jagiełło nie chciał się żenić z wnuczką króla Kazimierza Wielkiego i szukał sposobu, by tego uniknąć. Ostatecznie do ślubu doszło 29 stycznia 1402 roku, a 25 lutego 1403 roku odbyła się koronacja Anny Cylejskiej na królową Polski. Na koronację przyjechała do Polski matka Anny Cylejskiej – Anna Kazimierzówna. Była to jej pierwsza wizyta w Krakowie od czasu, gdy opuściła Polskę po śmierci ojca, wywieziona przez Andegawenów do węgierskiej Budy. Moment koronacji Anny Cylejskiej był dla jej matki na pewno bardzo wzruszający i napawający dumą. Niewykluczone, że Anna Kazimierzówna widziała się wtedy z zięciem. Była jeszcze jedna okazja do spotkania Jagiełły z drugą teściową. Doszło do niego zapewne zaraz po wybuchu Wielkiej Wojny z Zakonem Krzyżackim. Jak napisał Edward Rudzki, Władysław II Jagiełło, któremu towarzyszyła Anna Cylejska, jechał do swoich wojsk. Spotkał się w Nowym Mieście Korczynie z Anną Kazimierzówną. Księżna Teck podczas tej wizyty w Polsce poznała swoją wnuczkę – Jadwigę Jagiellonkę, która miała wtedy 2 lata. Wizyta ta była dość krótka i wkrótce księżna wyjechała, otrzymawszy wcześniej hojne dary od swojego zięcia. . Nie wiemy co działo się z Anną Kazimierzówną później. Zmarła w Teck w 1425 roku.
Jadwiga Pilecka – trzecia teściowa Władysława II Jagiełły
Ze swoją trzecią teściową, król Władysław II Jagiełło znał się jeszcze zanim ożenił się z jej córką. Jadwiga Pilecka z Melsztyńskich była bowiem matką chrzestną Jagiełły. Ślub Jagiełły z Elżbietą Granowską odbył się 2 maja 1417 roku w Sanoku, a koronacja Elżbiety na królową Polski, odbyła się 19 listopada 1417 roku. Oba te wydarzenia odbyły się w atmosferze skandalu. Twierdzono, że Jagiełło poślubił niewłaściwą kobietę. Sprawiedliwość miała wymierzyć sama natura, ponieważ tuż po ślubie pogoda miała się zepsuć i zaczął padać deszcz. Natomiast gdy już Elżbieta Granowska była królową, podczas jazdy karetą, uderzył w nią piorun. Jagiełło przeżył to uderzenie, ale ogłuchł chwilowo. Nielubiana królowa była określana mianem maciory wycieńczonej połogami. Była żoną Jagiełły tylko przez trzy lata. Zmarła 12 maja 1420 roku. Niewykluczone, że Jadwiga Pilecka towarzyszyła Jagielle w czasie gdy jej córka była jego żoną, ale nie ma na to dowodów. Najistotniejsze jest to, że się widzieli, chociażby na chrzcie Jagiełły, który miał miejsce 15 lutego 1386 roku.
Aleksandra Drucka – czwarta teściowa Władysława II Jagiełły
Po śmierci Elżbiety Granowskiej, Władysław II Jagiełło za namową Zygmunta Luksemburskiego miał poślubić wdowę po królu Czech Wacławie IV Luksemburskim – Zofię Bawarską. Miała ona wnieść w posagu Śląsk, który Królestwo Polskie utraciło jeszcze za panowania Kazimierza Wielkiego. Polska szlachta była zadowolona z tego pomysłu. Jagiełło był sceptycznie nastawiony do tego pomysłu. Tym bardziej, że zależało mu na męskim potomku, którego jeszcze się nie doczekał, a Zofia Bawarska była już wiekowa i najprawdopodobniej bezpłodna, ponieważ nie urodziła dzieci Wacławowi IV Luksemburskiemu. Za namową swojego kuzyna – księcia Witolda Kiejstutowicza, polski monarcha miał poślubić którąś z sióstr Holszańskich, córek księżnej Aleksandry Druckiej i Andrzeja Holszańskiego, który już wtedy nie żył, a księżniczkami opiekował się ich stryj Semion Holszański. Jagiełło wysłał delegację do Holszańskich, w której skład wchodził jego doradca – Zbigniew Oleśnicki. Miał on ocenić, która z sióstr lepiej się nada na żonę dla wiekowego Jagiełły. Ostatecznie została wybrana około 17-letnia wówczas Zofia Holszańska, z którą ślub Jagiełło wziął 22 lutego 1422 roku. Nie mamy w źródłach informacji o tym czy Jagiełło spotkał się osobiście z Aleksandrą Drucką. Być może jednak było tak, że po wyborze odpowiedniej kandydatki na żonę dla króla, Jagiełło sam udał się do Holszan, by zobaczyć przyszłą oblubienicę i wtedy spotkał się z jej matką – księżną Aleksandrą Drucką.
Jak zatem widać, Jagiełło mógł spotkać się tylko z niektórymi swoimi teściowymi. Co do niektórych z nich nie mamy stuprocentowej pewności, że do spotkań tych doszło. Być może spotykali się z nimi tylko posłowie Jagiełły, jak w przypadku Elżbiety Bośniaczki.
Bibliografia:
- Rudzki E., Polskie królowe. Żony Piastów i Jagiellonów, Warszawa 1985.
- Sroka Stanisław A., Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 2015.
