Dzieje społeczności żydowskiej | Recenzja

M. Kalisz, E. Rączy, Dzieje społeczności żydowskiej powiatu gorlickiego podczas okupacji niemieckiej 1939–1945

Dzieje Żydów podczas II wojny światowej są ważną częścią historii każdego regionu. Dotyczy to szczególnie tych miast i terenów, gdzie społeczność żydowska była przez rokiem 1939 stosunkowo liczna. Dlatego warto przyjrzeć się najnowszej pozycji oddziału rzeszowskiego wydawnictwa IPN.

Książka Michała Kalisza i Elżbiety Rączy jest właściwie pierwszą na polskim rynku wydawniczym publikacją, która w miarę syntetyczny i naukowy sposób  opisuje funkcjonowanie społeczności żydowskiej i jej Zagładę oraz relacje polsko-żydowskie w powiecie gorlickim w latach 1939–1945. Recenzowana pozycja jest drugim i poszerzonym wydaniem książki, która po raz pierwszy światło dzienne ujrzała w 2015 roku i cieszyła się ogromnym zainteresowaniem. Sam polowałem wtedy na jeden egzemplarz niestety nakład rozszedł się w kilka tygodni i aż do dziś nie mogłem się zapoznać z jej treścią. Teraz kiedy w moje ręce trafiło poszerzone wydanie jestem usatysfakcjonowany jeszcze bardziej.

Publikacja „Dzieje społeczności żydowskiej…”, jak przystało na wydawnictwa IPNu, ukazała się w solidnej, twardej oprawie w bardzo eleganckiej szacie graficznej. Książka została wydana w bardzo wysokiej jakości i niewątpliwie pięknie prezentuje się na półce a dzięki jej technicznym atutom nie tak łatwo ją uszkodzić podczas lektury i transportu. To sprawie, że można ją ze sobą zabrać właściwie w każde miejsce.

Nie samą formą człowiek jednak żyje. Treść pozycji już od samego wstępu wskazuje, iż narracja będzie prowadzona w wysoce naukowym stylu. I tak jest właściwie aż do jej ostatniej strony. Książka podzielona jest na dwie części. W pierwszej z nich autorzy w monograficznym opracowaniu prezentują czytelnikowi różne aspekty dziejów mniejszości żydowskiej w Gorlicach i  powiecie gorlickim pod okupacją niemiecką. Ważnym jej aspektem jest zarys dziejów Holokaustu w regionie oraz postaw miejscowej ludności polskiej. W publikacji ukazano, więc zarówno negatywne jak i pozytywne postawy mieszkańców powiatu. Niewielka tylko cześć narracji dotyczy struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Druga część książki to zapis relacji i zbiór przedruków dokumentów, które tworzą ocenę sytuacji Żydów w tamtym okresie. I jest to niewątpliwie najmocniejszy aspekt pozycji. Bogate materiały źródłowe, które tworzą monstrualny wręcz aparat badawczy także wzmagają pozytywną  ocenę. Na jej ostateczny kształt i wysokość ma także wpływ duża ilość materiału graficznego, zamieszczonego w książce i solidna dawka opracowań statystycznych, zaprezentowanych przez autorów i wydawców.

Oceniając „Dzieje społeczności żydowskiej…” należy wspomnieć, iż sumując wspomniane zalety (wysoka wartość poznawcza i badawcza, bardzo interesujący temat, ogromna ilość źródeł)  i wady (nieco za bardzo naukowy styl, nieprzystępny dla zwyczajnego czytelnika) książce należy wystawić bardzo wysoką ocenę. Z czystym sumieniem polecić ją mogę każdemu zainteresowanemu historią Żydów polskich oraz pasjonatom dziejów powiatu gorlickiego i Beskidu Niskiego.

Wydawnictwo: IPN

Ocena recenzenta: 5/6

Dawid Siuta

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*