G. Edward White, Historia Prawa Amerykańskiego
Prawo zawsze miało w kulturze amerykańskiej fundamentalnie istotną rolę, począwszy od przybycia pierwszych osadników z Wielkiej Brytanii na wschodnie wybrzeże dzisiejszych USA na początku XVII wieku. Jest ono dla Amerykanów czymś o wiele ważniejszym niż dla nas, jest podstawowym i najważniejszym fundamentem, na którym opiera się ich państwowość…
G. Edward White przedstawia nam na jakich zasadach opierał się zawsze amerykański system prawny, jak ewoluował przez wieki i jak obecnie funkcjonuje…
Autor i jego dotychczasowy dorobek naukowy
George Edward White (ur. 19 marca 1941 roku) jest amerykańskim historykiem prawa, oraz profesorem prawa na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wirginii w USA. Ukończył szkołę średnią w Philips Academy . Następnie w 1963 roku uzyskał tytuł licencjata sztuk pięknych w Amherst College.
Później studiował na Uniwersytecie Yale, gdzie w 1964 roku uzyskał tytuł magistra sztuk pięknych, a w 1967 roku doktora filozofii, oba z historii. W 1970 roku White ukończył Harvard Law School, uzyskując tytuł Juris Doctor. Następnie White był asystentem Prezesa Sądu Najwyższego Earla Warrena w semestrze 1971 roku. W 1972 roku zaczął pracować na University of Virginia School of Law. Na tej samej uczelni został profesorem uniwersyteckim w 1993 roku, a następnie profesorem zwyczajnym w 2003 roku.
Jest członkiem American Law Institute , American Academy of Arts and Sciences i Society of American Historians. Na Virginia Law wykłada prawo konstytucyjne, czyny niedozwolone i historię prawa. White był kiedyś stypendystą Guggenheima i dwukrotnie starszym członkiem National Endowment for the Humanities .
W ciągu swojej kariery opublikował 18 książek i zdobył kilka nagród za te publikacje, w tym ostateczną listę do Nagrody Pulitzera w dziedzinie historii. White odbywał wizyty studyjne w Harvard Law School , William & Mary Law School , London School of Economics i innych miejscach. W latach 2016–2020 White był czwartym najczęściej cytowanym naukowcem w Stanach Zjednoczonych w dziedzinie historii prawa.
Surowe prawo karne
Książka „Historia Prawa Amerykańskiego” w oryginale angielskim American Legal History: A Very Short Introduction”, jest skróconą historią prawa amerykańskiego od czasów kolonialnych do końca XX wieku. Książka dzieli się na 8 rozdziałów, liczy 196 stron.
W systemie anglosaskim zawsze najbardziej interesowało mnie prawo karne. Jak podaje autor, od początku swojego istnienia, amerykańskie prawo karne opierało się na trzech elementach.
Pierwszy z nich dotyczy ciągle zmieniającej się definicji czynów kryminalnych, czyli takich które pochodzą spoza kręgu właściwych zachowań społecznych i wymagają sankcji ze strony państwa. Drugi element zakłada ściganie przestępczych zachowań w celu utrzymania porządku społecznego i stabilności społeczeństwa.
Trzeci z kolei, postuluje ustanowienie procedur prawnych w celu ochrony jednostek przed niesłusznym wykonywaniem uprawnień kryminalizujących daną osobę, bądź prowadzącym do pozbawienia wolności przez urzędników państwowych. Jak bowiem podaje White:
„Wraz z rozszerzeniem definicji działalności kryminalnej na przestrzeni amerykańskich dziejów ściganie zachowań antyspołecznych stało się częstsze, co doprowadziło do częstszego podnoszenia wątpliwości w zakresie potencjalnego wykorzystania prawa karnego jako mechanizmu umożliwiającego karanie osób bądź grup marginalizowanych.
W odpowiedzi na te obawy amerykańskie prawo karne zaczęło stosować różnorodne zabezpieczenia procesowe o podłożu konstytucyjnym, zaprojektowane z myślą o ograniczaniu nadużywania przez urzędników uprawnień w odniesieniu do definicji tego, co jest przestępstwem i za co należy karać przestępców. (s.99).
Autor opisuje szczegółowo dzieje amerykańskiego prawa karnego od czasów kolonialnych do naszych czasów, czego ja już w tym miejscu nie będę omawiał. Zainteresowanych zachęcam do zapoznania się z książką. Wspomnę tylko w tym miejscu jeszcze, że od lat 80. XX wieku prezydenci USA rozpoczynali „wojny z przestępczością”, w wyniku których liczba osadzonych w więzieniach lawinowo rosła: w 1980 roku w więzieniach znajdowało się nieco ponad 500 tysięcy osób. Dziesięć lat później, w 1990 roku było to już 1,5 miliona, a w 2000 roku było to już 2 miliony ludzi! Co mocno niepokoi, odsetek ten lawinowo rósł, mimo, że odsetek poważnych przestępstw znacznie malał w USA w okresie ostatnich dwóch dziesięcioleciu XX wieku. Wszystko to dowodzi, że amerykański wymiar sprawiedliwości jest zdecydowanie zbyt surowy i radykalny w orzekaniu wyroków więzienia, co nie świadczy o nim dobrze. Jest to jednak związane z ogólną mentalnością społeczeństwa amerykańskiego, które z reguły rzadko sprzeciwia się koncepcji zasądzania wieloletnich wyroków więzienia.
Szacunek do własności prywatnej
W USA od zawsze silne było także poszanowanie dla własności prywatnej, Znamy chociażby słynne anglosaskie powiedzenie „my home is my castle” („mój dom jest moim zamkiem”), które zakłada, że na terenie mojego domu, czy też mówiąc szerzej posiadłości każdy ma prawo ma prawo do ustalania swoich własnych zasad i „sam jest sobie panem”.
White pisze, że od najwcześniejszych czasów amerykańskiej historii, Amerykanie głęboko wierzyli w ideę własności prywatnej i swoje „uprawnienia” w tym zakresie uważali za cechę definiującą swoją obywatelskość. Na początku XIX wieku w prawodawstwie młodego federalnego państwa amerykańskiego pojawiły się jednak w tym zakresie dwie przeciwne koncepcje.
Pierwsza z nich zakładała, że prawa własnościowe są nieodłącznym elementem obywatelstwa amerykańskiego i pozostają sprzeczne z państwowym procesem regulacyjnym. Druga z kolei głosiła, że uprawnienia kontrolne stanów mogą prowadzić do regulowania własności w celu wspierania zdrowia publicznego, bezpieczeństwa i moralności.
White pisze, że w całej dalszej historii USA, aż do dnia dzisiejszego prawodawstwo USA stara się lawirować między tymi dwiema odmiennymi spojrzeniami na własność prywatną i poszukiwać między nimi mądrego kompromisu.
Podsumowanie
Książka White’a uświadamia nam jak ważną rolę odgrywa prawo w USA i w mentalności jego mieszkańców. Szacunek dla niego i kierowanie się nim jest podstawową ideą na jakiej opiera się cała państwowość amerykańska i w ogóle cywilizacja stworzona w tym olbrzymim państwie. Dlatego też gorąco rekomenduję tę książkę do lektury!
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
Ocena recenzenta: 6/6
Konrad Ruzik
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa UŁ. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
