Hemofilia na zachodzie Europy
Mało kto wie, że hemofilia dotknęła również hiszpańską rodzinę królewską. Jak w pozostałych królewsko-książęcych przypadkach, także i tu rzecz zaczęła się od królowej Wiktorii i jej potomstwa. Najmłodsza pociecha brytyjskiej królowej, Beatrycze, urodziła się w 1857 roku i podobnie jak jej siostra, Alicja, była nosicielką hemofilii. W 1885 roku poślubiła Henryka Battenberga, wywodzącego się z linii książąt heskich. Para miała czworo dzieci, trzech synów i jedną córkę. To właśnie ona, Wiktoria Eugenia, zwana przez rodzinę Eną, wychodząc za mąż za Alfonsa XIII, króla Hiszpanii, wprowadziła hemofilię do hiszpańskiej rodziny królewskiej.
Fot: Wikimedia Commons
Dotknięty nią był następca tronu, Alfons, książę Asturii oraz jego brat Gonzalo. Ich trzeci brat, Jaime, był głuchoniemy, co spowodowało rozpad królewskiego małżeństwa, król obwiniał żonę o choroby synów. Sytuacji nie poprawiały nastroje panujące w królestwie. Obalony król i jego rodzina zostali zmuszeni, by udać się na wygnanie. Chorujący na hemofilię następca tronu był tak słaby, że służba musiała nieść go na noszach. Książę Asturii nie szykował się do długiego życia, jego młodszy brat, również hemofilik, zginął w wypadku samochodowym. Alfons starał się brać życie pełnymi garściami. Wiedział doskonale, że planowano pominięcie go w sukcesji, do czego w końcu sam doprowadził żeniąc się z kobietą pozbawioną arystokratycznego pochodzenia. Na osłodę otrzymał tytuł hrabiego Covadongi. Następcą tronu został jego brat, Juan Carlos, hrabia Barcelony. Nigdy nie objął tronu hiszpańskiego, co przypadło w udziale dopiero jego synowi w 1975 roku po śmierci generała Franco. Pierwszy książę Asturii zginął w 1931 roku w wyniku powikłań krwotocznych po wypadku samochodowym. Alfons doskonale przewidział, że nie będzie żył zbyt długo. Miał 30 lat.
Co z tą detronizacją?
Spośród monarchii, na które hemofilia spadła niczym egipska plaga, dziś, w XXI wieku istnieją na pewno dwie: brytyjska i hiszpańska. Następca tronu po królowej Wiktorii, Edward VII, był zdrowy. Był też jednocześnie najdłużej oczekującym na możliwość panowania następcą tronu w Europie, miał bowiem 59 lat, gdy umarła jego matka. Dziś na tronie brytyjskim zasiada ciesząca się doskonałym Elżbieta II, która ukończywszy 91 lat wciąż pełni swoje obowiązki. Jej urodzony w 1948 roku syn i następca, książę Karol, pobił już dawno rekord swojego przodka w oczekiwaniu na tron. Mimo iż teściowa królowej, matka jej małżonka księcia Filipa, wywodziła się z rodziny Battenbergów oraz związana była z dynastią Hessen-Darmstadt, rodzinne przekleństwo nie dosięgło tym razem nikogo. Również w Hiszpanii monarchia cieszy się sympatią i zdrowiem. Król Juan Carlos I abdykował w 2014 roku na rzecz syna Filipa, który ogłoszony został królem Filipem VI. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że małżonka Filipa, aktualna hiszpańska królowa, to „kobieta z ludu”, dziennikarka Letycja Ortiz Rocasolano. Śladu nie ma dziś po caracie rosyjskim. Również księstwa niemieckie, które najbardziej dotknęła hemofilia i jej konsekwencje, przestały istnieć. Czy to z powodu hemofilii, czy raczej sprawił to wiatr dziejów, trudno powiedzieć. Można jedynie gdybać, jak wyglądałaby dzisiejsza Europa, gdyby troska królowej Wiktorii o silną krew w rodzinie była wyrażana nie tylko w listach, ale również w czynach.
Sylwia Sperling
Bibliografia:
Aronova-Tiuntseva J., Clyde Freeman Herreid, Hemophilia: „The Royal Disease”, http://www.sciencecases.org/hemo/hemo.asp [dostęp: 15.10.2016r., g.10.30]
Bidwell B., Wiktoria żona Alberta, Katowice 1977.
Bricard I., Dynastie panujące Europy, Warszawa 2007.
Skotnicki A. B., J. Zdziarska, Historia „królewskiej choroby”. 90 rocznica tragicznej śmierci carewicza Aleksego Mikołajewicza Romanowa, Alma Mater 107 (2008).
Strachey L., Królowa Wiktoria, Warszawa 1960.
Rojas C., Burbonowie pozbawieni tronu, Kraków 2001.
