Wojna, sztuka i miłość, która rodzi się w najmniej sprzyjających do tego okolicznościach – to fundament powieści, która prowadzi czytelnika od września 1939 r. po gruzy powojennej Warszawy. Autorka rozbija chronologię retrospekcjami, budując historię ratowania polskich dzieł sztuki przed niemieckim rabunkiem i skomplikowanego, niejednoznacznego uczucia między dwojgiem ludzi stojących formalnie po przeciwnych stronach konfliktu.
Sztuka w cieniu okupacji
Akcja książki rozpoczyna się od września 1939 roku, kiedy to główny bohater – Oktawian, uczestniczy w dramatycznej ewakuacji zbiorów Zamku Królewskiego. To właśnie wtedy trafia do grupy Polaków próbujących uratować dzieła sztuki obecne w Polsce przed niemieckim rabunkiem – wątek, który autorka osadza w realiach historycznych, powołując się choćby na prace Edwarda Chwalewika o rozproszonych polskich zbiorach.
Oktawian na własne oczy widzi, jak Niemcy plądrują kolejne dzieła sztuki, a jednocześnie na drodze staje mu Melissa – postać, która stoi po stronie wroga, a jednocześnie staje się jego przeznaczeniem, z którym splatają się losy Oktawiana.
Melissa i Oktawian – związek zrodzony z chaosu
To właśnie Melissa jest najciekawiej skonstruowaną postacią książki – kobietą, dla której autorka rezerwuje jedne z mocniejszych zdań powieści: „Takiej kobiety potrzebowali do tej misji: tej, która świadoma swej destrukcyjnej mocy, potrafi zapanować nad chaosem”. Jej relacja z Oktawianem rodzi się w dramatycznych okolicznościach i rozwija się powoli, przez liczne zwroty akcji.
Powieść najmocniej broni się w warstwie historycznej i emocjonalnej – w niedopowiedzeniach, poczuciu winy i cenie, jaką bohaterowie płacą za swoje wybory. Słabiej wypadają natomiast sceny intymne, pisane językiem miejscami zbyt jednoznacznym, co może zrazić czytelników szukających subtelności. Rozbita chronologia miejscami utrudnia orientację w wydarzeniach, ale ostatecznie składa się w spójną, poruszającą całość.
To powieść dla osób, które cenią historyczne tło II wojny światowej połączone z wątkiem sensacyjno-romantycznym – momentami przejmująca, momentami przesadnie melodramatyczna, ale w ogólnym rozrachunku ciekawa i pokazująca często pomijany aspekt wojny.
Wydawnictwo FILIA
Ocena recenzenta 3/6
Magdalena Kaczmarek
