Znalezione około 100 lat temu wisiorki na 8 200-letnim cmentarzysku na terenie Rosji, teraz ponownie przebadano. Dzięki metodzie ZooMS okazało się, że znalezione wisiorki, to… wisiorki z ludzkich kości. 12 na 37 przebadanych wisiorków (w 3 z badanych 6 grobów) zostało wykonanych z ludzkich kości.
Wykopaliska 100 lat temu
W zeszłym stuleciu archeolodzy, którzy prowadzili wykopaliska na 8 200-letnim cmentarzu w północno-zachodniej Rosji, zauważyli wiele wisiorków z kości i zębów zwierzęcych. Pochowane je razem z ludźmi z epoki kamienia.
Najnowsze badania ZooMS
Jednak teraz naukowcy postanowili ponownie przeanalizować wisiorki z kości. Chcieli określić, z jakiego gatunku zwierząt pochodzą kości. Na łamach czerwcowego wydania Sciencedirect naukowcy opublikowali materiał o nowych badaniach. To pierwsze dowody na wisiorki z ludzkich kości. Dzięki naukowej metodzie identyfikującej gatunki zwierząt ZooMS (Zooarchaeology by mass spectrometry), udało się ustalić, że znaleziska to wisiorki z ludzkich kości.
Niektóre wisiorki w ogóle nie były z kości zwierzęcej. Byli ludźmi. Kiedy otrzymaliśmy wyniki, najpierw pomyślałam, że musi tu być jakiś błąd
– powiedziała dla LiveScience Kristiina Mannermaa, archeolog z Uniwersytetu w Helsinkach w Finlandii, która kierowała badaniami.
Wisiorki z ludzkich kości to nie błąd w badaniach
Ale to nie był błąd – powiedziała Mannermaa. Razem z ozdobami z zębów niedźwiedzia, łosia i bobra, tworzono także fragmenty z ludzkiej kości. Co najmniej dwa wisiorki wykonano z tej samej ludzkiej kości udowej.
Ozdoby z kości znaleziono w Yuzhniy Oleniy Ostrov. Jest to cmentarz z 177 pochówkami z w regionie Karelii w Rosji. Ludzie, którzy tu mieszkali byli myśliwymi, rybakami, zbieraczami – powiedziała Mannermaa. Podczas gdy niektóre osoby zostały zakopane bez ozdób, inne znaleziono z wieloma ozdobami z zębów i kości, z których niektóre wydają się być przyszyte do rąbków dawno zbutwiałych płaszczy.
Analiza kolagenu
Mannermaa i jej zespół przeanalizowali niektóre z tych ozdób metodą, która przygląda się różnicom molekularnym w kolagenie kostnym między gatunkami. Analiza wykazała, że z 37 wisiorków wykonanych z fragmentów kości z 6 różnych grobów, 12 okazało się ludzkich. Wyniki dwóch kolejnych wskazują, że również mogą być z ludzkich kości, ale wyniki były niepewne.
Tuzin wisiorków pochodziły z trzech różnych grobów. Dwa z nich to samotni dorosłych mężczyzn, a trzeci to dorosły mężczyzna pochowany z dzieckiem. Na cmentarzu mogą znajdować się inne wisiorki z ludzkich kości, ale te materiały są wciąż analizowane – powiedziała Mannermaa.
Wisiorki z ludzkich kości
Co ciekawe, wydaje się, że ludzkie kości nie były traktowane inaczej niż inne materiały, z których wyrabiano ozdoby. Zostały wytworzone dość szybko – powiedział Mannermaa. Były również podobne pod względem wielkości i kształtu do zębów zwierząt znalezionych w pobliżu, być może wskazując, że były używane jako zamienniki zębów zwierząt. Ślady na ozdobach sugerują, że nosili je właściciele, zanim zostali z nimi pochowani. To sprawia wrażenie, że kiedy umiera człowiek lub zwierzę, nie widzieli tak dużej różnicy.
Ozdoby z ludzkich kości w Europie
Jednocześnie dane archeologiczne są nadal skromne. Jest to pierwsze takie wykorzystanie ludzkiej kości w północno-wschodniej części Europy. Z drugiej strony, wisiorki z ludzkich zębów z około 6 000 p. n. e. y znaleziono w miejscu zwanym Vedbaek Henriksholm Bøgebakken w Danii. W 2020 roku w Holandii odkryto kilka grotów strzał z ludzkiej kości. Istnieje również kilka innych przykładów rzeźbionych kości ludzkich w całej Europy z epoki kamienia. Na przykład kości ramienia z Serbii z wyciętymi nacięciami.
Metoda analizy cząsteczek kolagenu jest stosunkowo nowa. Prawdopodobnie więcej już odkrytych fragmentów kości zidentyfikowałoby się jako ludzkie, gdyby tylko je przebadano.
(…) Byłoby interesujące spróbować wydobyć DNA z wisiorków, aby sprawdzić, czy ludzie, od których pochodzi kość, są spokrewnieni z ludźmi, którzy zostali pochowani z wisiorkami. Ale te badania wymagają zniszczenia dużych ilości kości – powiedziała Mannermaa.
Źródło: Sciencedirect, Livescience
