Początki monastycyzmu | Recenzja

Vincent Desprez OSB, Początki monastycyzmu, tom 1

Książka ta obejmuje wykłady z historii starożytnego monastycyzmu wschodniego, wygłaszane od roku 1975. Jest przepełniona źródłami, genialnym opracowaniem bibliograficznym; autor zwraca uwagę na każdy szczegół, a czytelnik nie ma prawa odczuć niedosytu.

Vincent Desprez urodził się w 1937 roku, studiował w Paryżu, Solesmes, w Sant Anselmo w Rzymie. W 1971 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Wykłada historię monastycyzmu starożytnego w Opactwie Ligugé.

W pierwszym tomie autor skupia się na przodownikach monastycyzmu chrześcijańskiego. Szeroko omawia Stary Testament, żydowskie grupy ascetyczne, następnie Nowy Testament i okres premonastyczny. Sporo uwagi poświęcił też postaci św. Antoniego i związane z nim początki anachoretyzmu. Przedstawia też cenobityzm pachomiański, wprowadza przy tym jednak czytelnika w ramy chronologiczne i faktograficzne, co stanowczo ułatwia przebrnięcie przez wyczerpujący zestaw źródeł przygotowany przez autora. Końcowy rozdział został poświęcony anachoretom z Dolnego Egiptu, poczynając od kraju i jego mieszkańców, poprzez instytucje, a kończąc na doktrynach Apoftegmatów, szczegółowo przedstawiając i omawiając, jak z resztą w całej książce, stosowne źródła.

Autor szuka początków monastycyzmu na dwóch kontynentach, w każdym ich zakątku i na różnych płaszczyznach. Porusza kwestie wstrzemięźliwości przed Chrystusem, ascezy, medytacji, samotności. W końcu stwierdza, że monastycyzm rozpoczyna się właśnie wraz z naukami Jezusa i to on dał mu początek. Okres po Nowym Testamencie konkretyzuje taką formę życia. Poruszone zostały także kwestie celibatu i wstrzemięźliwości oraz stosunek Kościoła. Zauważone zostały też kwestie ekonomiczne jako przyczynek do zdecydowania się na osamotnienie. Ale czy bieda bardziej zapełniała wówczas klasztory niż dzisiaj bezrobocie? Głębszym momentem mogło być to, że „na każdym poziomie swego doświadczenia ludzie z późnego okresu starożytności żyli w oczekiwaniu na coś niezwykłego, aby temu przyklasnąć”.

Autor szczegółowo przedstawia i komentuje źródła, które zdecydowanie są atutem książki. Nie pozostawia nic bez komentarza, każda poruszona kwestia wydaje się być wyczerpująco omówiona, przynajmniej jak na ówczesny stan badań. Dodatkowo, po każdym rozdziale autor pozostawia czytelnikowi bogate wskazówki bibliograficzne. Na pierwszy rzut oka książka wydaje się być trudna i ciężka w odbiorze, ze względu na natłok informacji i źródeł. Przedstawione są one jednak w czytelny sposób, wypunktowanie i wyszczególnienie kolejnych wątków zdecydowanie ułatwia odbiór przekazu. Książkę poleciłabym tym, którzy są zainteresowani tematem. Ktoś, kogo nie interesuje nawet historia Kościoła, będzie tą książką znużony i zgorszony ilością źródeł i przypisów, które jednak dla zainteresowanego czytelnika są niewątpliwie pomocne i w mojej opinii są głównym atutem książki. Z tego względu ocena 5/6.

 

Ocena recenzenta: 5/6

Wydawnictwo Benedyktynów TYNIEC

Agnieszka Popiak

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*