Kazimierz Wielki zmarł w wyniku zakażenia rany, której nabawił się, podczas polowania na jelenia – jesienią 1370 roku. Władysław Warneńczyk zginął w bitwie pod Warną, do której doszło 10 listopada 1444 roku. Przed bitwą uskarżał się na ból stopy. Czy starszy syn Jagiełły był skazany na śmierć? Władysław IV Waza był bardzo schorowanym królem. Pod koniec życia nie mógł chodzić. Jego syn – Zygmunt Kazimierz Waza umarł w wieku 7 lat. Czy obaj mieli jakąś wadę genetyczną? Na te pytania poszukamy dziś odpowiedzi.
Kazimierz Wielki – pokonała go gangrena
Kazimierz Wielki był chorowity. Już w dzieciństwie zachorował, a jego matka – Jadwiga Kaliska słała listy do papieża Jana XXII z prośbą o modlitwę. Władysław Łokietek natomiast rozpoczął rozmowy ze swoim zięciem – Karolem Robertem Andegaweńskim, mające na celu ustalenie warunków przekazania polskiego tronu Andegawenom, gdyby królewicz Kazimierz zmarł bezpotomnie lub nie pozostawił po sobie legalnego męskiego potomka. Władysław Łokietek i Jadwiga Kaliska stracili dwóch synów – Stefana i Władysława. Zmarli oni w dzieciństwie.
O królewicza Kazimierza bardzo dbano, ponieważ był jedynym następcą polskiego tronu. Modlitwy, które do Boga, za zdrowie Kazimierza wznosił papież, zostały wysłuchane i wkrótce ostatni Piast na polskim tronie wyzdrowiał. Zawieszono nawet rozmowy w kwestii następstwa tronu. Władysław Łokietek zmarł 2 marca 1333 roku, a jego następcą został jego jedyny żyjący syn – Kazimierz Wielki. Został on koronowany na króla Polski 25 kwietnia 1333 roku. Wraz z nim na królową koronowano jego pierwszą żonę – litewską księżniczkę – Annę „Aldonę” Giedyminównę. Monarchini zmarła w niewyjaśnionych okolicznościach w 1339 roku. Z tego małżeństwa król doczekał się dwóch córek: Elżbiety i Kunegundy, ale obie przeżył.
Drugą żoną Kazimierza Wielkiego została córka landgrafa Hesji Henryka II Żelaznego – Adelajda. Ich ślub odbył się w Poznaniu 29 września 1341 roku. Król jednak oddalił Adelajdę Heską w 1356 roku, ponieważ królowa okazała się być bezpłodna i popełnił bigamię, żeniąc się z Krystyną Rokiczaną, czeską mieszczką, którą poznał na dworze cesarza Karola IV Luksemburskiego.
Umowa o tzw. przeżycie między Kazimierzem Wielkim a jego siostrzeńcem Ludwikiem Andegaweńskim została zawarta na zjeździe w Wyszehradzie w 1339 roku oraz potwierdzona przywilejem budzińskim w 1355 roku. Następnie Kazimierz Wielki znowu poważnie zachorował, tak że teraz polska szlachta złożyła przysięgę wierności Ludwikowi Węgierskiemu. Jednak i tym razem ostatni Piast na polskim tronie wyzdrowiał.
Pod koniec życia Kazimierz Wielki ożenił się po raz czwarty. Po oddaleniu Krystyny Rokiczany, we Wschowie, w 1365 roku ożenił się z Jadwigą Żagańską – córką Henryka V Żagańskiego. Doczekał się z nią trzech córek, z których dorosłości dożyły tylko dwie. Mimo że pochodziły z bigamicznego związku, zostały uznane przez papieża Urbana V za legalne potomstwo, ale bez praw do dziedziczenia tronu.
Kazimierz Wielki jesienią 1370 roku wybrał się na polowanie na jelenia. Podczas pogoni za zwierzyną, koń na którym król jechał, potknął się o patyk i zrzucił polskiego monarchę z grzbietu. Kazimierz Wielki w wyniku wypadku złamał nogę, a w powstałą w ten sposób ranę wdało się zakażenie, ponieważ rana nie została odpowiednio zaopatrzona. Monarcha czuł się coraz gorzej. 3 listopada 1370 roku spisał testament, a 5 listopada 1370 roku zmarł. Po jego śmierci to Andegawenowie odziedziczyli polski tron, a konkretnie Ludwik Andegaweński. Po jego śmierci królem Polski została jego najmłodsza córka, która pochodziła ze związku z Elżbietą Bośniaczką – Jadwiga Andegaweńska.
Władysław Warneńczyk – czy był „skazany na śmierć”?
31 października 1424 roku był najszczęśliwszym dniem w życiu króla Władysława II Jagiełły i jego czwartej żony – Zofii Holszańskiej. Tego dnia urodził się ich pierworodny syn Władysław, zwany przez potomnych Warneńczykiem. Wkrótce miało się okazać, że nie pożyje on zbyt długo. W 1434 roku zmarł jego ojciec, a on został królem Polski jako 10-latek. Oczywiście początkowo nie rządził samodzielnie, ale w jego imieniu rządziła rada regencyjna ze Zbigniewem Oleśnickim na czele.
Gdy młody król miał 16 lat, został koronowany na króla Węgier. Nie spodobało się to Elżbiecie Luksemburskiej, która chciała, aby na Węgrzech rządził jej syn – Władysław Pogrobowiec. Koronowała ona nawet go wykradzioną koroną św. Stefana. Natomiast Warneńczyk był koronowany insygniami grobowymi, pochodzącymi z grobowca Stefana I Świętego. Koronacja starszego syna Jagiełły na króla Węgier oznaczała wojnę z Elżbietą Luksemburską. Zakończyła się ona ugodą, zgodnie z którą korona św. Stefana miała przejść automatycznie na Pogrobowca, jeśli Władysław Warneńczyk umrze bezpotomnie. W dodatku Warneńczyk miał pomóc Władysławowi Pogrobowcowi w odzyskaniu ojcowizny. Elżbieta Luksemburska zmarła w niewyjaśnionych okolicznościach w 1442 roku.
W XV wieku Węgry zmagały się z zagrożeniem ze strony Imperium Osmańskiego. Władysław Warneńczyk miał stawić czoła temu zagrożeniu i być uznanym za ostatniego krzyżowca Europy. Sułtan Murad II oferował Węgrom bardzo korzystny pokój, który byłby zawarty na 10 lat. Władysław Warneńczyk przystał na ten plan i podpisał pokój. Obiecał także, że nie zaatakuje Imperium Osmańskiego. Umowy nie dotrzymał. Do bitwy pod Warną doszło 10 listopada 1444 roku. Polski król uskarżał się przed bitwą na ból stopy. Nie mógł za bardzo chodzić. Królewska stopa wyglądała tak, jakby miała sześć palców. Prawdopodobnie był to wrzód. Bardzo możliwe, że gdyby Warneńczyk nie zginął pod Warną, umarłby właśnie z powodu tego wrzodu. Tego się już jednak nie dowiemy.
Władysław IV Waza i Zygmunt Kazimierz Waza
Władysław IV Waza był synem Zygmunta III Wazy i jego pierwszej żony Anny Habsburżanki. Król objął polski tron w 1633 roku. Jeszcze jako królewicz, po bitwie pod Kłuszynem mógł zasiadać na moskiewskim tronie, jako car, ale Polacy zostali wygnani z Kremla.
Władysław IV Waza był chorowitym królem. Chorował na dnę moczanową, pod koniec życia nie mógł chodzić. Być może miało to związek z wadami genetycznymi, bo prababka Władysława IV Wazy – Anna Jagiellonka i jego babka – Katarzyna Jagiellonka były bliskimi kuzynkami.
Pierwszą żoną Władysława IV Wazy była Cecylia Renata Habsburżanka. Ze związku z Władysławem IV Wazą, urodziła syna – Zygmunta Kazimierza Wazę. W tym przypadku jego rodzice byli jeszcze bliżej spokrewnieni, ponieważ byli oni bliskim kuzynostwem. Cecylia Renata Habsburżanka była bratanicą swojej teściowej! Nic dziwnego, że królewicz Zygmunt Kazimierz Waza żył tylko 7 lat i zmarł w 1647 roku.
Kazimierz Wielki, Władysław Warneńczyk i Władysław IV Waza oraz jego syn Zygmunt Kazimierz Waza, zmarli ponieważ każdy z nich na coś chorował lub zginął w bitwie. Nie dożyli spokojnej starości. Byli nieuważni, mieli wady genetyczne. Władysław Warneńczyk zginął w bitwie pod Warną, ale tuż przed bitwą uskarżał się na ból stopy. W związku z tym być może, nawet gdyby nie walczył pod Warną umarłby, bo pękłby mu wrzód na stopie? To pozostanie tajemnicą historii.
Bibliografia:
- Olejnik K., Władysław III Warneńczyk (1424-1444), Kraków 2007
- Rudzki E., Polskie królowe. Żony Piastów i Jagiellonów, Warszawa 1985.
- Rudzki E., Polskie królowe. Żony królów elekcyjnych, Warszawa 1990.
