Szabla – legendarny symbol Polski

Jeżeli już o szablach mowa to warto wspomnieć o szablach naszych słynnych rodaków. Zachowało się wiele ciekawych egzemplarzy i z tego powodu postaram się opisać tylko kilka pochodzących z czasów I Rzeczpospolitej.

Szabla Stefana Batorego (Zdj. Muzeum Wojska Polskiego)
Szabla Stefana Batorego
(Zdj. Muzeum Wojska Polskiego)

Pierwszą z nich oczywiście jest szabla króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Stefana Batorego. Przypisywana królowi szabla jest jednym z najpiękniejszych egzemplarzy szabli typu węgierskiego i pochodzi z ok. 1560 roku. W prezencie otrzymał ją król August Mocny i była przechowywana w zbiorach drezdeńskich. W 1928 roku została przekazana do zbiorów Muzeum Wojska w Warszawie. Do dzisiaj można ją podziwiać w Muzeum Wojska Polskiego. Głownia ma 840 mm długości. Rękojeść jest otwarta o typowym węgierskim charakterze, z długim jelcem krzyżowym – 268 mm. Posiada bardzo długie wąsy – 200 mm oraz migdałową głowicę lekko pochyloną w dół. Trzon rękojeści jest drewniany, obciągnięty czarną skórą i owinięty srebrnym, złoconym filigranem.[10]

Kolejną szablą znanego rodaka jest szabla hetmana Stanisława Żółkiewskiego. Jest ona wykonana w typie tureckim z przełomu XVI i XVII wieku, z krzyżowym jelcem o ramionach zwieńczonych okrągłymi guzami. Znajduje się ona w zbiorach skarbca klasztoru w Częstochowie.
Oczywiście nie może tutaj zabraknąć szabel króla Jana III Sobieskiego. W związku w walkami z Turcją, z królem związane są dwie słynne szable. Były to szable jako wota dziękczynne, złożone w sanktuarium maryjnym w Casa Santa Loreto we Włoszech. Pierwszą z nich jest szabla chocimska, ofiarowana po zwycięstwie w 1673 roku pod Chocimiem, a drugą jest szabla wezyra Kara Mustafy, którą król zdobył po zwycięstwie pod Parkanami w 1683 roku.

Jeżeli chodzi o szablę Kara Mustafy, to do dzisiejszego dnia zachowała się jedynie damasceńska głownia szabli pochodzenia perskiego, którą wezyr otrzymał od sułtana Mehmeda IV. Jest to przepięknej roboty szabla, obustronnie zdobiona nabijanymi złotem medalionami. Szabla miała bardzo burzliwą historię, ostatecznie tak jak wspominałem zachowała się sama głownia, którą dzisiaj możemy podziwiać na Wawelu. Drugą sławną szablą była szabla chocimska. Charakteryzuje się ormiańskim stylem z turecką głownią zdobioną herbem Sobieskich. Niestety i tak szabla miała burzliwe dzieje i do dzisiaj ostała się tylko połamana głownia, którą możemy podziwiać w zbiorach Czartoryskich w Muzeum Narodowym w Krakowie.[11]

Andrzej Włusek

Przypisy:

1Kwaśniewicz Włodzimierz: Dzieje szabli w Polsce. Warszawa 2007. s. 7

2Ibidem, s. 16

3Ibidem, s. 17

4Ibidem, s. 20

5Wojciech Zabłocki: Szable świata. Warszawa 2011 s. 16

6Kwaśniewicz Włodzimierz: Dzieje szabli w Polsce. Warszawa 2007. s. 50

7Wojciech Zabłocki: Szable świata. Warszawa 2011 s. 16

8Zdzisław Żygulski Jun.: Broń w dawnej Polsce. Warszawa 1975. s. 272

9Ibidem, s. 272

10 Kwaśniewicz Włodzimierz: Szable sławnych Polaków. Warszawa 2006. s.10

11 Ibidem, s. 24

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*