Gdzieś w peruwiańskich piaskach archeolodzy odkryli historię, która miała na zawsze pozostać tajemnicą. Zachowane w niezwykłym stanie szczątki kobiety spoczywającej od tysięcy lat wraz z bezcennymi skarbami wywołują dreszcz emocji – jest to bowiem 5000-letni pochówek kobiety, której życie wciąż owiane jest tajemnicą. Odkrycie pozwala zajrzeć za kurtynę starożytnej cywilizacji Caral, fascynującego świata, gdzie kobiety mogły sięgać po najwyższe zaszczyty.
W Peru dokonano niezwykłego odkrycia archeologicznego – odnaleziono grób kobiety należącej do starożytnej elity, pochowanej wraz z niezwykle cennymi przedmiotami, w tym rzadkim, ozdobnym dziobem tukana oraz elementami wykonanymi z piór ary.
Badacze, pracujący pod nadzorem Ministerstwa Kultury Peru, znaleźli szczątki kobiety, która żyła pomiędzy 3000 a 1800 rokiem p.n.e. Jej świetnie zachowane ciało odnaleziono w ruinach starożytnego miasta Aspero, leżącego w zachodnim Peru, zaledwie około 700 metrów od wybrzeża Oceanu Spokojnego. Fakt, że skóra, włosy i paznokcie zmarłej zachowały się w tak dobrym stanie, stanowi niezwykłą rzadkość, ponieważ w tym regionie archeolodzy zazwyczaj odnajdują wyłącznie same kości.
Kobieta, w momencie śmierci mająca od 20 do 35 lat, została pochowana w wyjątkowy sposób. Jej ciało starannie owinięto różnorodnymi materiałami, wśród których znajdowały się:
- tkaniny z bawełny,
- wiązki włókien roślinnych,
- maty,
- sieci rybackie.
W grobie odnaleziono również cenne artefakty, podkreślające jej wysoką pozycję społeczną. Wśród nich wyróżniał się panel ozdobiony misternie ułożonymi piórami ary oraz wspomniany już dziób tukana, bogato inkrustowany zielonymi i brązowymi paciorkami. Oprócz tego archeolodzy natrafili na muszlę amazońskiego ślimaka oraz około 30 słodkich ziemniaków, które były dla tej społeczności ważnym elementem codziennej diety.
Tożsamość zmarłej nie jest znana, jednak przedmioty znalezione w grobie sugerują, że była osobą należącą do najwyższych warstw społecznych. Badacze podkreślają, że kobiety w tej kulturze najwyraźniej mogły zajmować istotne stanowiska i cieszyć się dużym prestiżem.
Kim byli mieszkańcy starożytnego miasta Aspero?
Kobieta żyła w czasach, gdy w regionie kwitła rozwinięta kultura znana jako cywilizacja Caral. Społeczność ta zasłynęła z budowy miast o imponującej skali i była jedną z pierwszych wysoko rozwiniętych kultur na terenie Ameryki Południowej. Nazwa tej cywilizacji pochodzi od stanowiska archeologicznego Caral, zwanego również „świętym miastem Caral-Supe”. Była to rozległa metropolia zajmująca obszar około 526 hektarów, słynąca ze wspaniałych piramid i świątyń. Według informacji UNESCO, to właśnie Caral wprowadziło na tych terenach miejskie życie na niespotykaną dotąd skalę.
Samo miasto Aspero w okresie świetności cywilizacji Caral składało się z co najmniej 22 kompleksów architektonicznych, a jego mieszkańcy specjalizowali się przede wszystkim w rybołówstwie i handlu z okolicznymi społecznościami.
Odkrycie pochówku elitarnej kobiety w Aspero nie jest pierwszym dowodem na wysoki status kobiet w starożytnej cywilizacji Caral. Już w 2016 roku archeolodzy natrafili tu na grób innej kobiety, która została pochowana z wyjątkowymi ozdobami. Należały do nich m.in. cztery brosze w kształcie ptaków i małp. Z tego względu naukowcy nadali jej imię „Pani Czterech Tupus”. Słowo tupu pochodzi z języka keczua – dziś nadal używanego przez dużą społeczność rdzennej ludności, przede wszystkim w Peru, Boliwii, Ekwadorze, Chile, Kolumbii i Argentynie – i oznacza właśnie ozdobną broszę. Znalezione przy niej przedmioty jasno wskazują, że i ona zajmowała szczególnie istotne miejsce w lokalnej hierarchii.
W przypadku nowo odkrytej kobiety, podobieństwo grobów oraz wyjątkowość wyposażenia mogą wskazywać na to, że także pełniła kluczową funkcję społeczną, polityczną lub religijną. Co istotne, cywilizacja Caral, choć osiągnęła wysoki poziom rozwoju, nie pozostawiła po sobie żadnych znanych źródeł pisanych. Badacze nie znają więc ani imion, ani konkretnych tytułów osób pochowanych w Aspero. Całą wiedzę na temat ich życia i statusu społecznego czerpią właśnie z bogatych odkryć archeologicznych.
5000-letni pochówek kobiety – szczegóły
Grób kobiety z Aspero przyciąga uwagę przede wszystkim bogactwem i różnorodnością artefaktów oraz znakomitym stanem zachowania jej ciała. Dzięki szczegółowej analizie grobu archeolodzy odtworzyli dokładne położenie przedmiotów, które zostały ułożone wokół zmarłej. Do szczególnie interesujących należy wspomniany już dziób tukana, który dla mieszkańców tego regionu był egzotycznym i cennym przedmiotem dekoracyjnym. Pochodził prawdopodobnie z terenów odległych o setki kilometrów, co wskazuje na istnienie rozwiniętych szlaków handlowych, łączących wybrzeże Peru z Amazonią.
Wśród innych unikalnych przedmiotów odkrytych w grobie uwagę zwraca panel wyszywany barwnymi piórami ptaków ara. Tego rodzaju wyroby miały charakter ceremonialny i były symbolem prestiżu oraz wysokiego statusu społecznego. Obecność około 30 bulw batatów (słodkich ziemniaków) w grobie może świadczyć nie tylko o symbolicznym znaczeniu tych roślin, ale także o ich istotnej roli jako pożywienia w społecznościach rolniczych regionu. Z kolei sieć rybacka pokazuje, jak ważne dla mieszkańców starożytnego miasta Aspero były połowy ryb i owoców morza.
Trwające badania archeologiczne w Aspero
Aktualnie archeolodzy prowadzą szczegółowe analizy, które mają pozwolić na ustalenie szczegółów dotyczących życia elitarnej kobiety. Badacze chcą dowiedzieć się więcej o jej zdrowiu, sposobie odżywiania oraz o przyczynach śmierci. Tego rodzaju badania mogą dostarczyć wielu informacji o warunkach życia ludzi zamieszkujących wybrzeże Peru przed tysiącami lat. Prace archeologiczne na stanowisku w Aspero trwają już od ponad 20 lat i z pewnością w kolejnych latach przyniosą kolejne fascynujące odkrycia.
Zainteresowanie odkryciami w Aspero jest ogromne, ponieważ stanowisko to ukazuje początki miejskiego życia w regionie, a także rzuca światło na społeczną rolę kobiet w cywilizacji Caral. Każdy kolejny pochówek dostarcza naukowcom nowych informacji na temat tej enigmatycznej, starożytnej społeczności, której kultura przez wiele lat pozostawała niemal nieznana.
Peru jest wyjątkowo bogate w archeologiczne znaleziska, które nieustannie poszerzają wiedzę o przeszłości tego kraju. Wśród najważniejszych, dokonanych w ostatnich latach, warto wymienić:
- odkrycie liczącej 1300 lat sali tronowej potężnej królowej kultury Moche,
- odnalezienie liczącej 5000 lat świątyni ceremonialnej ukrytej pod wydmą,
- wykopaliska 73 mumii z kultury Wari, z których część wyposażona była w tzw. „fałszywe głowy”.
Każde z tych znalezisk wskazuje, jak różnorodne i rozwinięte były kultury, które rozwijały się na terenach współcznego Peru długo przed imperium Inków.
Źródło: Live Science
Fot. Peru Ministry of Culture
