Zaginiony skarb sprzed 2600 lat ujrzał światło dzienne po wiekach zapomnienia. W glinianym naczyniu, ukrytym w murach starożytnej świątyni, archeolodzy odnaleźli misternie zdobione złote amulety, pierścienie i rzadką statuetkę boskiej triady. Starożytna biżuteria w Karnaku mogła być ofiarą dla bóstw, sekretnym depozytem kapłanów lub łupem rabusia, który nigdy nie zdążył wrócić po swój skarb.
Francuska Egipska Misja Archeologiczna działająca przy Francuskim Egipskim Centrum Studiowania Świątyń Korbowych (CFEETK), we współpracy z Najwyższą Radą Archeologiczną oraz Francuskim Narodowym Centrum Badań Naukowych, odkryła niezwykły zbór ozdób pochodzących z początków XXVI dynastii. Odkrycia dokonano podczas prac wykopaliskowych w północno-zachodnim sektorze kompleksu Świątynnego w Karnaku.
Minister Sharif Fathi, odpowiadający za turystykę i dziedzictwo archeologiczne, podkreślił wagę tej współpracy między Egipcjanami i Francuzami. Projekt ten wpisuje się w szeroko zakrojone prace konserwatorskie prowadzone w Karnaku, których celem jest stworzenie muzeum na otwartym powietrzu. W ramach tych działań dokonano modernizacji infrastruktury, w tym instalacji nowego oświetlenia oraz renowacji i ponownej instalacji kaplicy króla Amenhotepa I. Te zmiany mają na celu uczynienie kompleksu bardziej atrakcyjnym dla zwiedzających, zarówno dla Egipcjan, jak i turystów zagranicznych.
Starożytna biżuteria w Karnaku: szczegóły odkrycia
Sekretarz generalny Najwyższej Rady Archeologicznej, dr Mohammed Ismail Khaled, podkreślił znaczenie tego odkrycia dla lepszego zrozumienia historii Świątyń w Karnaku oraz ich ewolucji w pierwszym tysiącleciu p.n.e.. Wskazał, że zestaw ozdób znaleziono wewnątrz niewielkiego, glinianego naczynia. Choć było ono uszkodzone, wszystkie elementy zachowały się w dobrym stanie.
Z kolei Mohamed Abdel-Badii, kierujący egipskim Sektorem Archeologii, poinformował, że kolekcja biżuterii składa się z:
- pierścieni wykonanych ze złota i metalu,
- niewielkiej złotej figurki przedstawiającej triadę tebańską: Amona, Mut i Khonsu,
- metalowej broszy w kształcie zwierzęcia,
- dużej liczby koralików, niektóre z nich pokryte zostały cienką warstwą złota.
Dyrektor generalny Archeologii Luksoru, dr Abdul Ghafar Wagdy, poinformował, że obecnie trwają prace nad renowacją i dokumentacją odkrytych artefaktów. Po zakończeniu tych działań biżuteria trafi na wystawę w Muzeum Luksoru.
Ze strony francuskiej misji archeologicznej dr Jeremy Jordan zaznaczył, że badania na północ od Świątyni w Karnaku ujawniły istnienie monumentalnych budynków wykonanych z cegieł mułowych. Struktury te pochodzą z początków XXVI dynastii i mogły pełnić funkcję warsztatów lub magazynów powiązanych z działalnością Świątynną.
Symbolika odkrytej biżuterii
Złota statuetka przedstawiająca triadę tebańską to jedno z najbardziej niezwykłych odkryć. Przedstawia ona Amona, głównego boga Teb, jego żonę Mut oraz ich syna Khonsu, boga księżyca.
Według Abdelghaffara Wagdy’ego statuėtkę prawdopodobnie noszono na szyi jako amulet. Jak zauważył Shelby Justl, egiptolog z Uniwersytetu Pensylwanii, przedstawienie tych trzech bóstw mogło symbolizować oddanie boskiej rodzinie i wiarę w ich ochronę. Wśród znalezisk znalazły się również amulety wadjet, czyli amulety w kształcie oka, które wierzono, że posiadają moc uzdrawiania i zapewniają odrodzenie.
Dlaczego starożytna biżuteria w Karnaku została zakopana?
Pochodzenie i przeznaczenie skarbu pozostają niejasne. Peter Brand, profesor historii z Uniwersytetu Memphis, zasugerował, że może on należeć do rzadkiego typu depozytu skarbów zakopanych z nieznanych powodów.
Wagdy wskazał na kilka możliwych wyjaśnień:
- mogła to być ofiara wotywna składana bóstwom podczas rytuałów,
- biżuteria mogła stanowić dar dla skarbca Świątynnego,
- mogła być ukryta w obawie przed niepokojami politycznymi.
Jack Ogden, historyk biżuterii, zauważył, że znaleziona biżuteria mogła być przeznaczona do pochówku, a nie codziennego noszenia. Jego zdaniem mogła ona pochodzić z rabunku grobowca i zostać ukryta przez starożytnego rabusia, który nigdy nie zdążył po nią wrócić.
Odkrycie kolekcji biżuterii w Świątyni w Karnaku rzuca nowe światło na życie religijne i rytuały starożytnych Egipcjan. Jest to niezwykle cenne znalezisko, które pozwala lepiej zrozumieć również kwestie związane z ekonomiczną i polityczną sytuacją Teb w okresie XXVI dynastii. Kolejne badania mogą pomóc odkryć, kto i dlaczego ukrył ten skarb, a także jakie jeszcze sekrety kryje ziemia wokół wielkiego kompleksu Świątynnego w Karnaku.
Źródła: Ministry of Tourism and Antiquities/Facebook, Live Science
Fot. Ministry of Tourism and Antiquities/Facebook
