Tego dnia 1443 roku wojska króla Polski i Węgier Władysława Warneńczyka odniosły zwycięstwo nad armią turecką w bitwie pod Aleksinacem (dzisiejsza Serbia). Było to jedno z najważniejszych starć tzw. długiej wojny, prowadzonej przez chrześcijańskie wojska przeciwko ekspansji Imperium Osmańskiego na Bałkany. Triumf ten dał nadzieję Europie na powstrzymanie tureckiego naporu i odbicie ziem południowosłowiańskich spod islamskiego panowania.
Wojna na Bałkanach była wtedy bardziej sprawą przetrwania niż polityki. Bitwa pod Aleksinacem pokazała, że armia Władysława Warneńczyka i Jana Hunyadyego potrafiła zatrzymać turecki marsz i dać Europie chwilę oddechu. Zwycięstwo, które otworzyło drogę Skanderbegowi do walki o wolność Albanii, stało się też początkiem ostatniej krucjaty młodego króla.
Bitwa pod Aleksinacem i ucieczka Skanderbega
Bitwa pod Aleksinacem miała miejsce podczas kampanii 1443 roku, kiedy armia węgiersko-polska pod wodzą Władysława Warneńczyka i Jana Hunyadyego ruszyła z ofensywą przeciwko Turkom. Po serii manewrów i potyczek doszło do starcia w pobliżu miasta Aleksinac, które znajduje się na terenie dzisiejszej Serbii. Chrześcijańskie wojska, mimo trudnych warunków i przewagi liczebnej przeciwnika, rozgromiły siły osmańskie.
To właśnie po tej bitwie doszło do wydarzenia, które miało ogromne znaczenie dla przyszłości Bałkanów. Jeden z oficerów tureckich, Jerzy Kastriota znany jako Skanderbeg, wraz z grupą około 300 Albańczyków zdezerterował z armii sułtana. Skanderbeg przedostał się do Albanii, gdzie natychmiast rozpoczął walkę o niepodległość swojego kraju. Wkrótce zdobył twierdzę w Kruji i wzniecił antytureckie powstanie, które na wiele lat stało się symbolem albańskiego oporu wobec Imperium Osmańskiego.
Pokój w Segedynie
Zwycięstwa wojsk chrześcijańskich w kampanii 1443 roku, zwłaszcza pod Aleksinacem i Nišem, zmusiły Turków do rozmów pokojowych. W sierpniu 1444 roku zawarto pokój w Segedynie, który przewidywał dziesięcioletni rozejm między Węgrami a Imperium Osmańskim. Układ ten był bardzo korzystny dla strony węgierskiej: sułtan Murad II zobowiązał się m.in. do zwrotu Serbii i zapewnienia spokoju granic.
Pokój mógł oznaczać wytchnienie po latach walk, jednak nie trwał długo. Papież Eugeniusz IV i jego legat na Węgrzech, Giuliano Cesarini, nalegali na Władysława, by wznowić krucjatę. Argumentowano, że Turcy złamali warunki porozumienia, a chrześcijańskie zwycięstwa stanowią znak boskiego wsparcia.
Zerwanie układu i droga ku Warnie
Pod wpływem doradców, w tym samego Cesarini, Władysław Warneńczyk zdecydował się złamać układ segedyński, mimo że sam go wcześniej zaprzysiągł na Ewangelię. Król, wierząc w możliwość ostatecznego zwycięstwa nad Turkami, ruszył na południe, by ponownie uderzyć na ziemie osmańskie.
Ta decyzja okazała się tragiczna w skutkach. 10 listopada 1444 roku pod Warną (dzisiejsza Bułgaria), doszło do bitwy, w której chrześcijańskie wojska zostały rozbite przez armię sułtana Murada II. Władysław Warneńczyk zginął w walce, a wraz z nim poległ także legat papieski Giuliano Cesarini. Ciało króla nigdy nie zostało odnalezione, co dało początek wielu legendom o jego rzekomym ocaleniu.
Choć klęska pod Warną przekreśliła nadzieje na wyparcie Turków z Bałkanów, zwycięstwa Władysława i Hunyadyego z 1443 roku, w tym bitwa pod Aleksinacem, zapisały się w historii jako moment odrodzenia idei krucjat. Ucieczka Skanderbega i powstanie w Albanii pokazały natomiast, że walka z Imperium Osmańskim mogła być prowadzona również przez narody południowosłowiańskie.
Władysław Warneńczyk, choć zginął młodo, został zapamiętany jako symbol chrześcijańskiego oporu i jeden z nielicznych królów, którzy osobiście stanęli na czele krucjaty przeciwko Turkom.
Bibliografia:
- Halecki O., Historia Polski, Warszawa 1990.
- Kłoczowski J., Europa słowiańska wobec Turcji Osmańskiej, Lublin 1995.
