8 lutego 1904 roku rozpoczęła się wojna rosyjsko-japońska

Tego dnia Japończycy niespodziewanie zaatakowali rosyjską główną bazę Floty wojennej Oceanu Spokojnego w Port Arthur (dzisiejsze Lüshunkou).


Główną przyczyną wybuchu wojny było osłabienie równowagi sił w regionie spowodowane głównie znacznym spadkiem znaczenia Chin, które w 1895 roku musiały się zgodzić na upokarzający traktat pokojowy kończący wojnę z Japonią. Sytuację próbowała wyzyskać Rosja, widząca szanse na dalsze nabytki terytorialne w regionie oraz korzystne umowy handlowe. Rosjanie opanowali Mandżurię oraz otrzymali koncesję na eksploatację Półwyspu Koreańskiego Ponadto carskie imperium wydzierżawiło niezwykle ważny ze strategicznego punktu widzenia półwysep Liaotung. Tak znaczące postępy Rosjan musiały zaniepokoić Japonię, która podpisując sojusz z Wielką Brytanią rozpoczęła mediację z Rosjanami chcąc ustalić strefy wpływów obu państw. Japończycy w zamian za zgodę Cara na ich wpływy w Korei obiecali uznać rosyjskie roszczenia na obszarze Mandżurii. Propozycja ta została jednak odrzucona. Istotnym czynnikiem niepowodzenia mediacji było przekonanie dworu carskiego o słabości państwa japońskiego. Wyżsi dowódcy wojskowi przekonywali cara, iż Japonia nie stanowi dla Imperium Romanowów większego zagrożenia, a ewentualna wojna zakończy się pasmem sukcesów i jedynie wzmocni pozycję panującego samodzierżawcy upewniając poddanych w jego nieomylności. Ponadto rosyjski sztab generalny nie docenił odległości dzielących centra zaopatrzenia obu państw.


Rosja posiadała armię, w czasie pokoju, w sile ok. 1,1 mln żołnierzy (przy 146 mln ludności) i dysponowała rezerwami ok. 3,5 mln żołnierzy. Jednak na Dalekim Wschodzie, od Bajkału na wschód, miała w styczniu 1904 ok. 150 tys. żołnierzy. Przepustowość Kolei Transsyberyjskiej wynosiła, na początku wojny 3 pary eszelonów na dobę. Japonia miała w czasie pokoju armię w sile 180 tys. żołnierzy (przy 46 mln ludności) i dysponowała rezerwami ok. 850 tys. ludzi. Jednakże w konflikcie niezwykle ważną rolę odgrywała marynarka wojenna obu państw, co przy blokadzie rosyjskiej floty w bazie w Port Arthur dawało Japończykom wolną rękę w kontrolowaniu morskiego obszaru. W tym czasie wojska rosyjskie ponosiły porażki na lądzie. Ściągnięta w przyspieszonym trybie Flota Bałtycka doznała bezprzykładnej klęski w bitwie morskiej pod Cuszimą w maju 1905 roku. Wojna rosyjsko-japońska została zakończona pokojem w Portsmouth zawartym w dniu 5 września 1905.


W trakcie wojny Rosja poniosła bezprecedensową w historii wojen morskich klęskę, tracąc dwie spośród swoich trzech flot (prawie całą Flotę Bałtycką i Flotę Oceanu Spokojnego) z minimalnymi stratami drugiej strony. Japonia stała się szóstą morską potęgą świata, podczas gdy rosyjska flota wojenna została niewiele silniejsza od floty Austro-Węgier. Następstwem przegranej wojny była rewolucja 1905 roku w Rosji.

Na zdj. Port Arthur w roku 1904 – Wikimedia Commons

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*