Rok 1989 w stolicy. Początek transformacji ustrojowej w perspektywie Warszawy i jej mieszkańców – aspekty społeczne, gospodarcze i polityczne, pod red. Patryka Pleskota Warszawa 2025
Czy jest możliwe spojrzenie na moment przełomu z perspektywy miasta i jej mieszkańców? Książka „Rok 1989 w stolicy. Początek transformacji ustrojowej w perspektywie Warszawy i jej mieszkańców – aspekty społeczne, gospodarcze i polityczne” stanowi odpowiedź na to pytanie. Praca zbiorowa pod redakcją Patryka Pleskota przedstawia lokalny wymiar przemian, który dotychczas był marginalizowany w polskiej historiografii.
Warszawa w 1989 r. była nie tylko areną politycznych negocjacji, ale również przestrzenią codziennych doświadczeń jej mieszkańców. Recenzowana publikacja stawia Warszawę w roli świadka transformacji ustrojowej. Dzięki czemu Czytelnik poznaje szeroką panoramę zjawisk oraz studia szczegółowe.
Coś więcej niż tylko wydanie pokonferencyjne
Inspiracją do powstania tomu była ogólnopolska konferencja naukowa „Rok 1989 w stolicy, czyli początek transformacji ustrojowej w perspektywie Warszawy i jej mieszkańców”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Oddziałowe Biuro Badań Historycznych IPN w Warszawie 12 czerwca 2024 r. Niemniej opracowanie różni się pod względem merytorycznym i doborem autorów od programu konferencji.
Trzy spojrzenia na Warszawę w 1989 r.
Książka zawiera artykuły przygotowane przez autorów, reprezentujących różne dyscypliny naukowe i wrażliwości. Badacze analizują czas przemian w stolicy z perspektywy: społecznej, gospodarczej oraz politycznej. Tom podejmuje kwestie, takie jak nastroje wśród warszawiaków, warunki ekonomiczne czy wyzwania urbanistyczne. Świadome odejście od ogólnokrajowej narracji i skupienie się na skali mikro zaowocowało uzyskaniem wielowymiarowego obrazu Warszawy.
Parę słów o redaktorze
Nad realizacją konceptu czuwał naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie dr hab. Patryk Pleskot, prof. UR. Badacz ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim, w École des hautes études en sciences sociales w Paryżu, a także na uniwersytecie w Nancy. Historyk i politolog jest autorem ponad 200 artykułów oraz autorem, współautorem lub redaktorem około 50 książek. Do jego znanych i nagrodzonych publikacji należą, m.in. „Kłopotliwa panna S. Postawy polityczne Zachodu wobec Solidarności na tle stosunków z PRL (1980–1989)” (2013), „Miasto śmierci. Pytania o morderstwa polityczne popełnione w Warszawie (1956-1989)” (2015), „Góry i teczki” (2019).
Walory publikacji
Jedną z największych zalet jest lokalna perspektywa. Dotychczas opracowania naukowe ukazywały transformację ustrojową głównie w skali ogólnopolskiej. Autorzy artykułów pomieszczonych w „Roku 1989 w stolicy…” pokazują jej przebieg na ulicach, w miejscach pracy czy domach. W rezultacie książka zyskuje wymiar antropologiczny oraz społeczny, rzadziej występujący w klasycznych opracowaniach historycznych.
Warto również wspomnieć o bogatym materiale źródłowym. Artykuły napisane w oparciu o liczne dokumenty czy relacje są napisane w przystępny sposób, pomimo naukowego charakteru publikacji.
Podsumowanie
Recenzowana książka to rzetelna i wartościowa praca zbiorowa. Łączy ona ujęcie makro – polityczne oraz gospodarcze – z mikroświatem codziennych doświadczeń mieszkańców stolicy. „Rok 1989 w stolicy…” nie tylko dokumentuje, ale również interpretuje jeden z przełomowych momentów historii najnowszej. Wielowątkowa narracja o charakterze naukowym wymaga od Czytelnika uważnej lektury, niemniej oferuje w zamian świeże i lokalne spojrzenia na wydarzenia z 1989 r.
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 6/6
Paulina Jaśniak
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
