Nieznana z imienia córka Bolesława Chrobrego została żoną Świętopełka Przeklętego, który po śmierci wielkiego księcia kijowskiego Włodzimierza Wielkiego miał objąć tron w Kijowie. Uniemożliwił mu to jednak Jarosław Mądry. Rozgoryczony tym faktem polski książę Bolesław Chrobry postanowił zrobić wszystko, by osadzić zięcia na kijowskim tronie. Polski książę przypomniał sobie dodatkowo, że kiedyś prosił o rękę Przedsławy Włodzimierzówny, lecz jej brat, Jarosław Mądry odmówił. To była potwarz dla polskiego księcia, który postanowił się zemścić, i to w bardzo okrutny sposób. Miał zgwałcić Przedsławę, a potem ją regularnie odwiedzać i w sumie spłodzić z nią czworo dzieci! Sytuacji dodawał dramaturgii fakt, że Bolesław Chrobry miał żonę, i to świeżo poślubioną. 3 lutego 1018 roku przyszły król Polski poślubił Odę Miśnieńską – córkę Ekkeharda I. Młoda żona Chrobrego, według legendy miała dowiedzieć się o kochance męża oraz o jego nieślubnych dzieciach. Jej zemsta miała być okrutna. Miała wydać rozkaz, aby je wszystkie zabić! Ile w tym prawdy?
Małżeństwo z Odą Miśnieńską
Przypieczętowaniem pokoju w Budziszynie w 1018 roku, kończącego wieloletnie wojny Bolesława Chrobrego z cesarzem Henrykiem II Świętym, stało się jego małżeństwo z Odą Miśnieńską, córką margrabiego Ekkeharda I. Związek ten miał wyraźnie polityczny charakter i wpisywał się w średniowieczną praktykę umacniania układów pokojowych poprzez koligacje dynastyczne. Małżeństwo z przedstawicielką wpływowego rodu saskiego nie tylko stabilizowało relacje z cesarstwem, ale również podnosiło prestiż polskiego władcy na arenie międzynarodowej.
Oda Miśnieńska była od Chrobrego młodsza o około trzy dekady, co dobrze pokazuje, że w tego typu związkach wiek nie odgrywał większej roli, ustępując celom politycznym. Jej ojciec, Ekkehard I, należał do najważniejszych możnych Rzeszy i był poważnym kontrkandydatem dla cesarza Henryka II Świętego, do objęcia tronu po śmierci Ottona III. Walkę o cesarski tron przerwało jednak gwałtowne zabójstwo Ekkeharda I, którego mieli dopuścić się stronnicy Henryka II Świętego. W tym kontekście małżeństwo Chrobrego z Odą można odczytywać także jako symboliczne zamknięcie wcześniejszych konfliktów i wejście państwa pierwszych Piastów w nowy etap relacji z cesarstwem.
Wyprawa kijowska – lato 1018 roku
W czasie wyprawy kijowskiej w lecie 1018 roku miało dojść do tragicznych wydarzeń, w wyniku których, postać Bolesława Chrobrego obrosła nie tylko legendą zwycięstwa i triumfu politycznego, ale także przekazami o charakterze znacznie bardziej kontrowersyjnym. Wśród nich pojawia się relacja o Przedsławie, córce Włodzimierza Wielkiego i siostrze Jarosława Mądrego, która według części źródeł miała paść ofiarą przemocy seksualnej ze strony polskiego władcy. Bolesław Chrobry miał zemścić się w ten sposób za to, że odrzucono jego prośbę o rękę Przedsławy. Informacje te wywodzą się przede wszystkim z kronik ruskich, gdzie epizod ten przedstawiany jest jako akt upokorzenia pokonanego przeciwnika oraz demonstracja siły zwycięzcy. Warto zwrócić uwagę na fakt, że Bolesław Chrobry surowo karał przestępców, którzy dopuszczali się gwałtów. Mieli oni do wyboru, albo podciąć sobie żyły, albo obciąć sobie genitalia. W kontekście tego, ciężko wyobrazić sobie, żeby władca, który surowo zabraniał gwałcenia, sam gwałcił
W związku z tym należy podkreślić, że kwestia ta pozostaje przedmiotem sporów historyków. Źródła polskie milczą na temat rzekomego gwałtu na Przedsławie, a przekazy ruskie mogą mieć charakter propagandowy, ukazujący Chrobrego w jak najgorszym świetle. Część badaczy zwraca uwagę, że w realiach średniowiecznych podobne opisy mogły pełnić funkcję polityczną, służąc dyskredytacji wroga. Tym samym wydarzenie to, choć często przywoływane, nie daje się jednoznacznie potwierdzić i pozostaje w sferze historycznych hipotez.
Legenda o mściwej Odzie Miśnieńskiej
Według jednej z mniej znanych tradycji, Bolesław Chrobry miał doczekać się z Przedsławą Włodzimierzówną czwórki dzieci. Wszystkie miały jednak umrzeć w bardzo młodym wieku, co w realiach średniowiecza nie należało do rzadkości. Brak jednoznacznych źródeł potwierdzających istnienie tego potomstwa sprawia, że relacja ta funkcjonuje jako legenda, która narodziła się później.
Jeszcze bardziej sensacyjny wymiar ma legenda, wedle której dzieci te miały zostać zamordowane z rozkazu czwartej żony Chrobrego, Ody Miśnieńskiej. Z tą opowieścią bywa łączone odkrycie dokonane na Ostrowie Tumskim, gdzie natrafiono na dwa grobowce, z których jeden zawierał szczątki czwórki dzieci. Największy z odnalezionych szkieletów należał do chłopca, przy którym znaleziono pierścień mogący świadczyć o jego wysokim, być może książęcym pochodzeniu. Choć interpretacje te pozostają niepewne, znalezisko to bywa przywoływane jako możliwy materialny ślad tych dramatycznych wydarzeń.
Bibliografia:
Plewczyński A., Bolesław Chrobry, Warszawa 2025.
