Tego dnia 1968 roku miała miejsce bitwa pod Khe Sanh między amerykańską bazą a siłami Wietkongu podczas wojny w Wietnamie, po której obie strony ogłosiły zwycięstwo
Bitwa pod Khe Sanh podczas wojny w Wietnamie została stoczona w północno-zachodniej prowincji Quang Tri w republice Wietnamu. Pozycja bazy wojskowej Ameryki była dla obu stron niezwykle ważna, jak i niebezpieczna dla strony przeciwnej.
W skrócie:
- Baza Khe Sanh w Wietnamie była kluczowa dla USA do kontroli nad regionem i potencjalnych operacji w Laosie i Wietnamie Północnym.
- Bitwa pod Khe Sanh rozpoczęła się 21 stycznia 1968 roku atakiem na wzgórze 861 i trwała 77 dni, podczas których Amerykanie byli pod ciągłym ostrzałem.
- Z końcem marca, Amerykanie rozpoczęli atak w celu odzyskania połączenia lądowego z bazą.
- Obie strony ogłosiły zwycięstwo mimo zniszczenia bazy przez Amerykanów w czerwcu 1968 roku. Według Wietnamczyków, celem ataku na Khe Sanh było odwrócenie uwagi USA od równolegle planowanej Ofensywy Tet.
Przygotowania i tło strategiczne
Strategiczne znaczenie Khe Sanh było dostrzeżone przez dowództwo amerykańskie jeszcze przed rozpoczęciem właściwej bitwy, na początku 1967 roku. Znajdując się na niskiej wyżynie, baza ta umożliwiała kontrolę nad ważnymi szlakami komunikacyjnymi, w tym drogą nr 9 prowadzącą na wybrzeże.
Stany Zjednoczone traktowały Khe Sanh jako klucz do obrony przed ekspansją komunistycznego Wietnamu Północnego i jako tajny punkt wypadowy do przeprowadzenia operacji na terytorium Laosu i Wietnamu Północnego.
Amerykanie planowali stoczyć bitwę z siłami północnowietnamskimi na kontrolowanym przez siebie terenie, podczas szturmu artyleryjskiego i lotniczego, co umożliwiłoby zniszczenie armii. Jednak do powodzenia tych planów niezbędne było przejęcie większego obszaru. Najważniejsze były trzy wzgórza:
- 881 na północy,
- 881 na południu
- oraz 861, z którego widać rzekę Rao Quan.
Ich znaczeniem było uniemożliwienie komunistom ostrzału na Khe Sanh, który utrudniłby zaopatrywanie bazy drogą powietrzną. Wzgórza zdobyli późną wiosną 1967 roku, zdobywając przewagę taktyczną.
Jednak armia USA, będąca potrzebna także w innych rejonach, biorąc pod uwagę minimalną aktywność ze strony Wietkongu, postanowiła zmniejszyć liczebność żołnierzy tam obecnych, pozostawiając tylko niewielkie grupy na wzgórzach 881 południowym i 861.
W międzyczasie budowali bunkry i okopy, wzmacniali pozycje artyleryjskie i zmodernizowali pas startowy w Khe Sanh, tak aby mógł przyjmować ciężkie samoloty zaopatrzeniowe.
Wzrost aktywności nieprzyjaciela
Amerykanie zaczęli otrzymywać wiadomości o zwiększonej aktywności wroga na granicy Laos, co oznaczało jedynie, że szykują atak na Khe Sanh. W styczniu 1968 roku zwiększono ochronę bazy, liczbę patroli oraz posterunków w okolicach rzeki Rao Quan. Garnizon otrzymał także posiłki w postaci trzech batalionów pułkownika Davida Lownds’a z 26. pułku piechoty morskiej.
17 stycznia patrol broniący wzgórza 881 południowego został zaatakowany. Tak samo patrol, który udał się w to miejsce 2 dni później. Siły wietnamskie zajęły wzgórze, korzystając z nieprzychylnych warunków pogodowych, tym samym stwarzając zagrożenie dla pozostałych pozycji piechoty morskiej wroga.
Dowódca pułkownik Bill Dabney zaatakował siły wietnamskie, jednak atak spotkał się z niemałym oporem. Mimo to, jeden z trzech wysłanych plutonów wdarł się na wzgórze, a starcie trwało do zmroku. Gdy pozycje nieprzyjaciela były pod atakiem powietrznym, pułkownik B. Dabney wezwał posiłki.
Dowództwo zdecydowało jednak o odwrocie na wzgórze 881 południowe, jako że atak Wietkongu miał tylko odwrócić uwagę Amerykanów od Khe Sanh, głównego celu wroga, który objęły na cel dwie dywizje Wietnamu Północnego.
Amerykanie dysponowali siłą łącznie 45 000 ludzi, w tym 6000 żołnierzy marynarki w bazie Khe Sanh. Wietkong zaś miał po swojej stronie 40 000 ludzi, w tym 17 200 biorących udział w oblężeniu na Khe Sanh oraz 16 900 żołnierzy i 30 mniejszych czołgów broniących drogi nr 9.
Bitwa pod Khe Sanh – przebieg
21 stycznia 1968 roku, tuż po północy, około 300 Wietnamczyków rozpoczęło atak na wzgórze 861, przedzierając się przez żołnierzy marynarki i zajmując lądowisko dla śmigłowców. Amerykanie przeszli do kontrataku, w celu odzyskania utraconych pozycji, jednak spadające rakiety i ciągły ostrzał bazy wojskowej szybko stłumił ich działania.
Amerykanie, którzy dostali informacje o oblężeniu na Khe Sanh trwającym w tym samym czasie, była w trudnej sytuacji. Trwająca ofensywa Tet także uniemożliwiła im otrzymanie pomocy w starciu.
Oblężenie trwało 77 dni, od 21 stycznia do 7 kwietnia. W tym czasie na rejon spadało około 2500 pocisków tygodniowo. Jeden z pierwszych pocisków spadł na magazyn z amunicją, powodując wielkie straty i wybuchy przez następne 48 godzin.
Jednak Amerykanom udawało się utrzymywać swoje pozycje i prowadzić regularne dostawy zaopatrzenia. Dużo zawdzięczali wcześniej przeprowadzonym fortyfikacjom, bunkrom i okopom.
Próba wsparcia Amerykanów wojskami południowowietnamskimi zakończyła się katastroficznym niepowodzeniem. Oddział natknął się na wojska Wietkongu, przy czym został całkowicie unicestwiony.
Sytuacja Amerykanów znacznie się zmieniła, musieli bronić swoich pozycji i ukrywać się. Starali się atakować otaczające ich wzgórza, jednak artyleria Wietnamczyków była poza ich zasięgiem. Ciągłe loty armii z bazy w Da Nang, obrzucające Wietnamczyków rakietami, napalmem i bombami 300 razy dziennie, nie robiły różnicy w intensywności ostrzału na Amerykanów.
Taktyka Wietkongu
Pod koniec stycznia miało miejsce dwudniowe zawieszenie broni, ze względu na święto Nowego Roku Księżycowego. Jednak zamiast przerwać ostrzał, komuniści rozpoczęli ataki na ośrodki amerykańskie w całym kraju.
Na początku lutego Amerykanie rozpoczęli operację Niagara, nasyłając strategiczne bombowce na oblegających. Wylatującym z Guam samolotom dotarcie do Khe Sanh zajmowało 12 godzin. Naloty trwały całą dobę, pojawiając się nad bazą co 1,5 godziny. Wysokość ich lotu uniemożliwiała Wietnamczykom dostrzeżenie ich, czy też usłyszenie.
Po 17 dniach oblężenia Wietnamczycy przeprowadzili atak na Lang Vei, posterunek położony 7 kilometrów od bazy. Broniło go 400 południowowietnamskich żołnierzy i 40 komandosów. Obrona posterunku musiała dotrwać do przylotu samolotów o świcie.
Te zbombardowały miejsce, zmuszając Wietnamczyków do odwrotu, jednak ze względu na ogromne straty w ludziach, obrońcy musieli się wycofać. Po przejęciu Lang Vei, Wietnamczycy rozpoczęli ostrzał pasu startowego bazy. Przez to zaopatrzenie nie docierało regularnie, a wody zaczynało brakować.
Jedyną opcją pozostały zrzuty zaopatrzenia przy użyciu spadochronów. Strefa zrzutu będąc poza lotniskiem szybko stała się celem dla Wietnamczyków, a część zaopatrzenia trafiała w ręce wroga. Każde podejście śmigłowców kończyło się ostrzałem, a dowódcy wiedzieli, że jeśli stracą te posterunki, losy bazy są policzone.
Wysłany 25 lutego 3. Pluton Kompanii B potwierdził koncentrację wojsk na południe od Khe Sanh, a Amerykanie uznali, że umocnienia Wietnamczyków może zniszczyć jedynie nalot dywanowy. 27 lutego ładunek został zrzucony 1200 metrów od bazy, niszcząc przy tym okopy.
Rozstrzygnięcie
Pod koniec marca rozpoczął się odwrót spod Khe Sanh. Po zakończeniu operacji Scotland, Amerykanie mogli w końcu wyjść z okopów i wszcząć atak. Rozpoczęła się operacja Pegasus, czyli próby dotarcia do do bazy drogą lądową.
9 kwietnia siły pancerne i 1. Dywizja Kawalerii Powietrznej otworzyły połączenie z bazą na drodze nr 9, a generał William Westmoreland zawiadomił, że oblężenie bazy Khe Sanh zakończyło się.
Straty
Łącznie od 1 listopada 1967 roku do czerwca 1968 1roku zginęło 1215 żołnierzy amerykańskich, a 5038 zostało rannych. Amerykanie odnaleźli 1602 ciała żołnierzy wietnamskich, a Wietnamczycy oficjalnie zgłosili 2469 poległych i 436 rannych. Podczas walk padło ponad 100 tysięcy ton bomb lotniczych i 158 tysięcy pocisków armatnich.
Bitwa pod Khe Sanh – znaczenie i konsekwencje
W czerwcu 1968 roku generał W. Westmoreland zarządził zniszczenie bazy, co wzbudziło frustrację ocalałych. Jako, że obie strony ogłosiły zwycięstwo, a Amerykanom udało się odeprzeć ataki Wietnamczyków, zrównanie bazy z ziemią stało się w oczach publiczności bezsensowną ofiarą i złą taktyką dowódców, którzy przepuścili szanse na wygranie tej bitwy.
Generał Nguyen Giap twierdził, że celem nie było zdobycie twierdzy, lecz odwrócenie uwagi i związanie Amerykanów w trakcie planowania ofensywy na Tet.
Po pełnej ofiar ofensywie Tet i rosnących protestach w USA, prezydent Stanów Zjednoczonych Lyndon B. Johnson oświadczył, że nie będzie ubiegał się o reelekcję, a generał W. Westmoreland dwa miesiące po zakończeniu oblężenia złożył dowództwo i powrócił do Stanów.
Naczelne Dowództwo w Wietnamie wierzyło na szanse pokonania komunistów, jednak starcie nie przyniosło oczekiwanych efektów.
Źródła:
- Jurgiewicz Mateusz, Oblężenie Khe Sanh, Nowa Strategia [dostęp 19.01.2024].
- Siuda Konrad, 77 dni oblężenia Khe Sanh, Rzeczpospolita [dostęp 19.01.2024].
- Brush Peter, The Withdrawal From Khe Sanh, History Net [dostęp 19.01.2024].
- Nalty Bernard, Air Power and the Fight for Khe Sanh, Washington, D.C. 1986.
