Joanna Szalona – córka Królów Katolickich: Ferdynanda II Katolickiego i Izabeli Katolickiej, była uznana przez swojego ojca za niepoczytalną i niezdolną do samodzielnego rządzenia, dopiero co zjednoczonym królestwem Kastylii i Aragonii. Tę intrygę, wraz z ojcem Joanny, przygotował jej mąż – Filip I Piękny. W 1506 roku zmarł król niewierny mąż Joanny Szalonej, a 10 lat później odszedł także jej ojciec – Ferdynand II Katolicki. Jej matka nie żyła od 1504 roku. W związku z tym, to własny syn Joanny – przyszły cesarz Karol V Habsburg zaczął więzić swoją matkę. Jak się wkrótce okazało, jego więźniem stała się także jego najmłodsza siostra – Katarzyna Habsburg!
Czy Joanna Szalona była rzeczywiście szalona?
Joannę Szaloną można porównać do polskich władczyń, czyli Jadwigi Andegaweńskiej i Anny Jagiellonki. Tak samo jak ich mężowie, czyli odpowiednio: Władysław II Jagiełło i Stefan Batory zawdzięczali swoim żonom tytuły królewskie, tak samo Joanna Szalona przekazała go swojemu mężowi – Filipowi I Pięknemu. Nie tego jednak, co ją później spotkało, spodziewała się w zamian!
Królowie Katoliccy oprócz licznego grona córek, doczekali się także jedynego syna – Jana z Asturii. Został on ożeniony z córką cesarza Maksymiliana I Habsburga – Małgorzatą. Była ona rodzoną siostrą Filipa I Pięknego. Niestety, Jan z Asturii zmarł w 1497 roku, pozostawiając swoją żonę brzemienną. Urodziła ona niestety martwe dziecko. W takiej sytuacji wiadomo było, że hiszpański tron przejdzie na Habsburgów, czego Królowie Katoliccy woleli uniknąć. Dlatego Ferdynand II Katolicki, po śmierci pierwszej żony postanowił ożenić się ponownie. Tym razem z niedoszłą żoną króla Polski Jana Olbrachta – Germaine de Foix. Para doczekała się co prawda syna Juana, ale zmarł on w dzieciństwie. W związku z tym przejęcie tronu hiszpańskiego przez Habsburgów było nieuniknione.
Jeszcze za życia królowej Izabeli Katolickiej, obserwowała ona u córki symptomy choroby psychicznej. Obawiała się zatem, że gdy w końcu to Joanna przejmie wraz z mężem hiszpański tron, to całe dzieło zjednoczenia Kastylii i Aragonii, zostanie zaprzepaszczone. W związku z powyższym dążono do tego, aby Joanna i Filip nie przejęli hiszpańskiego tronu. W 1504 roku zmarła królowa Izabela Katolicka, która w testamencie napisała, że jej wnuk – wtedy 4-letni Karol ma przejąć tron Hiszpanii, ale dopiero, gdy ukończy 20 lat.
W międzyczasie, jeszcze przed rokiem 1506, Ferdynand II Katolicki zbierał skrzętnie dowody na to, że jego córka – Joanna Szalona jest chora psychicznie. Nie było to takie trudne, ponieważ Filip I Piękny nie był wierny swojej żonie i miał wiele kochanek. Joanna robiła mu z tego powodu sceny zazdrości i awantury, podczas których dochodziło do rękoczynów. Pewnego razu dowiedziała się, że jedną z kochanek jej męża jest blondynka oo bujnych włosach. Zazdrosna Joanna nakazała obciąć włosy nieszczęsnej dziewczynie!
Filip I Piękny dostarczał swojemu teściowi dowody na niepoczytalność swojej żony. Dodatkowo, po śmierci męża, Joanna organizowała pielgrzymki po hiszpańskich miastach z jego zwłokami! To sprawiło, że Ferdynand II Katolicki zdecydował o uwięzieniu swojej córki w twierdzy w Tordesillas. Sam zmarł w 1516 roku, a następnie władzę w Hiszpanii przejął jego wnuk – król, a następnie cesarz Karol. On również więził swoją matkę.
W takich warunkach każdy by zwariował
Lata mijały, a Joanna siedziała uwięziona, już nie przez ojca, lecz teraz przez syna. Jedzenie podawano jej przez uchylone drzwi, bo gdy jej coś nie smakowało to potrafiła rzucić talerzem w osoby jej usługujące!
Trzy lata po śmierci dziadka od strony matki, w 1519 roku umarł także drugi dziadek Karola – Maksymilian I Habsburg. To spowodowało kolejną elekcję na cesarza. Oprócz Karola, stanęli do niej również król Francji – Franciszek I Walezjusz, król Anglii – Henryk VIII Tudor, a nawet król Polski Zygmunt Stary. Oczywiście największe szanse na wygraną miał wnuk Maksymiliana I Habsburga – Karol, którego poparła dynastia Hohenzollernów. Ostatecznie Karol został cesarzem w 1519 roku, jako Karol V Habsburg. Nowy cesarz wygrał dzięki poparciu Hohenzollernów. W związku z tym oddał Janowi Hohenzollernowi (prawnukowi Jagiełły) rękę wdowy po swoim dziadku od strony matki – Germaine de Foix. Ciekawostką jest to, że Germaine była kochanką Karola V Habsburga. Mieli mieć nawet wspólne potomstwo, co z wiadomych względów było ukrywane na dworze.
Cesarz, brat, tyran
Oprócz swojej matki, Karol V Habsburg zniewolił także swoją siostrę – późniejszą królową Portugalii, żonę Jana III Avis – Katarzynę Habsburg. Urodziła się ona już po śmierci ich ojca, w 1507 roku, a więc była pogrobowcem.
Katarzyna była trzymana pod strażą i nie wolno jej było bawić się z rówieśnikami. Czasami widziała ich przez okno w zamku w Tordesillas, ale tylko mogła im pomachać, czasem rzucić kilka monet. Była skromnie ubrana, nieodpowiednio do statusu jaki miała. Karol V Habsburg zabraniał swojej siostrze używać pudru i się malować. Zdaniem ludzi żyjących w XVI wieku kosmetyki były wtedy produkowane przez Żydów i Maurów, a ludzie, którzy ich używali byli traktowani jak innowiercy, mający nieczystą krew!
Święta inkwizycja zabraniała także kąpania się w soboty i niedziele oraz zakładania czystych koszul. Katarzyna Habsburg opuściła więzienie, gdy dorosła. Z woli brata poślubiła króla Portugalii – Jana III Avis, któremu urodziła kilkoro dzieci, w tym córkę Marię Manuelę, późniejszą żonę swojego bratanka – króla Hiszpanii Filipa II Habsburga.
Bibliografia:
- Brouwer Johan, Joanna Szalona, przekł. Halina Leonowicz, Warszawa 1991.
- Alvarez F. M., Cesarz Karol V, przekł. Jacek Antkowiak, Warszawa 2003.
- Alvarez F. M., Izabela Katolicka, przekł. Jacek Antkowiak, Warszawa 2007.
