Czy wiesz, że tak zwane „prawo Kopernika” nie dotyczy astronomii lecz ekonomii?

Na początku szesnastego stulecia trwała wojna ekonomiczna pomiędzy Królestwem Polskim, a Królestwem Czeskim, rządzonym nota bene przez siostrzeńca polskiego monarchy – Ludwika II Jagiellończyka. Król czeski w 1517 roku zaczął wybijać srebrne półgrosze w Świdnicy, które do złudzenia przypominały polskie odpowiedniki. Monety ta zawierały mniej srebra i  były mniejsze od półgroszy koronnych. O ile z krakowskiej grzywny, wynoszącej 197 gramów srebra, wybijano 256 sztuk monet, o tyle świdnickiej wybijano aż 340 sztuk. Na rynek Rzeczypospolitej półgrosze świdnickie były wprowadzane przez kupców śląskich. Stosowanie słabszych monet spowodowało wycofywanie z obiegu lepszych – polskich, które zachowywano jako formę oszczędności.

Kopernik na tej podstawie sformułował prawo ekonomiczne że jeśli jednocześnie istnieją dwa rodzaje pieniądza, pod względem prawnym równowartościowe, ale jeden z nich jest postrzegany jako lepszy (np. o wyższej zawartości kruszcu), ten „lepszy” pieniądz będzie gromadzony (tezauryzowany), a w obiegu pozostanie głównie ten „gorszy”. Gorszy pieniądz wypiera lepszy.

Swoje koncepcje Mikołaj Kopernik sformował, w roku 1517, w traktacie Monetae cudendae, w której zaproponował reformę monetarną, a także wyjaśnił przyczyny upadku monety pruskiej. Na sejmie piotrkowskim, w 1526 r., w dziele zatytułowanym „Rozprawa o urządzeniu monety, przedstawił teoretyczne rozważania na temat istoty systemu monetarnego i sposoby naprawy stosunków pieniężnych w Rzeczypospolitej. Jego koncepcja przegrała odmienną zaprezentowaną przez królewskiego sekretarza Decjusza, jednakże to koncepcje kopernikańskie zostały uznane za istotne dla teorii ekonomicznych.

Kilkadziesiąt lat później do takich samych wniosków doszedł autor angielski Thomas Gresham – dlatego też w ekonomii prawo to jest znane pod nazwą: „prawo Kopernika-Greshema”.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*