III Rzesza – zbrodnia bez kary | Recenzja

III Rzesza. Zbrodnia bez kary. Joanna Wieliczko-Szarkowa

Na naszych czasach doszło do pewnej zdumiewającej zmiany, gdzieś zaniknęła odpowiedzialność Niemców za zbrodnie z okresu II wojny światowej, ich sprawcami stali się pewni, nie do końca określeni naziści oraz ich kolaboranci z różnych krajów i narodów. Coraz częściej słyszy się, ze Niemcy byli ofiarami, a bombardowania ich miast w czasie II wojny światowej stawia się na równi z cierpieniami okupowanych krajów. Stauffenberg staje się powoli patronem zjednoczonej Europy…

Z drugiej strony postacie przywódców III Rzeszy stają się coraz sympatyczniejsze, coraz więcej filmów i książek wybielających te postacie, dodające „ludzkich” czy zabawnych akcentów powodują, że nasze patrzenie staje się „zniuansowane” – jak lubią mówić agitatorzy. Tu nie trzeba żadnego ruchu neofaszystowskiego, wystarczą media.

Na szczęście na ten głupi trend jest skuteczne remedium. Jest nim szeroko rozumiana historia. Tylko rzetelne badania naukowe, które następnie skutkują dobrymi publikacjami mogą naprawić zamieszanie jakie powoduje „biznesowe podejście” do publikacji historycznych. Jedną z takich publikacji jest książka Joanny Wieliczko-Szarkowej III Rzesza – zbrodnia bez kary.

Autorka stara się przedstawić zjawisko nazizmu od samych początków, w tym celu rozważa jego  źródła: rasizm, eugenikę, antysemityzm oraz religię germańską. Z lektury wynika wyraźnie, że przejecie władzy przez Hitlera nie było jakimś „wypadkiem przy pracy”, lecz dosyć logiczną konsekwencją przemian jakie przechodziło niemieckie społeczeństwo. Niemcy nie byli pierwszymi ofiarami lecz twórcami nazizmu.

Tysiącletnia rzesza trwała jedynie kilkanaście lat, zatem proces jej tworzenia oraz upadku został przez autorkę opisany bardzo skrupulatnie i szczegółowo. Oczywiście oprócz genezy musiała ona szczegółowo omówić początki działalności Adolfa Hitlera i w jaki sposób stanął na czele ruchu narodowo-socjalistycznego i z nikomu nieznanego podoficera i agenta policji przemienił się w jedną z najważniejszych postaci w dziejach świata. Na kolejnych kratach publikacji Joanna Wieliczko-Szarkowa omawia historyczne okoliczności puczu monachijskiego, oraz propagandowe i organizacyjne przygotowanie przejęcia władzy w 1933 r. Uważnie śledzi lata budowy systemu nazistowskiego w latach poprzedzających wybuch II wojny światowej, szczególną uwagę zwracając na konsekwentną realizację celów ideologicznych (eliminacja Żydów, walka z chrześcijaństwem) i strategicznych (zbrojenia, budowa machiny propagandowej i potęgi SS), oraz na kluczowe wydarzenia jak pożar Reichstagu, noc długich noży, czy Anschluss Austrii. Najwięcej miejsca w książce zajmują wydarzenia z lat II wojny światowej. Autorka obszernie relacjonuje kampanie wojenne Wehrmachtu, oraz zbrodnie dokonywane na tyłach frontu. W końcowych rozdziałach omawia tygodnie agonii i ostateczny upadek III Rzeszy, oraz kulisy Procesu Norymberskiego, który nie przyniósł oczekiwanego rozliczenia najbardziej zbrodniczego systemu w dziejach świata.

Ktoś może powiedzieć, że w gruncie rzeczy wszystko już wiadomo, że nie warto powracać do dawno wybrzmiałych tematów. Jednakże książka opowiadająca o tym, że zbrodnie III Rzeszy pozostały bez ukarania – co więcej, tłumacząca dlaczego nie zostały ukarane – jest bardzo aktualna. Dzięki niej będzie można zrozumieć co świat zrobił z pamięcią o zbrodniach XX wieku. I skąd się wzięły „polskie obozy koncentracyjne”. Jak większość książek Joanny Wieliczka-Szarkowej, jest to doskonała lektura uzupełniająca naszą podręcznikową wiedzę.

Ocena autora 5/6

JG

 

 

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*