Ślady królewskiej przeszłości: królewski dom mozaikowy znaleziony w Pergamonie
W starożytnym Pergamonie, wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, archeolodzy dokonali niezwykłych odkryć. Wykopaliska na terenie miasta, znajdującego się w tureckim Izmirze, odsłoniły królewski dom mozaikowy. Pozostałości monumentalnego kompleksu mieszkalnego znanego to jednak nie wszystko. Odkryto także starożytne grobowce, broń, biżuterię oraz naczynia kuchenne.
To miejsce, należące do Wielowarstwowego Krajobrazu Kulturowego Bergama, stanowi świadectwo niezwykle bogatej historii Anatolii. Pergamon rozwijał się przez tysiąclecia, przechodząc przez okresy prehistorii, epoki hellenistycznej, rzymskiej, bizantyjńskiej, a następnie panowania Bejlików i Osmanów. Współczesne badania są częścią projektu „Dziedzictwo dla przyszłości”, zainicjowanego przez tureckie Ministerstwo Kultury i Turystyki. Prace archeologiczne ruszyły we wrześniu 2024 roku pod kierownictwem profesora Yusufa Sezgina, specjalisty z Uniwersytetu Manisa Celal Bayar.
Jak podał Türkiye Today, jednym z najbardziej intrygujących znalezisk jest dachówka z inskrypcją Basilike, co w języku starogreckim oznacza „królewski”. Odkrycie to sugeruje, że budynek mógł pełnić funkcję rezydencji dla pergamońskiej rodziny królewskiej. Profesor Sezgin podkreślił znaczenie tego artefaktu: Inskrypcja na dachówce wskazuje, że budynek był prawdopodobnie częścią królewskich posiadłości. Pieczęcie tego rodzaju powszechnie występowały w budowlach związanych z władcami Pergamonu.
Dom Mozaikowy charakteryzuje się klasycznym układem domu perystylowego, z centralnym dziedzińcem otoczonym kolumnami oraz basenem. Jego mozaikowe podłogi, datowane na II i III wiek n.e., zachwycają precyzją wykonania i bogactwem motywów geometrycznych oraz roślinnych. Świadczą one o wysokim statusie mieszkańców budowli oraz o jej intensywnym użytkowaniu w okresie rzymskim.
Dalsze badania wskazują, że Dom Mozaikowy funkcjonował również w epoce chrześcijańskiej. W jego pobliżu znajduje się Czerwony Dwór, który został przekształcony w kościół. Wszystko wskazuje na to, że budowla została opuszczona w VII wieku, prawdopodobnie w wyniku wielkiego pożaru wywołanego najazdami arabskimi.
Emocjonalny pomnik dziecka
Kolejnym poruszającym odkryciem jest nagrobek dziecka, odnaleziony w basenie Domu Mozaikowego. Wykorzystano go wtórnie jako element konstrukcyjny. Na kamieniu widnieje inskrypcja Najsłodsze dziecko na świecie, a także wzruszające przedstawienie malca polującego z psem na króliki. Profesor Sezgin zaznaczył, że ten nagrobek oferuje niezwykły wgląd w życie codzienne mieszkańców starożytnego Pergamonu. To osobista historia, która przekracza tradycyjne ramy narracji historycznej.
Oprócz tego emocjonalnego znaleziska, archeolodzy odsłonili również liczne przedmioty codziennego użytku. Wśród nich znalazły się naczynia kuchenne, broń, biżuteria oraz monety pochodzące zarówno z okresu rzymskiego, jak i bizantyjskiego. Te cenne artefakty zostaną zaprezentowane w Muzeum w Bergamie, aby przybliżyć zwiedzającym realia życia dawnych mieszkańców miasta.
Bizantyński cmentarz – ślady ostatnich mieszkańców
W trakcie prac wykopaliskowych odkryto również bizantyński cmentarz, dostarczający cennych informacji na temat ostatnich mieszkańców Pergamonu przed przybyciem Turków. Analiza pochówków oraz odnalezione przedmioty pozwolą naukowcom lepiej zrozumieć, jak wyglądało codzienne życie w tym ważnym ośrodku miejskim u schyłku epoki bizantyjskiej.
Każde z tych znalezisk rzuca nowe światło na historię Pergamonu – miasta, które przez wieki pełniło kluczową rolę jako centrum kultury, polityki i religii. Dzięki wysiłkom archeologów możemy lepiej poznać zarówno wielką historię władców, jak i codzienne życie zwykłych mieszkańców, których ślady kryje ziemia Bergama.
Źródło: Türkiye Today [dostęp: 26.20.2025].
Fot. PC: AA Photo
