Krzysztof Kubiak, Historia lotnictwa wojskowego
Od czasów starożytnych ludzie marzyli o lataniu, czego świadectwem jest chociażby grecki mit o Dedalu i Ikarze. Jednak, dopiero na początku XX wieku te marzenia na dobre stały się rzeczywistością. Pierwszy lot samolotem miał miejsce 17 grudnia 1903 roku i trwał 12 sekund…
Krzysztof Kubiak w niezwykle intrygujący sposób opowiada nam historię ludzkich marzeń o lataniu i wszelkie usiłowania z tym związane od starożytności do końca XIX wieku. Ukazuje nam także wszystkie meandry lotnictwa wojskowego w XX wieku…
Jak lotnictwo wojskowe zmieniło sposób prowadzenia wojny
Krzysztof Kubiak (ur. 1967) w 1985 roku wstąpił do Marynarki Wojennej. Ukończył politologię oraz Akademię Marynarki Wojennej na Uniwersytecie Gdańskim w 1992 roku. W 1998 roku uzyskał doktorat, w 2003 roku habilitację, zaś w 2015 roku został profesorem nauk społecznych. Posiada także stopień kmdr.por. rezerwy Polskiej Marynarki Wojennej. Opublikował kilkadziesiąt książek i kilkaset artykułów. Jego zainteresowania naukowe to współczesne konflikty zbrojne, nautyka oraz bezpieczeństwo państwa.
Jego „Historia lotnictwa wojskowego” obejmuje całość dziejów tego zagadnienia, czyli wiek XX i pierwsze lata XXI wieku aż do współczesności. Praca oparta jest na najważniejszych pozycjach naukowych dotyczących tego zagadnienia, bibliografia obejmuje zarówno autorów polskich jak i też zagranicznych.
W pierwszym rozdziale autor opisuje wszystkie ludzkie usiłowania, mające na celu loty powietrzne począwszy od starożytności do końca XIX wieku. Autor przypomina w tym kontekście mit o Dedalu i Ikarze, ale przytacza perskie opowieści o szachu Kaj Kawusie, który miał posiadać wehikuł powietrzny, unoszony przez orły, oraz sugeruje, że chińskie eksperymenty z latawcami mogły zainspirować opowieści o latających dywanach.
Idąc dalej, prof. Kubiak opisuje pierwszy lot balonem z 19 września 1783 roku, który wykonali bracia Montgolfier w Wersalu na oczach króla Ludwika XVI oraz jego dworu. Bardzo szybko nowy wynalazek został wykorzystany przez wojsko- już w czasie wojny Francji z Austrią i Prusami w czerwcu 1794 roku armia francuska prowadziła obserwację przeciwnika z pokładu balonu. Dzięki tym obserwacjom, wojska francuskie pozyskały wartościowe informacje na temat przeciwnika, które umożliwiły im zwycięstwo w bitwie pod Fleurus w dniu 26 czerwca 1794 roku.
Obserwacje za pomocą balonów ruchów wrogich wojsk prowadzono także podczas wojny francusko-austriackiej w 1859 roku oraz podczas wojny secesyjnej w USA w latach 1861-1865.
Prawdziwy przełom w ludzkich marzeniach o lataniu przyniosły jednak dopiero eksperymenty w tej dziedzinie braci Orville’a (1871-1948) i Wilbura (1867-1912) Wrightów, którzy 17 grudnia 1903 roku odbyli pierwszy lot samolotem, który zapoczątkował rozwój współczesnego lotnictwa. Już 25 lipca 1909 roku Louis Bleriot dokonał pierwszego udanego przelotu samolotem nad kanałem La Manche.
Dwa lata później, 23 października 1911 roku w czasie wojny włosko-tureckiej włoski pilot, kapitan Carlo Pizza wykonał pierwszy bojowy lot statkiem samolotem, natomiast 30 października tego samego roku porucznik Giulio Gavotti po raz pierwszy zrzucił z samolotu bombę na pozycję wroga.
Na masową skalę lotnictwo bojowe zaczęło być wykorzystywane w czasie I wojny światowej. Powstały wtedy pierwsze samoloty przeznaczone do zwalczania innych samolotów jak brytyjski Vickers FB5 Gunbus, niemiecki Fokker E.I. oraz francuski Morane Saulnier L. Rozwijało się także lotnictwo, którego celem było bombardowanie pozycji przeciwnika, czego przykładem był włoski samolot Caproni Ca.3 oraz brytyjski Vickers Vimy, który był pierwszym brytyjskim bombowcem dalekiego zasięgu. Jesienią 1918 roku Brytyjczycy byli w stanie skoncentrować do nalotów na Niemcy około 40 bombowców dalekiego zasięgu. Naturalną konsekwencją rozwoju lotnictwa bojowego było powstanie obrony przeciwlotniczej.
Na masową skalę lotnictwo wojskowe rozwinęło się w okresie dwudziestolecia międzywojennego (1918-1939). W tym okresie, zarówno lotnictwo cywilne jak i wojskowe ostatecznie wyszło ze swojej „fazy niemowlęcej” i na dobre stało się częścią życia społecznego. Dość powiedzieć w tym kontekście, że to właśnie od tego okresu działa największy na chwilę obecną port lotniczy w Polsce, czyli warszawskie Okęcie (lotnisko zostało otwarte 29 kwietnia 1934 roku).
Okres II wojny światowej i czasy późniejsze są znacznie lepiej znane jeśli chodzi o historię lotnictwa niż czasy wcześniejsze, dlatego nie będę go w tym miejscu omawiał. Zainteresowanych odsyłam bezpośrednio do książki. Wspomnę tylko w tym miejscu, że do zwycięstwa Brytyjczyków w tzw. „Bitwie o Anglię” (lipiec-październik 1940 roku) przyczyniły się w wielkiej mierze informacje pozyskane z radarów i rozbudowanej sieci posterunków obserwacyjnych, które zapewniały 75% prawdopodobieństwo przechwycenie przeciwnika przez poderwane w powietrze własne myśliwce.
Współczesne możliwości lotnictwa
Jak to podaje autor, obecnie największe pole rozwojowe mają w lotnictwie systemy informacyjne, posiadające zdolność prawidłowego interpretowania danych, które pochodzą z zewnętrznych źródeł, uczenia się na ich podstawie oraz wykorzystywania pozyskanej wiedzy, aby wykonywać określone zadania i osiągać stawiane przez operatora cele. W języku potocznym to o czym mówimy nosi nazwę „sztucznej inteligencji”
„Sztuczną inteligencję” planuje się także wykorzystać do zarządzania modułami bojowymi o strukturze chmury. Zakładają one skonfigurowanie lotniczego modułu bojowego w oparciu o platformę bazową (na przykład samolot załogowy), który kontroluje grupę aparatów bezzałogowych wyspecjalizowanych pod kątem realizacji konkretnych zadań (rozpoznanie, walka radio-elektroniczna, fizyczna eliminacja). Tego typu system operuje w środowisku sieciocentrycznym, wymieniając w czasie rzeczywistym informacje z innymi modułami składającymi się na lotnicze ugrupowanie bojowe oraz z własnymi wojskami lądowymi i jednostkami marynarki, utrzymując kontakt ze środkami dalekiego rozpoznania lotniczego oraz satelitami rozpoznawczymi.
Tego typu system lotnictwa wojskowego ma zostać dostarczony amerykańskim sojusznikom wraz z samolotami F-35. Jednym z krajów, który wyraził zainteresowanie zakupem samolotów F-35 jest Polska
Monografia profesora Krzysztofa Kubiaka jest w mojej opinii znakomitą pozycją na temat historii lotnictwa światowego, ponieważ w wielostronny i wieloaspektowy sposób omawia wszystkie najważniejsze zagadnienia z nim związane od jego początków w pierwszych latach XX wieku aż do naszych czasach. Właśnie dlatego gorąco zachęcam do jej lektury!
Wydawnictwo SBM
Ocena recenzenta: 6/6
Konrad Ruzik
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa SBM. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
