Michał A. Piegzik, Bitwa na Morzu Koralowym. Japońska ofensywa i pierwsza w dziejach bitwa lotniskowców
II wojna światowa na Pacyfiku jest tematem bardzo ciekawym, choć w naszym kraju nadal nieco „obcym”. Za sprawą popkultury, ale i wielu publikacji, można dowiedzieć się wiele o amerykańskiej perspektywie tego konfliktu. Efektowne walki lotnictwa morskiego, desanty w malowniczych rejonach wysp Pacyfiku i inne aspekty tej krwawej konfrontacji nadal cieszą się zainteresowaniem wielu czytelników. Ale niekiedy uderzające jest dość jednostronne spojrzenie na ten konflikt. Książka Michała Piegzika przełamuje tę barierę.
Mówi się niekiedy, że historię piszą zwycięzcy. Jest w tym wiele prawdy. Dlatego właśnie rola historyka jest niekiedy tak trudna. Jak obiektywnie przedstawić wydarzenia sprzed dziesiątek czy setek lat, gdy z jakiś powodów znamy tylko jedną perspektywę?
(…) zacząłem uczyć się japońskiego, aby stać się lepszym historykiem i autorem. – napisał Michał Piegzik we wstępie do swojej najnowszej książki, odnosząc się do refleksji nad wcześniejszą publikacją dotyczącą japońskiej perspektywy bitwy na Morzu Koralowym. Autor podjął się ogromnego wysiłku, by do rąk polskich czytelników trafiła książka, która przełamuje jednostronne spojrzenie na ten wątek wojny na Pacyfiku.
Autor
Michał Piegzik jest doktorem nauk prawnych, ale i znakomitym historykiem wojskowości. Jego działalność badawcza została doceniona przez rząd japoński stypendiami naukowymi oraz tytułem profesora na Yokohama National University. Nie ma więc najmniejszych wątpliwości, że autor ma znakomitą wiedzę na temat tytułowej tematyki.
Szerszemu gronu czytelników, jaki również i mi, znany jest z dotychczasowych publikacji na łamach serii „Historyczne bitwy”. Oczywiście jego dotychczasowy dorobek publikacyjny jest szerszy i spotkał się z przychylną opinią wielu czytelników.
Zawartość i wydanie
Książka dotyczy pierwszego w dziejach starcia lotniskowców, do którego doszło w maju 1942 roku na Morzu Koralowym. Jest podzielona na cztery części spajające łącznie osiemnaście rozdziałów, ułożonych chronologicznie.
Praca zawiera mapy i zdjęcia, które są wplecione w tekst. Znajdziemy w niej również aparat krytyczny, choć w samej lektorze nie rzuca się on zanadto w oczy. Jednak w tym miejscu już warto podkreślić fakt, że autor korzystał zarówno ze źródeł amerykańskich jak i japońskich. To nie jedyna, ale bodaj najważniejsza z zalet tej publikacji. Widać wyraźnie, że autor wykonał znakomitą pracę źródłową.
Książka pierwotnie ukazała się w 2025 roku w Stanach Zjednoczonych pod tytułem: „Gamble in the Coral Sea: Japan’s Offensive, the Carrier Battle, and the Road to Midway”. Na polskim rynku ukazała się nakładem Wydawnictwa Znak, w znanej i cenionej przez czytelników w „Czarnej Serii” historycznej.
Tytułem ciekawostki warto dodać, że książka ukazała się w przekładzie autorskim. Ponadto, autor deklaruje, że: Przedłożona polskiemu czytelnikowi praca nie jest jednak tylko przekładem z języka angielskiego, lecz zawiera także niewielkie poprawki i uzupełnienia (…), co oczywiście jest miłym i wartym docenienia gestem w stosunku do polskich czytelników.
Książkę wydano w twardej oprawie. Okładka, jak zwykle w przypadku tej serii wykonana jest bardzo dobrze. Jednocześnie jej dobór jednoznacznie sugeruje to, co autor podkreśla w podtytule i we wstępie: japońska perspektywa na pierwszą bitwę lotniskowców w historii zawsze była w cieniu narracji amerykańskiej.
Nim przejdziemy do podsumowania wypada napisać kilka słów o szczegółach technicznych, choć z punktu widzenia czytelnika niewątpliwie ważnych – czyli indeksach. Pod tym względem publikacja oddana do dyspozycji czytelników jest znakomita.
W książce znajdziemy dziesiątki tabel, w których autor z niemałym pietyzmem odnotowywał szczegóły, wzbogacając narrację jednocześnie nie „psując” jej nadmiarem szczegółów. Czytelnicy poszukujący konkretnych informacji mogą liczyć na liczne pomoce – listę skrótów, map, załączniki dotyczące organizacji obu stron oraz indeks nazwisk.
Ocena
Nie zawahałbym się stwierdzić, że jest to praca naukowa. Ale też jest napisana tak dobrze, że czytelnik stroniący od języka naukowego nie będzie miał żadnego problemu w lekturze. Książka jest napisana naprawdę świetnie. Autor wplótł w tekst liczne ciekawostki.
W najnowszej publikacji Michała Piegzika trudno doszukiwać się istotnych mankamentów. Jeśli już to są one naprawdę nieistotne. Na przykład nieco zaskoczyło mnie użycie sformułowanie „operacyjny”. Jak mniemam sprawa dotyczy zawiłości tłumaczenia w odniesieniu do gotowości bojowej samolotu i tego czy maszyna istotnie była sprawna – jednak to detal.
Istotne jest to, że „Bitwa na Morzu Koralowym” jest napisana po prostu znakomicie. Narracja ułożona jest logicznie, konkretnie i co najważniejsze – ciekawie i przystępnie. Z ogromną przyjemnością odnotowałem, że autor starał się wpleść wątki dotyczące historii opisywanych postaci – jak sam to określił „uczłowieczyć” sylwetki japońskich dowódców. To bardzo ciekawy zabieg. Japonia ma fascynującą historię i trudno byłoby rzetelnie pisać o japońskich oficerach nie przybliżając nieco ich dotychczasowych losów.
Książkę zdecydowanie polecam pasjonatom historii II wojny światowej, a dla osób interesujących się dziejami wojny na Pacyfiku jest to wręcz pozycja obowiązkowa. Znakomity warsztat badawczy, świetny kunszt pisarski i inne, nowe – nieszablonowe spojrzenie na dzieje zmagań japońsko-amerykańskich na Pacyfiku są ogromną wartością tej publikacji.
Autor napisał nieco skromnie: (…) moim zamiarem nie było wyczerpanie tematu ani zasadnicze zrewidowanie narracji tworzonej przez stronę aliancką. Owszem, widać, że nie miał takich zamiarów. Michał Piegzik po prostu ogromnie tę narrację wzbogacił, przybliżając perspektywę japońską szerszemu gronu czytelników.
Wydawnictwo Znak Horyzont
Ocena recenzenta: 6/6
Maciej Kościuszko
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa Znak Horyzont. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
