Londyn podziemny | Recenzja

Londyn podziemny, Peter Ackroyd

Dużą rolę w twórczości Petera Ackroyda zajmuje rodzinny Londyn. Tym razem zabiera czytelników do miejsc, które raczej odpychają niż wywołują chęć ich poznania. Książka odkrywa zupełnie nowy Londyn, ale w jego miejscu można postawić każde inne miasto i spróbować odkryć jego najmroczniejsze tajemnice.

Peter Ackroyd to brytyjski pisarz i krytyk literacki. Autor głośnych i znakomitych książek m.in. o Williamie Blake’u, Karolu Dickensie i T.S. Eliocie. Głęboka znajomość literatury i historii pozwala mu łączyć w swojej prozie różne konwencje, a także faktografię i autentyzm z fikcją. Często wykorzystywanym przez niego motywem jest Londyn, który zajmuje bardzo ważne miejsce w jego twórczości.

Książka Londyn podziemny przenosi czytelnika w zupełnie odmienny świat, o którym bardzo rzadko się myśli stąpając po miejskim bruku. Już początek pierwszego rozdziału poetycznymi metaforami pokazuje nam niezwykłość tej części miasta:

Stąpaj ostrożnie po chodnikach Londynu, chodzisz bowiem po skórze, kamiennym kłębowisku, przykrywającym rzeki i labirynty, tunele i komnaty, strumienie i pieczary. […] Pod twoimi stopami, w pociągach metra, ogromne rzesze pasażerów poruszają się pośród eoceńskiej gliny”.

Autor w trzynastu rozdziałach swojego eseju poświęconemu podziemnemu miastu wyciąga na światło dzienne to, co zwykle schowane jest pod zasłoną ciemności. A przecież każda miejscowość, jak dowodzi, zbudowana jest na ciemności. Nie stanowi jakiejś osobnej, odległej części, ale jest integralna z tym, co na górze. Nie można oddzielić góry od dołu, tak jak sacrum od profanum.

Dowodzi również, odwołując się do historii i mitologii, że podziemna przestrzeń jest miejscem zagrożenia, ale także bezpieczeństwa – może odstraszać, a także przyciągać. Na przykładzie ukochanego Londynu oraz przytaczając dużą ilość źródeł historycznych pokazuje, że dla wielu ten podziemny świat jest tak naprawdę jedynym, który znają i czują się pewnie. Wytworzyła się tam nawet specyficzna grupa zawodowo-społeczna, podziemny lud kanałowych śmieciarzy, poszukiwaczy ukrytych skarbów.

Książka została pięknie wydana, w twardej oprawie; z dużą ilością zdjęć i rycin m.in. katakumb, XIX-wiecznego metra i pracowników kanałów. Nie można traktować jej, jako pracy stricte historycznej. Jednak Ackroyd buduje swoją opowieść na wielu źródłach, odwołując się do badań archeologicznych, a poprzez kolejne epoki: średniowiecze, nowożytność oraz działania w czasie I i II wojny światowej opowiada o życiu i rozwoju tajemnej sfery.

Londyn podziemny stanowi również przewodnik po tym ogromnym mieście. Ackroyd jak zawodowy przewodnik miejski barwnym językiem oprowadza czytelnika po zakamarkach ukrytego na co dzień podziemia, wyciągając na światło dzienne najciekawsze smaczki. Jeżeli zaufamy autorowi i damy się zabrać w miejsca, o których rzadko możemy poczytać w miejskim informatorze czy monografii, zobaczymy że pod Londynem istniał i i istnieje drugi Londyn.

Ocena recenzenta: 6/6

Piotr Burak

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*