Ludzie czerwonego mroku | Recenzja

Jakub Maciejewski, Ludzie czerwonego mroku

Na polskim rynku wydawniczym ukazuje się coraz więcej prac poświęconych dziejom ideologii komunistycznej czy narodzinom państwa bolszewików. W ten nurt wpisuje się wydana w 2017 roku przez krakowskie wydawnictwo „M” praca Jakuba Maciejewskiego – Ludzie czerwonego mroku. Tytułowymi ludźmi są oczywiście komuniści. Czym inspirowali się bolszewicy? Jak rozwijała się myśl marksistowska i jakie były jej interpretacje? Na ile komuniści rosyjscy byli „wierni” koncepcjom Marksa? Dlaczego przyjęto takie a nie inne założenia tworząc „państwo robotników i chłopów” w Rosji? Jakub Maciejewski wiedzie czytelnika przez meandry rozwoju myśli politycznej, która zrodziła niebywale groźny eksperyment społeczny – komunizm.

Najważniejszą informacją jaką czytelnik powinien uwzględnić sięgając po „Ludzi czerwonego mroku” jest fakt, że autor publicystą, więc jego praca ma charakter popularnonaukowy. Niemniej nie rzutuje to znacząco na treść. Zawarte w niej informacje i wnioski są bardzo ciekawe, a dla laików mogą być bardzo pouczające. Autor w przystępny i ciekawy sposób opisał jak w dziejach ludzkości kiełkowało i rozwijało się marzenie o raju na ziemi – utopii. W kolejnych rozdziałach swojej pracy autor prezentuje jak marzenia o równości i wspólnym szczęściu przekształciły się w ideologię, która w tak dotkliwy i tragiczny sposób doświadczyła miliony ludzi. Oczywiście naukowiec zajmujący się szeroko rozumianą historią idei nie znajdzie w tej pracy przełomowych wniosków czy niepublikowanych dotychczas dokumentów. Pewne porównania czy odniesienia mogą się wydawać w pracy dyskusyjne, nie brakuje również uproszczeń. Mimo to, książka Jakuba Maciejewskiego stanowi ciekawe, syntetyczne ujęcie opisywanej w niej problematyki, którego największym walorem jest to, że jest przystępne dla każdego czytelnika – niezależnie od stopnia wiedzy o temacie.

Na niemal trzysta dziewięćdziesiąt stron składa się łącznie dziewięć rozdziałów tematycznych dotyczących historii myśli marksistowskiej, jej ewolucji i kolejnym interpretacjom. Zasadniczą część książki stanowią rozdziały poświęcone samej rewolucji w Rosji, krzepnięciu władzy bolszewików oraz skutkom decyzji podejmowanych przez kremlowskich dygnitarzy. Podejmowane są kwestie krwawego terroru, wielkiego głodu, kolektywizacji i innych kluczowych zagadnień dla historii sowieckiego totalitaryzmu. Jak zaznaczyłem wcześniej, praca zawiera wiele uproszczeń i skrótów myślowych. Niektóre wnioski dotyczące neomarksizmu są wręcz kontrowersyjne (np. porównywanie organizacji zrzeszających osoby homoseksualne do komunistycznej Międzynarodówki). Autor poruszając problematykę mniejszości seksualnych czy rozwoju koncepcji feminizmu niepotrzebnie zagłębił się w bardzo obszerną i skomplikowaną problematykę, która zasługuje raczej na odrębną monografię. Wybiórcze podejście do tej problematyki sprawia, że autor kwestię neomarksizmu jedynie sygnalizuje, nie omawiając wielu istotnych aspektów czy organizacji. W tym kontekście, ostatni rozdział stanowi istotną wadę w całości, niewątpliwie ciekawej pracy.

Książka nie posiada bibliografii, choć autor wielokrotnie odwołuje się do takich autorytetów światowej sowietologii jak na przykład profesor Richard Pipes. Przywołuje koncepcje wielu wybitnych myślicieli antyku, średniowiecza, oświecenia, wieńcząc swoje rozważania interpretacjami, które narodziły się w XIX wieku. Na końcu pracy zawarto spis treści i bardzo pomocny indeks osób. Jest to wielki plus ponieważ wskazana wyżej mnogość zagadnień i interpretacji doktryny komunistycznej wiąże się z przywoływaniem wielu, często mało znanych postaci. Wielką zaletą pracy jest jej aspekt edycyjny. Bardzo ciekawe i trafnie dobrane ilustracje oraz bardzo przystępna czcionka, niewątpliwie stanowią zaletę tej książki. Projekt okładki zwraca uwagę i również został bardzo trafnie dopasowany do treści.

Książka Jakuba Maciejewskiego jest niewątpliwie interesująca. Zawiera zwięzłe, zrozumiałe i często bardzo trafne konkluzje. Z tego względu polecam ją szczególnie osobom zamierzającym dopiero zaznajomić się z prezentowaną w niej tematyką. Choć oceny autora niekiedy bywają bardzo odważne, i w tym sensie praca odbiega od akademickich metod „uprawiania” nauki, z pewnością zasługuje na uwagę osób chcących uniknąć szczegółowych rozważań zawartych opracowaniach naukowych poświęconych analogicznej tematyce.

Wydawnictwo: M

Ocena recenzenta: 4/6

Maciej Kościuszko

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*