Mariusz Kolmasiak, Niepokorny. Profesor Zbigniew Wójcik – patriota, strażnik pamięci Piłsudskiego, historyk
Biografia Zbigniewa Wójcika prowadzi przez kolejne doświadczenia polskiego XX wieku zapisane w życiorysie historyka, uczestnika konspiracji i badacza dziejów Rzeczypospolitej. Monumentalna książka Niepokorny. Profesor Zbigniew Wójcik – patriota, strażnik pamięci Piłsudskiego, historyk autorstwa Mariusza Kolmasiaka rekonstruuje drogę życiową uczonego, który łączył pracę naukową z aktywnością publiczną oraz zaangażowaniem w podtrzymywanie tradycji piłsudczykowskiej.
Początkowe rozdziały biografii prowadzą do rodzinnego domu Zbigniewa Wójcika oraz do kręgu środowisk związanych z Józefem Piłsudskim. Autor opisuje realia dorastania w Warszawie oraz kontakty rodzinne z otoczeniem Marszałka. W książce pojawia się również wątek zamieszkania w pobliżu Belwederu oraz znajomości z córkami Piłsudskiego, które wprowadzały młodego Wójcika w atmosferę środowiska piłsudczykowskiego.
Narracja następnie obejmuje lata szkolne i edukację w warszawskim gimnazjum im. Stefana Batorego. Kolejne rozdziały prowadzą przez okres okupacji niemieckiej. Spis treści wskazuje rozbudowane partie dotyczące działalności konspiracyjnej, funkcjonowania Polskiego Państwa Podziemnego oraz udziału Wójcika w powstaniu warszawskim.
Po zakończeniu wojny bohater biografii rozpoczął studia historyczne i stopniowo budował pozycję w środowisku naukowym. Kolmasiak opisuje kolejne etapy tej drogi: pierwsze publikacje, przygotowanie rozprawy doktorskiej, habilitację oraz dalszy rozwój kariery akademickiej.
W książce pojawiają się również szczegółowe informacje dotyczące pracy Wójcika w instytucjach naukowych i archiwalnych. Jednym z ważnych miejsc działalności uczonego stał się Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk. Biografia pokazuje także jego aktywność w środowisku akademickim: udział w konferencjach, wykładach oraz przedsięwzięciach badawczych.
Znacząca część publikacji poświęcona została dorobkowi naukowemu Zbigniewa Wójcika. Autor omawia obszary jego zainteresowań badawczych, które koncentrowały się na historii nowożytnej, szczególnie na dziejach XVII-wiecznej Rzeczypospolitej.
Kolmasiak przedstawia również prace dotyczące szerzej rozumianej historii Polski oraz postaci związanych z jej dziejami politycznymi. Osobny fragment książki dotyczy badań Wójcika nad Józefem Piłsudskim i epoką, w której działał Marszałek.
Biografia obejmuje również działalność publiczną bohatera. Autor opisuje postawę Wójcika w realiach Polski Ludowej oraz jego relacje ze środowiskami opozycyjnymi i niepodległościowymi.
W książce pojawiają się rozdziały dotyczące okresu określanego jako „karnawał Solidarności”, a także wydarzeń związanych ze stanem wojennym i funkcjonowaniem środowiska naukowego w tamtych latach.
Istotny wątek publikacji stanowi działalność Wójcika na rzecz utrwalania pamięci o Józefie Piłsudskim. Kolmasiak opisuje jego udział w inicjatywach upamiętniających Marszałka oraz kontakty ze środowiskami pielęgnującymi tradycję piłsudczykowską.
Książka przedstawia również inicjatywy związane z obecnością postaci Piłsudskiego w przestrzeni publicznej oraz działalność instytucji zajmujących się badaniem i popularyzacją historii obozu piłsudczykowskiego.
Publikacja liczy 840 stron i została opracowana jako obszerna biografia naukowa. Oprócz narracji historycznej zawiera rozbudowany aparat naukowy obejmujący bibliografię, indeks osób oraz indeks nazw geograficznych.
Książka Mariusza Kolmasiaka przynosi rozległą biografię Zbigniewa Wójcika – historyka, archiwisty oraz uczestnika życia intelektualnego powojennej Polski. Narracja prowadzi przez kolejne etapy jego drogi: młodość w środowisku piłsudczykowskim, doświadczenia wojenne, rozwój kariery naukowej oraz aktywność publiczną.
Rozbudowana struktura publikacji oraz obszerny aparat naukowy pokazują skalę materiału źródłowego wykorzystanego w pracy nad biografią uczonego. Jest to dzieło potężne, kompletne i wspaniałe.
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 6/6
Agnieszka Cybulska
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
