„Mela Muter. Biografia” Sylwii Zientek przedstawia życie i działalność jednej z najważniejszych polskich malarek związanych z paryskim środowiskiem artystycznym pierwszej połowy XX wieku. Publikacja obejmuje zarówno rozwój jej twórczości, jak i historyczne, społeczne oraz kulturowe uwarunkowania, w których kształtowała się jej kariera.
Mela Muter, właściwie Maria Melania Klingsland, urodziła się w 1876 roku w Warszawie, w rodzinie zasymilowanych polskich Żydów. Dorastała w okresie zaboru rosyjskiego, w środowisku warszawskiego mieszczaństwa. Jej dzieciństwo, edukacja oraz sytuacja kobiet podejmujących pod koniec XIX wieku działalność artystyczną stanowią istotny punkt wyjścia do przedstawienia dalszych wyborów życiowych i zawodowych malarki.
Istotną część książki zajmuje działalność Muter we Francji. Artystka uczestniczyła w paryskim życiu artystycznym, wystawiała swoje prace i utrzymywała kontakty z przedstawicielami środowiska malarskiego, literackiego i intelektualnego. Sylwia Zientek szeroko przedstawia funkcjonowanie Montparnasse’u oraz międzynarodowego środowiska artystów działających w Paryżu w pierwszych dekadach XX wieku.
Autorka omawia również pozycję kobiet w ówczesnym świecie sztuki. Krytycy wielokrotnie określali twórczość Muter jako „męską”, odnosząc się do siły ekspresji, sposobu przedstawiania postaci i podejmowanej tematyki. Sama malarka sprzeciwiała się podobnym klasyfikacjom oraz ograniczaniu twórczości kobiet do odrębnej kategorii artystycznej.
W publikacji ważne miejsce zajmuje analiza dorobku malarskiego Muter. Zientek przedstawia rozwój jej warsztatu, sposób pracy, znaczenie rysunku, stosowane rozwiązania kolorystyczne oraz tematykę portretów, pejzaży i martwych natur. Omawia także związki pomiędzy działalnością artystyczną Muter a środowiskami i miejscami, w których przebywała.
Biografia obejmuje również liczne podróże artystki. Muter pracowała między innymi na południu Francji i w Hiszpanii. Pobyt w Saint-Tropez, Collioure, Prowansji oraz innych miejscowościach dostarczał jej nowych tematów malarskich i wpływał na zakres podejmowanych motywów.
Sylwia Zientek wykorzystała szeroki materiał źródłowy. W książce pojawiają się dokumenty archiwalne, korespondencja, wspomnienia, materiały prasowe, katalogi wystaw i opracowania dotyczące środowiska artystycznego. Bibliografia obejmuje między innymi materiały z Archiwum Meli Muter w Bibliotece Polskiej w Paryżu oraz Muzeum Uniwersyteckim w Toruniu. Autorka korzysta także z listów Muter do Rainera Marii Rilkego, Raymonda Lefebvre’a, Leopolda Gottlieba i Josette Bournet. Pozwala to przedstawić działalność Muter w szerokim kontekście źródłowym. Obok informacji dotyczących kariery artystycznej pojawiają się kwestie rodzinne, relacje osobiste, sytuacja materialna, działalność społeczna i polityczna, doświadczenia dwóch wojen światowych oraz problemy związane z funkcjonowaniem artystki na emigracji.
Publikacja pokazuje również proces kształtowania i późniejszej recepcji twórczości Muter. Za życia jej prace były prezentowane na wystawach i omawiane przez polską oraz francuską krytykę. W kolejnych dekadach zainteresowanie jej dorobkiem zmieniało się. Współcześnie dzieła artystki znajdują się w zbiorach muzealnych i kolekcjach prywatnych, są prezentowane na wystawach oraz pozostają obecne na rynku sztuki.
Książka czeka na Ciebie tutaj:
„Mela Muter. Biografia” jest obszerną publikacją poświęconą życiu, twórczości i środowisku artystycznemu malarki. Sylwia Zientek rekonstruuje jej biografię na podstawie rozbudowanej dokumentacji źródłowej, uwzględniając zarazem historię sztuki, pozycję kobiet w środowisku artystycznym oraz realia społeczne i polityczne końca XIX i XX wieku.
