Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa ma na celu poprawę sytuacji związanej z czytelnictwem w Polsce, koncentrując się na wzmocnieniu roli bibliotek publicznych, szkolnych oraz pedagogicznych. Te instytucje mają stać się niezbędnymi elementami życia społecznego, pełniąc funkcję punktów dostępu do kultury, wiedzy i informacji, a także odgrywać rolę w aktywizowaniu życia społecznego w społecznościach lokalnych.
W czwartek, 13 lutego 2025 roku, podczas konferencji prasowej, szefowa Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (MKiDN), Hanna Wróblewska, ogłosiła rozpoczęcie prac nad Narodowym Programem Rozwoju Czytelnictwa 3.0.
Jest to kontynuacja rządowych działań, mających na celu poprawę sytuacji na rynku książki oraz wzrost poziomu czytelnictwa w Polsce. Program ten, zgodnie z zapowiedzią, będzie obejmował szerokie zmiany i inwestycje, które mają na celu poprawę funkcjonowania rynku książki oraz wspieranie twórczości literackiej.
Tworzenie zespołu ds. literatury i rynku książki
W ramach przygotowań do realizacji Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 3.0 powstał specjalny zespół, który ma za zadanie opracowanie zmian, które wpłyną na poprawę rynku książki.
Zespół składa się z przedstawicieli różnych organizacji związanych z rynkiem literackim, w tym Agaty Diduszko-Zyglewskiej, przewodniczącej i przedstawicielki MKiDN, Edyty Wiśniowskiej, sekretarz zespołu, oraz innych ekspertów, w tym Grzegorza Jankowicza z Instytutu Książki, Magdaleny Hajduk-Dębowskiej z Polskiej Izby Książki, Jacka Dehnela z Unia Literacka, Rafała Lisowskiego ze Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, Jerzego Woźniakiewicza z Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich oraz Łukasza Zycha ze Stowarzyszenia Księgarzy Polskich.
Jak zaznaczyła Wróblewska, zespół ten obejmuje różne segmenty rynku literackiego – od autorów, przez wydawców, aż po dystrybutorów książek. Celem tej szerokiej reprezentacji jest stworzenie kompleksowego planu, który uwzględnia wszystkie aspekty branży literackiej. Minister dodała:
Mamy nadzieję, że takie holistyczne podejście do problemów pomoże nam wypracować rekomendacje, które doprowadzą do poprawy rynku książki i środowiska piśmienniczego, a także do wzrostu poziomu czytelnictwa.
Minister zwróciła uwagę na to, że często opinie w obrębie rynku literackiego bywają sprzeczne, dlatego ważne jest, by środowisko literackie wspólnie pracowało nad rozwiązaniami. Tylko w ten sposób, poprzez konsensus, możliwe będzie stworzenie spójnych rekomendacji, które następnie będą mogły zostać wdrożone przez MKiDN oraz inne instytucje rządowe. Jak zaznaczyła Hanna Wróblewska:
Często głosy płynące z tego pola są wzajemnie sprzeczne, więc dobrze będzie, jeśli to pole literackie wspólnie wypracuje rekomendacje, które my jako ministerstwo, jako rząd, będziemy wprowadzać.
Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa – kontynuacja i nowe cele
Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa jest wieloletnim projektem, który już od kilku lat wspiera rozwój rynku książki w Polsce. Program rozpoczął się w 2016 roku i trwał do 2020 roku, z budżetem wynoszącym prawie 700 mln zł.
Druga edycja tego programu obejmowała lata 2021-2025 i miała jeszcze wyższy budżet – 1,1 miliarda złotych. Hanna Wróblewska podkreśliła, że po tylu latach realizacji programu, udało się zidentyfikować pewne trudności oraz obszary, które wymagają usprawnienia. Przykładem są inwestycje infrastrukturalne, które postępują zbyt wolno, a także potrzeba wzmocnienia działań w zakresie infrastruktury związanej z książkami i czytelnictwem.
Minister zaznaczyła, że w ramach tego programu zostaną przeprowadzone prekonsultacje środowiskowe, których celem jest zebranie opinii na temat dotychczasowych działań oraz możliwych nowych inicjatyw. Na ich podstawie odbędzie się ewaluacja, czyli ocena dotychczasowej edycji programu. Następnie zostaną opracowane założenia do kolejnej edycji, której celem będzie dalsza poprawa sytuacji na rynku książki i wzmocnienie działań na rzecz czytelnictwa.
Otwarte konsultacje i przyszłość programu
Jak podkreśliła minister, program nie tylko będzie się rozwijał, ale również będzie regularnie poddawany ewaluacji. Każdy, kto będzie chciał uczestniczyć w konsultacjach, będzie miał taką możliwość, zarówno w ramach oficjalnych konsultacji środowiskowych, jak i międzyresortowych.
Celem ministerstwa jest nie tylko zrealizowanie Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa 3.0, ale także kontynuowanie programu, aby kolejne edycje nie były ostatnimi, ponieważ – jak oceniła Hanna Wróblewska – program ten jest wciąż bardzo potrzebny.
Źródło: PAP
bdh/cc
