Różne sposoby nawiązywania do kultury słowiańskiej we współczesnej muzyce

W kręgu kultury słowiańskiej

Słowianie  to lud indoeuropejski, posługujący się językiem słowiańskim. Wszyscy Słowianie mają wspólne pochodzenie, pomimo, iż do dziś w kręgach naukowych ścierają się ze sobą dwie teorie: autochtoniczna i allochtoniczna. Ta pierwsza zakłada, iż Słowianie zamieszkiwali teren dzisiejszych Karpat i Sudetów niejako „od zawsze”. Według drugiej przybyli oni na te tereny dopiero we wczesnym średniowieczu (możliwe że z terytorium Ukrainy)[7]. Słowianie zamieszkiwali różne terytoria, spotykamy ich zarówno na terytorium dzisiejszej Polski, Rusi czy Czech, ale także na Słowacji, Węgrzech, w Chorwacji itd. Przez długi czas sądzono, że pomimo tego rozbicia mieli oni podobne zwyczaje, wierzenia i obrzędy. Dziś coraz częściej zaznacza się różnice w kulturze poszczególnych grup.  Słowianie zajmowali się głównie uprawą i rybołówstwem oraz łowiectwem. Wykształciły się także zajęcia związane z rzemiosłem. Początkowo jedyny handel jaki istniał dla Słowian, to handel wymienny w obrębie plemienia. Z czasem jednak udało im się nawiązać kontakty handlowe z Celtami, głównie na Śląsku i w Małopolsce. Podstawową grupą społeczną była rodzina, złożona z rodziców z dziećmi, dziadków , a czasem także innych krewnych. Świadczą o tym wydobyte i zrekonstruowane przez archeologów specyficzne domy mieszkalne.  Każda rodzina była w mniejszym lub większym stopniu samowystarczalna i sama potrafiła zadbać o swoje potrzeby. W okresie kultury łużyckiej praktycznie nie wykształciły się podziały społeczne. Charakterystyczny dla tego okresu stał się obrządek ciałopalny, mający związek z wierzeniami religijnymi. Obrządek ten świadczył raczej o zmianach w wyobrażeniu świata pozagrobowego, a nie o zaniechaniu wcześniejszego kultu zmarłych.  Z czasem popularny kult ziemi zaczął zanikać, ustępując miejsca sile przyrody – w tym głównie słońcu. O fakcie, że słońce było głównym przedmiotem kultu świadczyć mogą m.in. znalezione figurki ptaków.[8] Największym problemem w rekonstrukcji życia i kultury Słowian jest praktycznie całkowity brak źródeł do tego okresu. Archeolodzy odkryli naczynia i figurki kultowe, jednak wiele z nich odkryto już w stanie uszkodzonym. Początkowo prawdopodobnie Słowianie nie czcili aż tylu bogów. Z czasem jednak, gdy zachodziła taka potrzeba, tworzyli nowych. W ten sposób panteon bogów stopniowo rozrastał się. Dodatkowo dość prosty styl życia i ograniczone wymagania dawały ludziom tamtych czasów sporo wolnego czasu, który mogli poświęcić sztuce. W ten sposób zaczęły pojawiać się pierwsze wyobrażenia bogów, tworzone z drewna i metalu. Starano stworzyć się jak największe posągi i przez rozmiar oddać wielkość i potęgę bogów. Obchodzono także liczne święta ku czci bogów. Ciekawostką jest, że nawet Jan Długosz żyjący XV wieku twierdził, że za jego czasów wciąż obchodzono święta pogańskie. Pokazuje to jak mocno osadzone w polskiej tradycji były zwyczaje słowiańskie.[9]

Muzyka Słowian?

Jak już wspomniałam, największym problemem w odtwarzaniu kultury i religii Słowian jest prawie całkowity brak źródeł pisanych pochodzących z tego okresu. Nie przeszkadza to jednak licznym grupom muzycznym w śmiałym nawiązywaniu do obrzędów, rytuałów i kultów słowiańskich. Przykładem takich odwołań mogą być m.in. piosenki zespołów Percival i Othalan. Grupy te, pomimo, iż złożone z osób jedynie zainteresowanych historią, a nie zajmujących się nią zawodowo, starają się jak najbardziej trzymać prawdy historycznej. Na stronie zespołu Percival możemy przeczytać: (…)Percival swoją muzyką, na która składają się utwory ludowe, a także kompozycje zespołu, przekazuje klimat i atmosferę wczesnego średniowiecza, przenosi słuchaczy w świat naszych przodków.(…)Opieramy się na dostępnych nam źródłach i przychylnych radach fachowców – historyków i archeologów. Co ważne używamy też instrumentów będących rekonstrukcją lub repliką instrumentów, które istniały w tamtych czasach. Opieramy się także na jak najstarszych, zachowanych słowiańskich pieśniach, które często noszą w sobie ziarno prawdy o czasach, które odtwarzamy. Wykorzystujemy poezję rodzimowierczą, podania, legendy, bajki.(…)[10] Jak widać, zespoły te kładą nacisk mimo wszystko na autentyczność. Przeciętny, nieznający się na kulturze pogańskiej odbiorca, otrzyma podstawowe informacje o obyczajach przodków. Na pewno jest to sposób propagowania wiedzy historycznej. Często zdarza się, że osoba wcześniej niezajmująca się historią, zainteresowana muzyką, postanowi pogłębić swoją wiedzę.