Pod pozornie zwyczajnym spacerem po leśnych zboczach kryła się historia warta fortunę i opowieść pełna niedopowiedzeń. Skarb w pobliżu Dvora Kralove, natrafiony przypadkiem przez dwóch turystów, okazał się jednym z najcenniejszych odkryć archeologicznych ostatnich lat – blisko 600 złotych monet i biżuteria ukryte w metalowych pojemnikach nieopodal czesko-polskiej granicy. Choć znalezisko zafascynowało badaczy i przyciągnęło tłumy do muzeum w Hradcu Králové, nadal nie wiadomo, kim był tajemniczy właściciel kosztowności i dlaczego nigdy po nie nie wrócił. Skarb nie tylko zachwyca blaskiem złota, ale też stawia pytania, na które historia może nigdy nie udzielić pełnej odpowiedzi.
Zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od polskiej granicy miało miejsce jedno z najbardziej intrygujących odkryć archeologicznych ostatnich lat. W Muzeum Wschodnich Czech w Hradcu Kralove udostępniono właśnie publiczności imponującą kolekcję złotych monet, biżuterii i pozłacanych przedmiotów – wszystkie one wchodzą w skład skarbu w pobliżu Dvora Kralove, odkrytego przypadkowo przez turystów spacerujących po lesie na zboczu góry Zwicziny. Wartość znaleziska, którego masa przekraczała 7 kg, oszacowano na ponad 300 tysięcy euro.
Do sensacyjnego odkrycia doszło w lutym 2025 roku, jednak dopiero po kilku miesiącach intensywnych analiz historycy, archeolodzy i numizmatycy z muzeum w Hradcu Kralove byli gotowi zaprezentować zbiory szerszej publiczności. Eksponaty – obejmujące niemal 600 złotych monet, kilkanaście tabakier, łańcuszki, bransolety i pozłacane papierośnice – zostały odnalezione w metalowych pojemnikach, ukrytych pod stosami kamieni. Wszystko wskazuje na to, że skarb pozostawał ukryty przez blisko stulecie.
Skarb w pobliżu Dvora Kralove – co wiadomo o jego pochodzeniu?
Zaraz po odnalezieniu skarbu w pobliżu Dvora Kralove, sprawą zajęli się eksperci z Muzeum Wschodnich Czech. Jednym z pierwszych badaczy, który miał okazję ocenić zawartość znaleziska, był Vojtěch Bradla – numizmatyk i pracownik muzeum. Jak przyznał w rozmowie z mediami, to, co ujrzeli po otwarciu żelaznego pudełka, przerosło ich oczekiwania. Nie spodziewaliśmy się niczego podobnego – to była prawdziwa sensacja archeologiczna – mówił Bradla.
Specjaliści rozpoczęli dokładne analizy nie tylko samych przedmiotów, lecz również miejsca ich ukrycia. Ustalono, że kosztowności znajdowały się pod ziemią od mniej niż 100 lat. Nadal jednak nie udało się jednoznacznie ustalić, kto je zakopał ani dlaczego. Ze względu na położenie – blisko dawnej granicy między Czechosłowacją a Krajem Sudeckim – możliwych scenariuszy jest kilka. Skarb mógł należeć do:
- Czecha, który w wyniku okupacji w 1938 roku został zmuszony do ucieczki;
- Niemca, który po 1945 roku ukrył swój majątek w obawie przed wysiedleniem;
- rodziny żydowskiej, starającej się ocalić swój dorobek przed nazistowską konfiskatą.
Skarb w pobliżu Dvora Kralove i jego niezwykła zawartość
Zawartość znaleziska zachwyciła zarówno badaczy, jak i miłośników historii. Pośród odnalezionych przedmiotów znajdowało się blisko 600 złotych monet pochodzących z różnych krajów – m.in. z Francji, Belgii, Turcji i państw bałkańskich. Najstarsze z nich wybito w 1808 roku, a najmłodsze datowane były na rok 1915. Taki rozstrzał czasowy jeszcze bardziej komplikuje identyfikację właściciela.
Wśród kosztowności znajdowały się także:
- pozłacane tabakierki o misternie zdobionych pokrywach,
- bransolety i łańcuszki ze złota wysokiej próby,
- srebrne papierośnice pokryte złotem.
Wszystkie przedmioty nosiły wyraźne ślady użytkowania – co, jak podkreślił archeolog Miroslav Novák, wyklucza możliwość, że zostały one skradzione np. jubilerowi. Nie były to nowe przedmioty z witryn sklepowych, lecz rzeczy należące do kogoś konkretnego – użytkowane, przechowywane, a później ukryte – tłumaczył badacz.
Skarb w pobliżu Dvora Kralove – prace archeologiczne na miejscu znaleziska
Już na przełomie lutego i marca zespół archeologów z Muzeum Wschodnich Czech w Hradcu Králové udał się ponownie w rejon góry Zwicziny, by dokładnie zbadać teren, w którym znaleziono skarb. Chodziło nie tylko o zebranie ewentualnych dodatkowych przedmiotów, ale też o analizę kontekstu archeologicznego – warstw ziemi, osadów i możliwych śladów wcześniejszej działalności ludzkiej.
Jak poinformował Miroslav Novák, badacze nie odnaleźli już żadnych dodatkowych artefaktów. Ze względu na charakter znaleziska należy założyć, że była to sytuacja wyjątkowa i że nic więcej nie zostanie odkryte – powiedział w rozmowie z czeskimi mediami. Jednocześnie potwierdził, że kosztowności zostały ukryte intencjonalnie, a nie przypadkiem porzucone czy zapomniane.
Zespół badaczy podkreślił, że miejsce znaleziska nie nosiło śladów wcześniejszego grabienia czy niszczenia – co wskazywało na dobrze przemyślane i skutecznie przeprowadzone ukrycie kosztowności. Obecność puszki i żelaznego pudełka sugerowała, że ich właściciel zadbał o zabezpieczenie skarbu przed wilgocią i korozją, co tłumaczy świetny stan zachowania wielu z przedmiotów.
Muzealna ekspozycja i wartość znaleziska
Zarówno wartość historyczna, jak i finansowa odkrycia jest niebagatelna. Według wstępnych szacunków, skarbu w pobliżu Dvora Kralove może być wart ponad 300 tysięcy euro, czyli około 1,3 miliona złotych. Zgodnie z czeskim prawem, wszystkie przedmioty tego typu stają się własnością lokalnych władz samorządowych, które mogą zdecydować o nagrodzeniu znalazców. W tym przypadku mówi się o wypłacie nawet do 10 procent wartości skarbu – co dla dwóch turystów oznaczałoby nagrodę rzędu kilkudziesięciu tysięcy euro.
Znalezisko zostało przekazane do Muzeum Wschodnich Czech w Hradcu Králové, gdzie po trzech miesiącach szczegółowych analiz i konserwacji, eksponaty trafiły na wystawę. Ekspozycja, otwarta pod koniec kwietnia, cieszy się ogromnym zainteresowaniem – nie tylko wśród lokalnych mieszkańców, ale także turystów z Polski i Niemiec.
Muzeum przygotowało specjalną salę ekspozycyjną, w której prezentowane są:
- złote monety z różnych epok i krajów,
- tabakierki i papierośnice wraz z opisem stylistyki i technik jubilerskich,
- interaktywna mapa ilustrująca przypuszczalne trasy, jakimi przedmioty mogły trafić w okolice Dvora Kralove,
- oraz film dokumentalny o odkryciu i badaniach terenowych.
Źródło: Muzeum východních Čech v Hradci Králové
Fot. Muzeum východních Čech v Hradci Králové/Facebook
