Spór o średniowiecze. Z rozważań nad tożsamością kulturową Europy | Recenzja

Anna M. Brzezińska, Spór o średniowiecze. Z rozważań nad tożsamością kulturową Europy. Jacques Le Goff, Jerzy Kłoczowski, Aron Guriewicz

 Le Goff, Kłoczowski i Guriewicz. Co łączy tych trzech historyków? Ukazanie średniowiecza jako epoki, która miała ważny wpływ na późniejsze kształtowanie się systemu wartości całej Europy. Średniowiecza fascynującego, które przełamałoby stereotyp pojmowania tej epoki jako „wieków ciemnych”.

Recenzowana książka, na co wskazuje sama Autorka, stanowi pisemną próbę ukazania dorobku naukowego czołowych mediewistów XX wieku, wywodzących się z różnych środowisk uczelnianych oraz różnych państw. Książka składa się czterech rozdziałów, począwszy od biografii intelektualnych wspomnianych w tytule uczonych. Lektura jest interesująca, gdyż Autorka użyła metody porównawczej nie wykładając na sucho ważniejszych faktów z ich życiorysów.  Porównała także trzy ośrodki naukowe: francuski, polski oraz rosyjski.

Następnie Brzezińska przedstawiła sposób, w jaki kultywowano pamięć o wiekach średnich w XIX i XX stuleciu. Poruszyła kwestię ram czasowych średniowiecza i zwróciła uwagę na to, że społeczeństwo średniowieczne zbudowało własny model światopoglądowy. Nie był on nieudaną kopią dziedzictwa starożytnego, jak próbowano w kolejnych wiekach je podsumowywać. Ponadto przeanalizowała wybrane kategorie opisu średniowiecza w refleksji bohaterów książki.

Warto zaznaczyć, że trzej uczeni pozostawali pod wpływem jednej z ważniejszych szkół historycznych, skupionej wokół francuskiej redakcji Annales. Powiązani z nią byli tacy wybitni historycy jak Marc Bloch czy Fernand Braudel. Puentą ich dociekań naukowych stała się teza, że średniowiecze symbolizuje klucz do poznania genezy współczesnego systemu wartości.

Książka niewątpliwie stanowi intelektualną ucztę dla zawodowych historyków, niemniej jednak zwykłemu czytelnikowi może przysporzyć nieco kłopotu, szczególnie tematyki dorobku historiografii europejskiej, która została napisana językiem ściśle naukowym. Nic dziwnego, gdyż publikacja ta jest rozprawą doktorską Autorki. Warto nadmienić, że aktualnie jest ona adiunktem w Katedrze Historii Historiografii i Nauk Pomocniczych Historii Uniwersytetu Łódzkiego, gdzie prowadzi dalsze badania naukowe.

Dodatkową pomocą w zagłębieniu się w tradycję historiograficzną ukształtowaną między innymi myślą Le Goffa, Kłoczowskiego i Guriewicza stanowi zamieszczona na końcu bogata bibliografia. Zawiera ona zarówno wykaz źródeł rękopiśmiennych oraz drukowanych, jak i listę opracowań naukowych.

Reasumując, wielu ludziom średniowiecze kojarzy się z epoką królów, mnichów i rycerzy. Trudno temu nie zaprzeczyć, ale w ujęciu długiego trwania można rzec, że była to epoka barwna w swej różnorodności. Epoka, w której obok tradycji lokalnej trwał szacunek także do tego, co było odmienne.

Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

Ocena recenzenta: 6/6

Ewelina Kazienko

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*