Wojciech Roszkowski, Świat Apostołów
Wojciech Roszkowski, chyba najbardziej obecnie znany polski historyk, zajmujący się propagowaniem polskich dziejów, a także kultywowaniem naszej chrześcijańskiej spuścizny, tym razem zaprasza nas do świata w którym żyli i funkcjonowali pierwsi apostołowie chrześcijaństwa. Zabrakło już Jezusa, i nasi bohaterowie muszą zmierzyć się z wszystkimi trudnościami, organizacyjnymi, politycznymi, religijno-ideologicznymi, aby rozpowszechnić Jego nauki.
A jak się okazuje, wszystko sprzysięgło się przeciwko nim. Mimo tego, świadomi znaczenia przesłania Chrystusa, potrafią przezwyciężyć zniechęcenie i nawarstwiające się problemy, czasem ponosząc za to największą cenę – własnego życia.
Publikacja wciąga już od pierwszych stron i przez całą lekturę utrzymuje poziom. Choć pod pewnymi względami, pewne aspekty ówczesnych dziejów, mogą wydawać się czytelnikowi źle dopasowane, warto dać Autorowi kredyt zaufania, aby później móc odkryć to, co chciał nam przekazać.
Świat, w którym głoszono „Dobrą Nowinę”
A jak wyglądał ówczesny, z wiadomych przyczyn, głównie rzymski świat? To czasy nieopisanej potęgi, okrucieństwa bez granic, rozwiązłości i innych przywar ludzkiego życia, licznych wojen, konfliktów cywilizacyjnych, różnych ruchów religijnych wyrastających z fermentu panującego w opisywanym czasie.
Jak w takich warunkach głosić naukę o ubóstwie, moralności, jedynym Bogu i Jego Synu, który przyszedł odkupić całą ludzkość? Jak się okazało, jednak się da. Gdyby nie ich poświęcenie, i rzucenie „się z motyką na słońce”, historia świata mogłaby wyglądać zupełnie inaczej. Na pewno ubożej.
Smak dawnych czasów
Książka jest przepiękna pod względem graficznym. Znajdziemy w niej cały ogrom reprodukcji dzieł poruszających kwestie chrześcijańskiego dziedzictwa na przestrzeni wieków. Zobaczyć możemy tutaj nie tylko wczesnośredniowieczne mozaiki bizantyjskie, ale i obrazy renesansowych czy barokowych geniuszy pędzla.
Wszystko świetnie komponuje się z treścią książki, dodając jej życia, powabu, przez co tekst Autora, zdaje się nabierać jakiegoś żywszego znaczenia. Znajdziecie tutaj ryciny przedstawiające miejsca, które opisywane są w książce – na przykład Olimpię, górę Idę na Krecie, a nawet wizerunki władców chińskich. Dosłownie – niemały rarytas.
W publikacji można znaleźć wiele fragmentów tekstów źródłowych, które mocno wzbogacają wartość naukową tej książki. Choć nie do końca podzielam opinię Autora, jakoby chrześcijaństwo upadało, raczej jest w kolejnej przebudowie, zgadzam się, że nasza kultura, zarówno europejska, jak i światowa, byłaby bardzo uboga bez tej religii.
Świat Apostołów
Bardzo podobało mi się dopasowanie fragmentów z Dziejów Apostolskich, które sprawiają, że pierwsze dziesięciolecia chrześcijaństwa są kompatybilną częścią dziejów. Dotychczas, zwłaszcza w szkolnictwie, starano się ukazywać chrześcijaństwo w osobnym ujęciu, jakby było ono czymś odmiennym, nie do końca pasującym do historii.
Zawsze zastanawiało mnie, dlaczego religia, która wycisnęła tak ogromne piętno na ludzkości, opisana jest tylko w jednym temacie (dla czasów starożytnych, dwóch w czasie średniowiecza, jeden – dla renesansu, fragmentu dla świecenia, a później – w zasadzie wcale).
Dla przykładu, dla starożytnego Rzymu, mieliśmy możliwość zapoznania się nie tylko z jego kulturą (religią, architekturą, prawem…), ale i z funkcjonowaniem systemu politycznego, historią podbojów, organizacją republiki, a później imperium, na upadku Rzymu kończąc.
Co warte podkreślenia, to, co pisano o wczesnym chrześcijaństwie, zawierało się głównie w opisie działalności Jezusa z Nazaretu. Działalność apostolska była w zasadzie pomijana. Wprawdzie w podręcznikach znaleźć można mapki z trasami podróży świętego Piotra i świętego Pawła z Tarsu, ale opisy ich działalności misyjnej – w zasadzie pomijano. Oczywiście są drobne wyjątki.
A szkoda, bo „przygody” apostołów są naprawdę zajmujące. Ileż to razy byli na granicy życia i śmierci, gdy chciano ich zlinczować. Pewnego razu nawet jeden z apostołów miał możliwość zostania „bogiem” w pewnej małoazjatyckiej miejscowości. Kto? A to tego musicie dowiedzieć się już sami. Naprawdę warto.
Pierwsi kontra współcześni chrześcijanie
Mnie bardzo fascynuje postawa pierwszych chrześcijan, którzy mimo przeciwności, pomimo groźby utraty życia, własnego i swoich bliskich, byli gotowi poświęcić wszystko, dla tego, aby żyć w zgodzie z naukami Chrystusa i jego uczniów. W dzisiejszych czasach mówi się o fanatyzmie pierwszych chrześcijan. Lecz jaki to fanatyzm, skoro jedyną ofiarą byli oni sami. A może tak wygląda prawdziwa wiara?
Jakie to dziwne, gdy spojrzy się na współczesnych „letnich” chrześcijan, którzy nie tylko nie rozumieją własnej religii, ale tak naprawdę, nigdy nawet nie pochylili się nad lekturą Nowego Testamentu. Iluż głupstw, błędów i, czasem, tragedii, można byłoby uniknąć. Tak, pod tym względem, zgadzam się z diagnozą sugerowaną przez Wojciecha Roszkowskiego.
Choć zazwyczaj nie lubię pisania historii pod jakąś tezę, zwłaszcza religijną, to tym razem Roszkowski zdołał uniknąć indoktrynacji. Jego przemyślenia są rzeczowe, pobudzają czytelnika do spojrzenia na siebie i chrześcijaństwo doby współczesności. Choć Autor stawia pewną diagnozę, nie do końca się z nią wprawdzie zgadzam, to jednak nie da się ukryć, że pod wieloma względami ma rację. Obraz naszej wiary pozostawia wiele do życzenia. Dlaczego tak jest? Myślę, że odpowiedź na to pytanie musicie znaleźć sami. „Świat Apostołów” z pewnością wam w tym pomoże.
Podsumowanie
Publikacja podzielona jest na 41 rozdziałów, opisujących w aspekcie rocznym najważniejsze wydarzenia w świecie śródziemnomorskim (ale nie tylko, bo znajdziemy tutaj również Partów, ludy koczownicze czy cesarskie Chiny) w latach 30-70 naszej ery. Wiele z zawartych tutaj informacji przeczytałem po raz pierwszy. Jestem pod ogromnym wrażeniem. To jedna z najciekawszych książek jakie czytałem w tym roku, i to nie tylko ze względu, że uwielbiam czasy starożytne. Gorąco polecam wszystkim grupom czytelniczym.
Książkę czytało się z ogromną przyjemnością. Z czystym sumieniem polecam.
Wydawnictwo Biały Kruk
Ocena recenzenta: 5/6
Ryszard Hałas
