Tomasz Sudoł, Zbrodnie wojenne Wehrmachtu na Żołnierzach Wojska Polskiego Popełnione od Września do Grudnia 1939 roku. Tom 1. Geneza zbrodni. Zbrodnie na polu walki
Przez bardzo długi czas w Niemczech zdarzały się głosy przeciwstawiające zbrodnicze SS i Gestapo „rycerskiemu i szlachetnemu” Wehrmachtowi. Książka Tomasza Sudoła o zbrodniach Wehrmachtu na żołnierzach wojska polskiego w 1939 roku zadaje zdecydowany kłam tym twierdzeniom.
Wszyscy mamy w pamięci obraz zbrodni katyńskiej, dokonanej na polskich oficerach przez sowieckie NKWD wiosną 1940 roku. Trzeba jednak koniecznie pamiętać, że zbrodni wojennych na polskich żołnierzach dopuszczał się również Wehrmacht. Dochodziło do nich już w czasie kampanii polskiej 1939 roku.
Przyczyny zbrodni
Tomasz Sudoł jest doktorem historii, pracownikiem Centrali Biura Badań Historycznych IPN. Jest autorem następujących publikacji: „Poligon Wehrmachtu Południe 1940-1944” (2009), „Polacy ratujący Żydów. Historie niezwykłe” (2014), „Bolesław Wójciak.Moja służba w Armii Krajowej. Wspomnienia z pracy na kolei, działalności konspiracyjnej w Obwodzie Garwolin ZWZ-AK oraz okresu internowania w ZSRR” (red.) (2019).
Jego najnowsza książka poświęcona jest zbrodniom wojennym na żołnierzach Wojska Polskiego popełnionym od września do grudnia 1939 roku. Jak widzimy na okładce, jest to pierwszy tom tej publikacji, nie wiadomo na chwilę obecną kiedy ukaże się tom drugi, który jak informuje nas autor we wstępie będzie zatytułowany „Punkty zborne. transport, obozy jenieckie”.
Praca oparta jest na imponującej i bardzo szeroko zakrojonej kwerendzie archiwalnej, dokonanej przez autora m.in. w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Archiwum IPN, Archiwum Państwowym w Warszawie, Centralnym Archiwum Wojskowym Wojskowego Biura Historycznego, w archiwum Instytutu Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego, w archiwum Instytutu Zachodniego, w Centralnym Archiwum Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej, w kilku archiwach niemieckich, Archiwum Instytutu Hoovera w USA. Nie wyliczyłem w tym miejscu wszystkich miejsc z których pochodzi baza źródłowa książki, zainteresowanych odsyłam do bibliografii znajdującej się w niej. Tom pierwszy publikacji składa się z trzech rozdziałów.
Autor bardzo obszernie i szczegółowo opisuje przyczyny, które prowadziły do dokonywania zbrodni przez żołnierzy niemieckich na naszych żołnierzach w 1939 roku. Najważniejszą z nich była sama ideologia nazistowska, a także intensywna propaganda antypolska i antysemicka, ukazująca naszych żołnierzy jako morderców i zbrodniarzy, którzy prowadzą podstępną walkę partyzancką. Towarzyszył jej także przekaz o „polskich okrucieństwach”, dokonywanych już w czasie wojny.
Ważną rolę odgrywał także panujący w hitlerowskich Niemczech kult przemocy i uznanie jej za normę w życiu codziennym. Żołnierze niemieccy ulegali także silnej psychologicznej pokusie dokonywania zabójstw, ponieważ byli świadomi, że nie poniosą za to żadnych konsekwencji.
Okoliczności mordów
W czasie kampanii polskiej żołnierze niemieccy często motywowali swoje zbrodnie na naszych żołnierzach poprzez klasyfikowanie ich jako „partyzantów”, których miały nie chronić żadne międzynarodowe przepisy prawne, dotyczące jeńców wojennych. Karmieni tym przeświadczeniem żołnierze niemieccy byli przekonani, że rozstrzeliwując żołnierzy polskich nie łamią żadnych norm prawa międzynarodowego. Wyjątkowo cynicznie i instrumentalnie interpretowali w tej kwestii zapisy konwencji międzynarodowych, dotyczących zasad prowadzenia wojny.
Szczególnie brutalni Niemcy byli dla żołnierzy WP pochodzenia żydowskiego, ze względu na panującą w III Rzeszy ideologię nazistowską. W całym wojsku niemieckim powszechny był rasistowski antysemityzm. Z tego względu, w niemieckim Wehrmachcie istniała w czasie kampanii polskiej nieformalna praktyka aby Żydów nie brać do niewoli, tylko na miejscu rozstrzeliwać.
Żołnierze niemieccy często także odmawiali poddającym się polskim żołnierzom statusu jeńców wojennych i od razu ich rozstrzeliwali. Tych zaś, których nie zamordowali na miejscu wielokrotnie wykorzystywali jako „żywe tarcze” w trakcie natarcia na polskie pozycje obronne. Jeńcy polscy byli także mordowani po wykonaniu przez nich zlecenia określonych czynności.
Wnioski końcowe
Monografia Tomasza Sudoła jest ogromnie ważnym krokiem naprzód w badaniu niemieckiej okupacji w Polsce w czasie II wojny światowej. Ukazuje bowiem rzetelnie bardzo istotny temat z nią związany, który do tej pory nie był należycie zbadany pod względem naukowych. Przede wszystkim, co już wspomniałem na samym początku tego tekstu, autor obala szkodliwy mit „szlachetnego Wehrmachtu” przeciwstawianego zbrodniczej SS i Gestapo. Mam nadzieję, że publikacja ta stanie się początkiem intensywnych badań nad zagadnieniem zbrodni Wehrmachtu w naszym kraju nie tylko w czasie kampanii polskiej 1939 roku, ale także całej okupacji niemieckiej w naszym kraju w latach 1939-1945.
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 6/6
Konrad Ruzik
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
