Czy wiesz, ile czasu trwała najkrótsza wojna w historii świata?

W historii świata zapisało się wiele konfliktów mających błyskawiczny przebieg. Niezachwiany prym w kategorii najkrótszej konfrontacji zbrojnej wiedzie jednak wojna angielsko-zanzibarska. Najkrótsza wojna w historii świata toczyła się zaledwie przez 38 minut. Jak doszło do wydarzeń z 27 sierpnia 1896 roku?

Zanzibar – leżący u wybrzeży dzisiejszej Tanzanii – w 1890 roku został objęty brytyjskim protektoratem. Pomimo że wyspą w kolejnych latach oficjalnie rządzili kolejni sułtani, to w praktyce nie prowadzili samodzielnej polityki zagranicznej, a decyzje państwowe podejmowali w porozumieniu z kolonizatorami.

Gdy 25 sierpnia 1896 roku zmarł posłuszny brytyjskiej administracji Hamad ibn Suwajni, na tron w wyniku przewrotu wstąpił wspierany przez Niemców – również walczących o wpływy w regionie – Chalid ibn Barghasz.

Wybuch wojny angielsko-zanzibarskiej

Śmierć Suwajniego, przypuszczalnie otrutego przez swojego rywala, wywołała spore poruszenie w szeregach Brytyjczyków. Nowy sułtan, przejmując władzę, jako cel postawił sobie uniezależnienie kraju od obcej administracji.

Reakcja imperium była błyskawiczna. Angielski konsul wystosował ultimatum wzywające rządzącego do niezwłocznej abdykacji. Termin żądania upływał 27 sierpnia o godz. 9:00. W przypadku niezastosowania się miało dojść do zbrojnej interwencji.

Chalid ibn Barghasz nie przejął się groźbami i rozpoczął gromadzić siły w sąsiedztwie swojego pałacu. Łącznie wezwał do broni 3000 żołnierzy oraz postawił w stan gotowości uzbrojony jacht HHS „Glasgow”.

Choć do ostatniego momentu Brytyjczycy próbowali doprowadzić do rozmów pokojowych, aby uniknąć rozlewu krwi, o wyznaczonej godzinie rozpoczęli ostrzał od strony nabrzeża, a także przystąpili do działań zbrojnych na lądzie. Łącznie w akcji wzięło udział nieco ponad 1000 piechurów oraz pięć okrętów.

Najkrótsza wojna w historii świata. Błyskawiczny przebieg konfliktu

Sułtan, widząc eskalację konfliktu, uszkodzenia pałacu oraz druzgocące straty w ludziach, postanowił podpisać akt kapitulacji. Następnie, aby nie trafić w ręce wroga, schronił się w niemieckim konsulacie (ten odmówił wydania ibn Barghasza Brytyjczykom, twierdząc, że nie popełnił żadnego przestępstwa, więc nie podlega ekstradycji).

W taki sposób dobiegła końca najkrótsza wojna w dziejach świata. Choć trwała jedynie 38 minut, kosztowała życia 500 zanzibarskich żołnierzy. Po stronie angielskiej obyło się bez strat – ranny został wyłącznie jeden podoficer.

Po zakończeniu działań zbrojnych na tron wstąpił kandydat popierany przez Brytyjczyków. Na Zanzibar narzucono natomiast kontrybucję, która obejmowała żołd dla wojskowych biorących udział w konfrontacji, a także pokrycie kosztów amunicji i węgla, zużytych przez okręty.

Fot. Brytyjscy marines pozują ze zdobyczną zanzibarską bronią po zdobyciu pałacu sułtana w mieście Zanzibar, zanzibarhistory.org

Bartosz Bryś

Tekst zaktualizowany w grudniu 2024 roku.