Słynna Złota Kamienica w Gdańsku, jedna z najpiękniejszych kamienic miasta, została oficjalnie wystawiona na sprzedaż przez Uniwersytet Morski w Gdyni
Przez stulecia była świadkiem historii, symbolem bogactwa i prestiżu Gdańska. Teraz Złota Kamienica w Gdańsku – perła renesansowej architektury – staje się przedmiotem transakcji, której cena sięga niemal 20 milionów złotych. Kto zdobędzie ten klejnot i jaka przyszłość czeka jeden z najsłynniejszych zabytków miasta?
W słynnej zabytkowej kamienicy nie funkcjonuje już Instytut Morski, który miał swoją siedzibę w niej od 1952 roku, a od 2019 roku jest częścią Uniwersytetu Morskiego w Gdyni. To właśnie ze zmianą lokalizacji Instytutu Morskiego wiąże się sprzedaż kamienicy. Obecnie budynek jest pusty, z wyjątkiem restauracji, która znajduje się w piwnicy.
Wszystkie Zakłady Instytutu Morskiego UMG (oprócz Zakładu Ochrony Środowiska, który planujemy przenieść z Parku Naukowo Technologicznego w przyszłym roku), zostały przeniesione już do Centrum Offshore UMG. Obecnie w budynku trwają prace migracyjne IT, a nieruchomość jest pod stałym nadzorem służb administracyjnych UMG – informuje dr Zuzanna Szwedek-Kwiecińska, rzecznik prasowy Uniwersytetu Morskiego w Gdyni.
Doktor Zuzanna Szwedek-Kwiecińska podaje również, że sprzedaż kamienicy wiąże się z dalszym rozwojem uczelni.
Wiąże się to z kolejnymi zamierzeniami inwestycyjnymi oraz zmianami w jej strukturze, m.in. dalszą integracją Zakładów Instytutu Morskiego UMG do Centrum Offshore UMG, które znajduje się w pobliżu Twierdzy Wisłoujście – stwierdziła.
Tym samym 20 marca władze uczelni ogłosiły przetarg na Złotą Kamienice. W ogłoszeniu podały, że jest to przetarg nieograniczony na sprzedaż prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem biurowo-usługowym, znajdującej się w Gdańsku przy ulicy Długi Targ 41/42, stanowiącej własność Uniwersytetu Morskiego w Gdyni.
Powierzchnia użytkowa wynosi 1345,58 metrów kwadratowych, a jej działka ma 324 metrów kwadratowych. Cena wywoławcza wynosi 19 662 000 złotych. Oferty przyjmowane będą do 16 czerwca 2025 roku do godziny 9 rano. Natomiast oficjalne otwarcie ofert nastąpi 16 czerwca 2025 roku o godzinie 12:15.
Złota Kamienica w Gdańsku – historia
Dobre położenie posesji sprawiło, że już od średniowiecza należała do najbardziej atrakcyjnych w mieście i dlatego często mieli na niej swoje domu burmistrzowie miejscy, w tym Arnold Height. Od 1601 roku posesja przeszła na własność kolejnego burmistrza – Johanna Speymanna, który był wykształconym i zamożnym kupcem oraz mecenasem nauki i sztuki, to on był pomysłodawcą między innymi znanej fontanny Neptuna w Gdańsku. Projekt Złotej Kamienicy dla Speymanna utworzył Abraham van den Block, a budowa trwała od 1609 do 1618.
Od 1786 roku w posiadanie kamienicy wszedł Carl G. Steffens, bogaty kupca i właściciel firmy handlującej zbożem. Złota Kamienica pozostała w rękach tej rodziny aż do roku 1918, stąd jest również znana jako Dom Steffensów.
Po roku 1918 kamienica przeszła na własność miasta, a w latach 1924-1925 przebudowano ją na potrzeby banku. Z kolei od 1938 w Złotej Kamienicy funkcjonowało Zachodniopruskie Muzeum Prowincjonalne. W 1945 roku budynek został niemal całkowicie zniszczony, przetrwała jedynie wypalona i przechylona fasada, zagrożona runięciem.
Złotą Kamienice odbudowano w latach 1950-1955 według projektu Mariana Bajdo. Natomiast odtworzeniem rzeźbiarskiej dekoracji zajął się Alfons Łosowki, który wykorzystał potłuczone fragmenty pierwotnych rzeźb.
Architektura zabytku
Kamienica jest położona w centralnej części Głównego Miasta, w północnej pierzei Długiego Targu. Renesansowy wystrój elewacji frontowej nawiązuje do flamandzkiego manieryzmu.
Złota Kamienica ma niezwykle bogaty program ikonograficzny oraz symbolikę, zaczynając od samego wejścia, a kończąc na pięknej attyce. Bezpośrednio nad wejściem znajduje się konsola ze wzorem splecionych dłoni, a po obu stronach widać alegorie Wiary oraz Nadziei. Tuż nad nimi, w środkowej osi fasady jest umieszczona rzeźba, będąca personifikacją Miłosierdzia.
Ozdobna attyka składa się z czterech posągów, które są wyobrażeniem czterech cnót kardynalnych (cnoty moralne uznane w chrześcijaństwie za najważniejsze):
- roztropność (posąg kobiety z lustrem oraz wężem – symbolami roztropności),
- sprawiedliwość (posąg, trzymający miecz oraz wagę szalkową),
- męstwo (posąg ze zbroją i hełmem),
- umiarkowanie (posąg kobiety z pasem – ikonograficznym symbolem umiarkowania).
Symbolika skupia się wokół tych czterech cnót i ma charakter moralizatorski, należy ją odczytywać w pionie – płaskorzeźby oraz wizerunki znajdujące się pod posągiem bezpośrednio odnoszą się do cnoty, przedstawianej przez dany posąg.
Architekturę Złotej Kamienicy dodatkowo wzbogacają wizerunki władców oraz zasłużonych postaci, a również płaskorzeźby przedstawiające sceny batalistyczne i wydarzenia z historii starożytnej.
Łącznie jest 12 podobizn władców i wybitnych postaci (między innymi Zygmunt III Waza, Scypion Afrykański Młodszy), 8 scen historycznych (w tym przedstawienie dwóch Brutusów: Marek Juniusz Brutus – przywódca spisku przeciwko Cezarowi, Lucjusz Juniusz Brutus – przywódca powstania przeciwko Tarkwiniuszowi Pysznemu) oraz jedno pole herbowe, gdzie znajduje się herb Speymanna i jego żony Judyty z Bahrów.
Szczyt dachu wieńczy cokół z posągiem Fortuny (wykonany w 1991 roku według modelu Krystyny Filipskiej-Frejer).
Bibliografia:
- Gurba A., Hit na rynku, Słynna Złota Kamienica w Gdańsku do kupienia. Znamy cenę, dziennikbaltycki.pl [dostęp: 30.03.2025].
- Friedrich J., Gdańskie zabytki architektury do końca XVIII w., Gdańsk 1995.
- Kowalska E., Złota Kamieniczka – przewodnik po Gdańsku, ibedeker.pl [dostęp: 30.03.2025].
- Markowski M., Złota Kamienica – perła w koronie gdańskiej architektury, whitemad.pl [dostęp: 30.03.2025].
- Pietrzak R., Złota Kamieniczka idzie na sprzedaż. Kto i dlaczego chce zbyć XVII-wieczny zabytek?, gdańsk.pl [dostęp: 30.03.2025].
- Zabytkowa Złota Kamienica w Gdańsku na sprzedaż – cena wywoławcza 19,6 mln zł, dzieje.pl [dostęp:30.03.2025].
