Kamil Stasiak, Życie w dawnym Krakowie. Od mamutów do pierwszej kawiarni
Kraków, jedno z najstarszych miast w Polsce ma swoją własną, bogatą historię. To fascynująca opowieść o mieście, które na przestrzeni wieków kształtowało historię Polski. Książka Kamila Stasiaka, Życie w dawnym Krakowie, oferująca czytelnikowi podróż przez epoki – od czasów prehistorycznych aż po nowożytność, jest świetną kompilacją. Autor z pasją i dbałością o szczegóły przedstawia, jak zmieniało się życie mieszkańców miasta na przestrzeni wieków, ilustrując to bogatą wiedzą historyczną i licznymi anegdotami.
Prehistoria – życie przed miastem
W pierwszym rozdziale Stasiak opisuje początki osadnictwa na terenach dzisiejszego Krakowa. Autor wprowadza czytelnika w świat łowców mamutów, którzy tysiące lat temu zamieszkiwali tę okolicę. Rozdział jest szczególnie ciekawy dla tych, którzy chcą poznać początki życia na terenie, który później stanie się miastem o wielkiej kulturze i znaczeniu. Stasiak z dużą dbałością o szczegóły przybliża warunki życia, narzędzia oraz sposoby przetrwania pierwszych mieszkańców.
Powstanie grodu i rozwój osady miejskiej
Drugi Trzeci rozdział koncentruje się na procesie rozwoju Krakowa z osady w prężny ośrodek miejski i posiada cezurę czasową do lokacji miasta. Autor przedstawia krótko w rozdziale drugim przybycie Słowian na tereny dzisiejszego regionu krakowskiego oraz państwo Wiślan.
Później Stasiak opisuje już czasy piastowskie, budowę grodu, początki władzy miejskiej i pierwsze kontakty handlowe. Przedstawia również życie codzienne mieszkańców, ich role społeczne i rozwój infrastruktury miejskiej. To etap, w którym miasto nabiera wyrazistych kształtów.
Średniowieczny Kraków – życie i kultura
Po lokacji Krakowa przez Bolesława Wstydliwego w 1257 roku, miasto zaczęło dynamicznie rozwijać się w średniowieczu, stając się ważnym ośrodkiem politycznym, religijnym i handlowym w Polsce. Stasiak pokazuje, jak rozwijała się kultura i obyczajowość miasta, jaka była struktura społeczna stolicy kraju. Opisuje również życie codzienne mieszkańców, handel, rzemiosło, ale także uroczystości, tradycje i religię. Ten rozdział pełen jest opowieści o krakowskich cechach rzemieślniczych i rozwoju rynku.
Kraków w dobie Złotego Wieku
W XVI wieku Kraków przeżywał swój Złoty Wiek, będąc stolicą Polski i jednym z najważniejszych ośrodków kulturalnych, naukowych i gospodarczych Europy Środkowej. Miasto tętniło życiem, z rynkiem jako centrum handlowym, gdzie kupcy sprzedawali towary z całej Europy, a w ulicznych karczmach toczyły się rozmowy o polityce i kulturze.
Kraków był także kolebką renesansowej sztuki i nauki, z Akademią Krakowską, gdzie studiował Mikołaj Kopernik, oraz z licznymi artystami i uczonymi. Zamek Królewski na Wawelu był sercem życia dworskiego, a kościoły, w tym Kościół Mariacki z ołtarzem Wita Stwosza, przyciągały pielgrzymów i artystów. To okres rozkwitu, w którym Kraków stał się intelektualnym, artystycznym i religijnym centrum Polski.
Srebrny Wiek w Krakowie
Barokowe zmiany w kulturze i życie codzienne ówczesnych mieszczan również zyskują swoje miejsce.
W dobie baroku, od XVII do początku XVIII wieku, Kraków był miastem dynamicznie rozwijającym się, pełnym kontrastów między elitami a biedniejszymi warstwami społecznymi. Choć miasto straciło status stolicy na rzecz Warszawy, wciąż pozostawało ważnym ośrodkiem kulturalnym, religijnym i politycznym.
Barokowa architektura zdominowała przestrzeń miasta, a kościoły, pałace i klasztory zostały ozdobione przepięknymi dziełami sztuki. Zamek Królewski na Wawelu pełnił funkcję reprezentacyjną, a Kraków, choć mniej polityczny, wciąż żył dworskim rytmem. Mieszkańcy brali udział w licznych uroczystościach religijnych i świeckich, a handel na rynku Głównym tętnił życiem, pełnym kupców i rzemieślników.
Powstanie pierwszej kawiarni i nowa rzeczywistość
Ostatni rozdział książki skupia się na czasach, gdy Kraków wkroczył w nowoczesność, a jednym z symboli tej zmiany stały się pierwsze kawiarnie. Opis ten jest okazją do przedstawienia obyczajowości nowożytnych mieszkańców Krakowa i ich przemian kulturowych.
Od połowy XVII wieku do końca XVIII wieku Kraków przeszedł istotne zmiany, będąc świadkiem upadku potęgi Rzeczypospolitej, wojen, a także rozwoju intelektualnego i kulturalnego. Po stracie statusu stolicy na rzecz Warszawy, miasto straciło część swego politycznego znaczenia, ale nadal pozostawało ważnym ośrodkiem życia naukowego, z rozwijającą się Akademią Krakowską.
Miasto borykało się z licznymi kryzysami – wojnami, najazdami i zaborami, co negatywnie wpłynęło na jego rozwój gospodarczy. Mimo to, Kraków był nadal centrum religijnym i kulturalnym, a życie mieszkańców wypełniały zarówno życie dworskie, jak i intensywne życie religijne oraz intelektualne, zwłaszcza w kręgu szlachty i duchowieństwa.
Struktura
Książka podzielona jest na sześć rozdziałów. Te, z kolei, na kilkadziesiąt mniejszych podrozdziałów. Przyjemnie się czyta taki format, gdyż nie trzeba poświęcać dużo czasu a przytoczone informacje i historie są wystarczające nawet na krótkie posiedzenia z książką.
Początkowe rozdziały są bardzo krótkie a to ze względu na tematykę, którą poruszają i brak źródeł do historii miasta sprzed tysiącleci czy nawet w pierwszym tysiącleciu po Chrystusie.
Okładka, jak to w wydawnictwie Astra bywa, jest dopracowana i przyjemna dla oka, przedstawia rynek krakowski i wnętrze sukiennic a na tylniej okładce widzimy targ zboża na Kleparzu. I niestety to wszystkie plusy części ikonograficznej.
Życie w dawnym Krakowie – recenzja i opinia
Autor jest zdecydowanie dobrym erudytą. Narracja jest na wysokim poziomie i bardzo lekka, co sprawia, że przeczytanie książki nie zajmuje wiele czasu, pomimo jej rozmiaru. Świetne wprowadzenie w prehistoryczną przeszłość Krakowa, z dużą dawką informacji i ciekawostek, choć miejscami mogłoby być bardziej dynamiczne.
Autor umiejętnie oddaje ducha tamtych czasów. Niezwykle bogato opisuje wszelkie aspekty życia w Krakowie choć dla czytelników preferujących szerszą analizę np. polityczną książka może wydawać się nieco za bardzo skupiać na kwestiach kulturowych.
Od samego początku lektury czytelnik wie, że autor zna Kraków jak własną kieszeń. Liczne odniesienia do miejsc sprawiają, że bardziej wierzymy autorowi. Wielkim plusem pozycji, jest to, że wiele z opisanych miejsc nadal istnieje w krajobrazie Krakowa, wiele zostało do Krakowa włączonych, co sprawia, że książka może być również świetnym przewodnikiem dla turystów odwiedzających miasto Kraka.
Dla mieszkańców zaś, będzie miłym przypomnieniem historii ich miasta, pełnym szczegółów, które ożywiają codziennie mijane miejsca. Autor w mistrzowski sposób łączy przeszłość z teraźniejszością, sprawiając, że Kraków, choć zmienia się na przestrzeni lat, pozostaje wciąż tym samym fascynującym miastem, pełnym tajemnic i nieodkrytych historii. To książka, która nie tylko edukuje, ale także budzi sentyment do lokalnej tradycji i kultury, pozwalając na nowo odkrywać urok Krakowa.
Największym mankamentem pozycji jest brak ikonografii. Przy tak ciekawym temacie i przy tylu informacjach, odniesieniach do wciąż istniejących miejsc jest to wręcz nieodzowny element narracji. Tym bardziej, że autor mieszka w Krakowie i nietrudno byłoby wykorzystać nawet własne fotografie współczesnego miasta by upiększyć jeszcze bardziej pozycję.
Życie w dawnym Krakowie Kamila Stasiaka to pozycja idealna dla tych, którzy chcą poznać historię miasta w przystępny, bogaty w szczegóły sposób. Dzięki gawędziarskiej narracji i szerokiemu zakresowi tematycznemu, książka pozwala lepiej zrozumieć, jak wyglądało codzienne życie mieszkańców Krakowa na przestrzeni wieków.
Choć czasami Stasiak pozostawia pewne tematy nieco powierzchownie omówione, jego książka pozostaje wartościowym źródłem wiedzy o dawnym Krakowie i fascynującą lekturą zarówno dla pasjonatów historii, jak i osób, które dopiero zaczynają swoją przygodę z dziejami miasta.
Wydawnictwo Astra
Ocena recenzenta: 6/6
Remigiusz Gogosz
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Astra.
