Tego dnia 1942 roku rozpoczął się tzw. bataański marsz śmierci
Dramat, który rozegrał się na filipińskich drogach w 1942 roku, przeraża do dziś. W wyniku brutalnego traktowania przez japońskich oprawców, tysiące ludzi zmuszonych zostało do pokonania niemal 100-kilometrowego marszu przez tropikalne upały, głód i nieustanne tortury. 10 kwietnia 1942 roku rozpoczął się tzw. bataański marsz śmierci, który na zawsze pozostanie symbolem cierpienia i heroizmu, a jego ofiary wciąż czekają na sprawiedliwość.
Bataański marsz śmierci to jedno z najczarniejszych wydarzeń II wojny światowej, które miało miejsce na Filipinach w 1942 roku. To przerażające zdarzenie, które miało miejsce po trzymiesięcznej bitwie o Bataan, pozostaje symbolem brutalności wojny. 101-kilometrowa trasa między Mariveles a obozem Camp O’Donnell została później uznana za japońską zbrodnię wojenną. To, co miało miejsce w trakcie tego marszu, wstrząsnęło całym światem, a liczba ofiar pozostaje przedmiotem sporów.
Po kapitulacji sił alianckich, w skład których wchodziły armie amerykańska i filipińska, około 72 000 do 75 000 jeńców wojennych zostało zmuszonych do przejścia pieszo do obozów jenieckich. Podróż była dla wielu z nich drogą przez piekło. Jeńcy zostali traktowani w sposób skrajnie brutalny, a ich los stał się symbolem okrucieństwa Japończyków w czasie II wojny światowej.
Bataański marsz śmierci – marsz przez piekło
Podróż rozpoczęła się 9 kwietnia 1942 roku, kiedy to po trzymiesięcznej bitwie poddały się wojska amerykańsko-filipińskie, liczące łącznie około 75 000 żołnierzy. Siły te, pod dowództwem gen. Edwarda P. Kinga, przekroczyły linię frontu, w wyniku czego musiały zmierzyć się z brutalnym traktowaniem ze strony armii japońskiej, dowodzonej przez gen. Masaharu Hommę.
Marsz wyruszył z Mariveles, miejscowości znajdującej się na południowym krańcu Półwyspu Bataan. Już na samym początku więźniowie zmuszeni byli do pokonania 88-kilometrowego odcinka do San Fernando w prowincji Pampanga. Na tym etapie transport jeńców odbywał się głównie pieszo, ale część z nich miała “szczęście” podróżować w ciężarówkach. Każdy, kto z jakiegoś powodu nie wytrzymywał tempa marszu, był bezwzględnie eliminowany przez japońskich strażników.
Warunki w trakcie marszu były dramatyczne. Jeńcy, zmęczeni i wyczerpani, cierpieli z powodu upałów, głodu, pragnienia i niezliczonych ran, które były ignorowane przez oprawców. Na domiar złego, ich sytuacja pogarszała się w miarę pokonywania trasy.
Więźniowie nie otrzymywali wystarczającej ilości wody ani jedzenia, a ci, którzy próbowali zdobyć coś od lokalnej ludności, byli brutalnie karani. Wiele osób ginęło na skutek chorób, odwodnienia, wyczerpania, a także z ręki japońskich strażników. Zdarzały się przypadki, gdzie jeńcy byli brutalnie zabijani przy najmniejszej próbie protestu, wyczerpania, czy też w wyniku niezadowolenia.
Liczba ofiar marszu śmierci jest trudna do ustalenia, jednak szacuje się, że od 5 000 do 10 000 Filipińczyków oraz około 600–650 Amerykanów zginęło w trakcie tej piekielnej wędrówki. Większość jeńców nie dotarła do końca drogi i nigdy nie trafiła do obozów. Z tych, którzy przeżyli marsz, tylko około 54 000 dotarło do obozu docelowego – Camp O’Donnell w prowincji Tarlac. Większość z nich była wynędzniała, poraniona, zrozpaczona i skrajnie wyczerpana.
Japończycy byli świadomi ogromnej liczby jeńców, jednak ich plan transportu i traktowania był, delikatnie mówiąc, daleki od jakiejkolwiek formy humanitaryzmu. Wielu jeńców było okradanych z najpotrzebniejszych rzeczy, co pogłębiało ich dramatyczną sytuację.
Okropności w obozach
Po dotarciu do obozu Camp O’Donnell, jeńcy nie zaznali odpoczynku. Warunki w obozie były równie tragiczne. Choroby, głód, brutalne traktowanie przez strażników – to wszystko powodowało, że wielu z tych, którzy przeżyli marsz, nie miało szans na długotrwałe przeżycie.
6 czerwca 1942 roku filipińscy żołnierze zostali zwolnieni z obozów, podczas gdy Amerykanie pozostali wciąż w niewoli. Z czasem, amerykańscy jeńcy byli transportowani do innych obozów, zlokalizowanych poza Filipinami, w tym do Japonii, Korei czy Mandżurii. W 1945 roku, dzięki specjalnej akcji ratunkowej przeprowadzonej przez Amerykanów, uwolniono jeńców z obozu Cabanatuan.
Po wojnie: procesy i upamiętnienia
Po zakończeniu wojny, w 1945 roku, generał Masaharu Homma – odpowiedzialny za dowodzenie w czasie Marszu Śmierci Bataan – został oskarżony przez komisję aliancką o popełnienie zbrodni wojennych. Twierdził, że nie miał świadomości skali cierpień jeńców aż do dwóch miesięcy po zakończeniu tych wydarzeń. Niemniej jednak, został uznany za winnego i 3 kwietnia 1946 roku stracony.
Zbrodnie te pozostają jednym z najbardziej dramatycznych symboli brutalności wojennej. Jednak pamięć o ofiarach marszu i ich poświęceniu jest ciągle żywa. Co roku, na Filipinach, 9 kwietnia, obchodzony jest Araw ng Kagitingan (“Dzień Bohaterów”), w celu uczczenia pamięci tych, którzy zginęli w marszu.
Stany Zjednoczone również pamiętają o tragedii marszu. Co roku organizowany jest marsz na White Sands Missile Range w Nowym Meksyku, gdzie uczestnicy, w tym wielu weteranów, oddają hołd ofiarom. Marsz ma długość 26,2 mili i gromadzi do 4 000 uczestników z różnych krajów, w tym także tych, którzy przeżyli Marsz Śmierci Bataan.
Inne państwa, takie jak Minnesota, organizują coroczne marsze, które są otwarte dla wszystkich, którzy chcą uczcić pamięć tych, którzy przeżyli lub zginęli w trakcie tego tragicznego marszu. Na przykład, w Maywood (Illinois), każdego roku w drugą niedzielę września, odbywa się ceremoniał upamiętniający żołnierzy z tej okolicy, którzy brali udział w Marszu Śmierci. Wspomnienie o tej tragedii pozostaje żywe w zbiorowej pamięci, przypominając o kosztach wojny i heroizmie tych, którzy stawili jej czoła.
